Σάββατο 14 Μαρτίου 2026

Σιγά.... η πατρίδα λουφάζει!

 

Γιάννης Σμαραγδής και Ελένη Σμαραγδή: Γεωγραφία του μη ορατού*

Έτσι αρχίζει το βιβλίο στις σελίδες 9-10:

Με σκοπό να ορίσουν τις συντεταγμένες που ορίζουν τη Γεωγραφία του μη ορατού, και τους δύο άξονες που την καθορίζουν, δηλαδή, το φως και το νερό, οι συγγραφείς χωρίζουν το βιβλίο σε δύο μέρη:
α) Το εισαγωγικό κείμενο και
β) Το Προσωπικό Ανθολόγιο, που περιλαμβάνει περισσότερες από 60 πόλεις στις οποίες αναφέρθηκαν, με επιλεκτικά λογοτεχνικά κείμενα, γηγενείς ποιητές και πεζογράφοι.

Έτσι συνεχίζει το βιβλίο στη σελίδα 15:
«Οι λαοί κληρονομούν το πνευματικό σώμα του παρελθόντος και ό,τι αυτό φέρνει μαζί του. Μοιάζει με παλιά περγαμηνή, όπου η κάθε γενιά γράφει πάνω της τις δικές της περιπέτειες· τα διαδοχικά κληρονομημένα στρώματα δεν εξαφανίζονται, αλλά αφήνουν τα αποτυπώματά τους και καθορίζουν τα δρώμενα του παρόντος και του μέλλοντος.

Εκτός όμως από το πνευματικό σώμα, οι λαοί κληρονομούν και το χώρο τους· οι Ρώσοι κληρονόμησαν τον Ρουμπλιόφ και τον Ντοστογιέφσκι μαζί με τις ατελείωτες στέπες· οι Αιγύπτιοι, τους μυστικούς αριθμούς και τις πυραμίδες μαζί με το δέλτα του Νείλου και το χαμσίνι της ερήμου· οι Γερμανοί, τον Γκαίτε και τον Νίτσε μαζί με τους μολυβένιους και βαρύθυμους ουρανούς· οι Ολλανδοί τον Βερμέερ και τον Βαν Γκογκ, αλλά και την επίπεδη γη κάτω από τον ορίζοντα της θάλασσας· οι Σκανδιναβοί, τον Στρίντμπεργκ, αλλά και τον ήλιο που σχεδόν δεν δύει· οι Ισπανοί τον Γκόγια, τον ίλιγγο των φλαμένκο, αλλά και την πυρακτωμένη Ανδαλουσία· οι Άγγλοι τον Σαίξπηρ, τον Χένρυ Μουρ, αλλά και τη μουντάδα της ομίχλης και τον κυκλωτικό Ωκεανό· οι Αμερικανοί, τον Πάουντ, τον Τζων Φορντ και τον Όρσον Ουέλς, αλλά και την κατάρα των λόφων που ευλόγησαν οι θεοί των Ινδιάνων· οι Γάλλοι, τον Πασκάλ, τον Μπωντλαίρ, το μυθοποιημένο και ξενοκατοίκητο Παρίσι μαζί με τις παλίρροιες της Νορμανδίας.» (Οι δύο αυτές παράγραφοι βρίσκονται και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Αντιγράφω από τις σελίδες 16-17:
«Παρούσα και ζωντανή κληρονομιά μας είναι και η σκέψη του Πλάτωνα …. το άρτιο του Πυθαγόρα ‘ ο Όμηρος, ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, ο Ευρυπίδης, ο Πίνδαρος, η Σαπφώ, ο Αλκαίος, ο Αριστοτέλης, ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, αλλά και ο Ρωμανός ο Μελωδός, ο Διονύσιος Σολωμός, ο Ανδρέας Κάλβος, ο Μακρυγιάννης, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Κ.Π. Καβάφης.»

Πάγια συνήθειά μου είναι να μην αγοράζω βιβλία που μόλις έχουν εκδοθεί για τρεις βασικούς λόγους:
α) πολλά από αυτά έχουν μόνο σκοπό κυκλοφορίας το εμπορικό κέρδος ή μια ματαιόδοξη διάθεση να δηλώσουν όλοι "συγγραφείς".
β) ένας σημαντικός αριθμός εκδομένων βιβλίων δεν είναι δοκιμασμένα στο χρόνο (ώστε να αποδειχθεί ότι έχουν πνευματική αξία) και
γ) ειδικά τα πολυσέλιδα -δηλαδή, με περισσότερες από 400 σελίδες- είναι αρκετά ακριβά.

Εξαίρεση αποτελεί το παρόν βιβλίο του Γιάννη Σμαραγδή και της Ελένης Σμαραγδή που μιλάει στην ψυχή μου για συγκεκριμένους λόγους, όπως, ότι ο καλλιτέχνης πιστεύει στον Θεό, λατρεύει τη γυναίκα του (ακόμη περισσότερο μετά την απώλειά της), ακολουθεί την ηθική του συνείδηση και τον πατριωτισμό του και τιμά τον ελληνικό πολιτισμό σε όλο του το μεγαλείο.

Παρακολουθώ την καλλιτεχνική πορεία του Γιάννη Σμαραγδή από την εποχή, του «Σιγά ΄ η πατρίδα κοιμάται" Δύο χρόνια (1992 και 1993) άντεξε ο Γιάννης Σμαραγδής να διδάξει σε Ελληνικό Πανεπιστήμιο, καθώς διαπίστωσε ότι τα πανεπιστήμια της χώρας μας, γενικότερα, δεν προβάλλουν τον ελληνικό πολιτισμό αλλά μιμούνται ξενόφερτα πρότυπα στην προσπάθειά τους να στοιχηθούν με τα αλλότρια εκπαιδευτικά συστήματα, ακολουθώντας μια ασαφή ιδέα εκσυγχρονισμού και επικαιροποίησης.
Αν ο Γιάννης Σμαραγδής επανέκδιδε, με κάποιο τρόπο, ένα χρονικό της πατρίδας μας σήμερα,ίσως να του έδινε τον τίτλο: «Σιγά ΄ η πατρίδα λουφάζει». Με την έννοια του ‘’λουφάζω’’ εννοώ πως κάνει υπομονή μέχρι να έρθουν καλύτερες (οικονομικά)ημέρες, υπηρετώντας την κουτοπόνηρη νοοτροπία του μικρο-αστού: ‘’Εφ’ όσον δενμας σκοτώνουν και μας αφήνουν να επιβιώσουμε -έστω και ημιθανείς- ελπίζουμε διαρκώς, πως, δεν μπορεί... θα έρθουν και καλύτερες μέρες -αφού χειρότερες είναι αδύνατο να υπάρξουν.’’

Η εικόνα της Αγοράς σήμερα είναι άσχημη:

Άνεργοι, εργαζόμενοι σε δουλειές άσχετες με το αντικείμενο των σπουδών τους, μόνο για να επιβιώσουν, ο μισθός που τελειώνει στις πρώτες 15 ημέρες κάθε μήνα, η ακρίβεια που εντείνεται (οι μεσάζοντες που πλουτίζουν), οι άστεγοι που ψάχνουν στα σκουπίδια για τα αποφάγια των μεσοαστών και των μεγαλοαστών, ώστε να ξεγελάσουν την πείνα τους, η αύξηση της εγκληματικότητας (με έμφαση στις γυναικοκτονίες),η αύξηση στην παιδική και εφηβική εγκληματικότητα. Και πάνω από όλα αυτά μια εντεινόμενη επικοινωνιακή εκστρατεία πως "όλα πάνε καλά" και διαρκώςβελτιώνονται …. Δεν αρκούν όλα αυτά;

Αν οι συγγραφείς του βιβλίου περιγράφουν την σημερινή (και αέναη) κατάσταση του Ελληνισμού πάνω στους βασικούς άξονες: "φως" και "νερό" η παρούσα ελληνική κυβέρνηση φαίνεται να προσθέτει σε αυτά και την τρίτη παροχή που οφείλει να διαθέτει κάθε "ακίνητο" όπως η χώρα μας -ώστε να είναι σε θέση να ενοικιαστεί ή να πωληθεί- το «τηλέφωνο», με την έννοια της επικοινωνίας.

Μια κυβέρνηση που, ενώ παίρνει ασύμφορα για τον λαό και διαρκώς επιβαρυντικά οικονομικά μέτρα και δέχεται έντονες αντιδράσεις από τους θιγόμενους αντί να τα προσαρμόσει στις ανάγκες του κόσμου, δηλώνει χωρίς αιδώ, όχι ότι τα μέτρα είναι άδικα αλλά, ότι οι αντιδράσεις υπάρχουν διότι "δεν τα επικοινώνησε σωστά!". Θυμάμαι ένα παλιό σατυρικό βιβλίο του Γιάννη Δημαρά, με τίτλο: "Εμπρός στον έτσι που χάραξε ο τέτοιος!" και αφορά μια δημοκρατία που παρασύρεται στο «φαίνεσθαι» και δεν βασίζεται στο «είναι» και σε έναν λαό που ακολουθεί τους ηγέτες του εθελόδουλα υποκύπτοντας στον φόβο μήπως χάσει την όποια μικρή ή μικρότερη βολή του, αν επαναστατήσει.

Γιώργος Χατζηαποστόλου

* Γιάννης Σμαραγδής - Ελένη Σμαραγδή, Γεωγραφία του μη ορατού, (Προσωπικό Ανθολόγιο), Εκδ. Κέδρος 2025 (2η έκδοση), σ.σ. 496.

Κυριακή 1 Μαρτίου 2026

Η ωριμότητα δεν είναι το χειρότερο που μπορεί να μας συμβεί (νομίζω)


Ο Ντόναλντ Τραμπ πρόσφατα δήλωσε, με μια εγκληματική απάθεια, πως είναι ενδεχόμενο να σκοτωθούν μερικοί στρατιώτες των ΗΠΑ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, θεωρώντας τους "παράπλευρες απώλειες". Σε κάθε δημόσια εμφάνισή του το πρόσωπό του αλλάζει έκφραση κάθε λίγα δευτερόλεπτα χωρίς, τελικά να καταφέρει να σταθεροποιηθεί σε μια σοβαρή βάση. Δεν θυμάμαι γνωστό πρόσωπο που να δυσκολεύεται τόσο πολύ να διαχειριστεί τη μάσκα του. Παριστάνει τον μεγάλο επιχειρηματία, τον άξιο πολιτικό, τον υπεράντρα -όλα τα μεγάλα (τίποτα μικρό!)- και να κατάφερνε να τα "υποστηρίξει" θα λέγαμε : "χαλάλι, ρε παιδί μου". Σε κάθε περίπτωση,  δεν είναι ούτε το πρώτο άτομο που "την ψώνισε" και δεν θα είναι ούτε το τελευταίο. Μα η θέση του ως πλανητάρχη δεν του επιτρέπει παλιμπαιδισμό και ανωριμότητα και απαιτεί μια στοιχειώδη σοβαρότητα.

Αναρωτηθήκατε ποτέ: γιατί όλη αυτή η φασαρία, γιατί όλο αυτό το επίμονο και συνεχές «πλεόνασμα» του «δήθεν;» Τι είναι πέρα από ένα "προπέτασμα καπνού" για να μη φανεί η πελώρια άγνοια στοιχειωδών ηθικών κανόνων  και κοινωνικής προσαρμογής; Μας προκαλεί την εντύπωση ότι δίνει διαρκώς εξετάσεις σε κάποιον -μεγαλύτερο-  με τον ίδιο τρόπο που οι έφηβοι (ή όσοι έμειναν στην εφηβεία και δεν ωρίμασαν ποτέ) προσπαθούν να αποδείξουν στον ισχυρότερο από τους γονείς τους πόσο δυνατοί κατάφεραν να γίνουν και πως, τελικά, τους ξεπέρασαν!

Σε αυτή την ερμηνεία με οδήγησε μια δημόσια, κοινή παρουσία του Τραμπ με τη μητέρα του – μια ισχυρά εμμονική, αν και όχι και τόσο ισορροπημένη προσωπικότητα- (όπως φάνηκε στην πρώτη εντύπωση). Εκεί ο Τραμπ κοιτάζει την μητέρα μου σαν νεαρός στην προ-εφηβεία που μπροστά της η μάσκα του καταρρέει και κρυφογελάει γιατί δεν «αντέχει» να την ξεγελάσει φορώντας την κοινωνική του μάσκα. Αν βρείτε το βίντεο και παρατηρήσετε προσεχτικά θα με καταλάβετε.

Δεν θα σας ευχηθώ κύριε πρόεδρε (Τραμπ) να ωριμάσετε μέχρι να λήξει η θητεία σας, γιατί δεν γνωρίζω αν μπορείτε να αντέξετε την προσαρμογή στην πραγματικότητα‘ δεν θέλω να είστε δυστυχισμένος. 

Εγώ σέβομαι τους ασθενείς!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026

Έλαμψε "δια της απουσίας του"


Η γνώμη που έχουν για τον Μακιαβέλι οι περισσότεροι δημοκρατικοί άνθρωποι στην Ελλάδα, (δηλαδή αυτοί που ψηφίζουν από Κέντρο και αριστερότερα) είναι πως πρόκειται για έναν αυταρχικό και παμπόνηρο διανοούμενο που τον ενδιέφερε μόνο η κωδικοποίηση των κανόνων και των μεθόδων άσκησης της εξουσίας και ο χειρισμός των ανθρώπων με τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετούν καλύτερα τα συμφέροντα των ευγενών (τότε) και σήμερα αξιοποιούνται κατάλληλα από τους σύγχρονους ηγέτες. Προσωπικά, με ενδιαφέρει η σκέψη του σε σχέση με την ψυχολογία και προτείνω να επανεξετάσετε τη γνώμη σας γι' αυτόν. Αναρωτιέμαι μήπως αυτοί που δεν πηγαίνουν να ψηφίσουν στις ελληνικές εκλογές τα τελευταία 10 χρόνια είναι λιγότερο δημοκρατικοί από αυτόν;

          Γιώργος Χατζηαποστόλου