Τα πνευματικά δικαιώματα μιας φαντασίωσης

Ελπίζουμε σε καλύτερες ημέρες μόνον όταν κάνουμε όμορφα όνειρα τις νύχτες. Μα δεν ανησυχώ όσο τροφοδοτώ τους μύθους μου  με μεγαλούτσικες και λαμπερές χρωματιστές πέτρες από ένα υλικό αφράτο σαν ελαφρόπετρα ^.  τη φαντασίωση.

Ονειρεύομαι με τα μάτια ανοιχτά όταν ακολουθώ τη νοητή γραμμή που σχηματίζουν τα υπέροχα πόδια μιας μελαχρινής γυναίκας που έβαψε τα μαλλιά της ξανθά από έλλειψη αυτοπεποίθησης ^.  στέκεται πίσω και πλάγια και χαμογελάει ανελέητα, μόλις το βλέμμα μου ανηφορίσει τόσο ώστε να συναντήσει τα μάτια της. Προκαλούν τη φαντασίωσή μου αλλά αισθάνομαι ότι την ελέγχουν ^. τη ρυθμίζουν ^.  της επιτρέπουν να αναπτυχθεί ως ένα σημείο, της βάζουν «όρια». Τι τα θέλεις! Όλα είναι πεπερασμένα σ’ αυτή τη ζωή που δεν αντιληφθήκαμε πως άρχισε αλλά θα τελειώσει οπωσδήποτε -τουλάχιστον με την τωρινή, βιολογική της μορφή- και θα συνεχίσει, ίσως, να είναι αιώνια με μια άλλη μορφή χωρίς μυρωδιές, χρώματα, ήχους, αγγίγματα και γεύσεις. Διαισθάνομαι πως η φαντασίωσή μας θα ήταν μια έγχρωμη, βουβή ταινία αν δεν συμπληρωνόταν την ίδια στιγμή με ότι ακούμε, ότι μυρίζουμε, ότι αγγίζουμε και ότι γευόμαστε.

Αγγίζω ένα ροδαλό, κατάλευκο δέρμα, ενώ είμαι μαύρος, από περιέργεια να «δω πως είναι» ^. πόσο μου επιτρέπει η αίσθηση να πλησιάσω το ενσαρκωμένο μου όνειρο. Σηκώνομαι από το κρεβάτι ποτισμένος από μια γαλήνη τόσο ζωντανή, σχεδόν επαναστατική, χαρισμένη από μια θηλυκή εκδοχή του εαυτού μου που μειδιά ξαπλωμένη και ανακλαδίζεται βγάζοντας τα αλαβάστρινα χέρια της από τα σεντόνια σα να προσπαθεί να σηκώσει τη βάση του ουρανού που γέμισε το κοινό μας προσκέφαλο, για τις ανάγκες της φαντασιακής μας παράστασης. Περπατώ για λίγο κι ονειρεύομαι ^.  τα έπιπλα, οι κουρτίνες, τα βιβλία αναπνέουν τόσο αθόρυβα ^.  με προκαλούν να ονειρευτώ, σχεδόν με διευκολύνουν!  Ήθελα, φαίνεται, πολύ, να βρεθώ κοντά σε μια γυναίκα ώριμη, ελκυστική και ζωντανή. Συμπαρίσταμαι, νοερά, σε όσους αναζητούν μια γυναίκα, με ωραίο σώμα, αδιάφορο πρόσωπο και ακαθόριστο αυτοσεβασμό, δηλαδή, με έναν συνηθισμένο μέσο όρο, αλλά δεν συμμερίζομαι την άποψή τους. Άλλωστε κι εγώ, ως εκπρόσωπος μιας διαφανούς μετριότητας, αισθάνομαι. Απομακρύνομαι αργά-αργά από το κατάφωτο παράθυρο και συνεχίζω να φαντάζομαι ακόμα κι όταν περιγράφω αληθινές ιστορίες.

Ήταν μια συννεφιασμένη, ανοιξιάτικη μέρα του Μαρτίου. Το τρένο θα ερχόταν στις 18.15΄, όπως μου είπε και μόλις που το προλάβαινα. Μετέφερα τρεις πλαστικές σακούλες γεμάτες τρόφιμα και μία με χόρτα και λαχανικά από την  οποία εξείχαν δύο μεγάλα πράσα. Μια καλή φίλη με μετέφερε με το αυτοκίνητό της από την Ελευσίνα στη Μαγούλα ^.  φτάσαμε 5΄ πριν έλθει το τρένο. Μόνο, που το τρένο έφτασε 16΄ αργότερα και ο περαστικός που ρώτησα ποια είναι η διεύθυνση προς Αθήνα με έστειλε, με ένα βαριεστημένο νεύμα, σε μια κατεύθυνση.

Μπήκα σε μια άνετη, ολοκαίνουργια αυτοκινητάμαξα, με αρκετούς επιβάτες και βρήκα θέση δίπλα σε μια κοπέλα που είχε κουρνιάσει στην άκρη του καθίσματος με την πλάτη προς το παράθυρο και λαγοκοιμόταν. Άνοιξε, για ελάχιστα δευτερόλεπτα τα μάτια της, πήγε να χαμογελάσει, μάλλον με τον πολύ προσεκτικό τρόπο που κάθισα για να μην την ενοχλήσω και το σχεδόν φοβισμένο ύφος μου και τα ξανάκλεισε για να μην τα ξανανοίξει ως το τέλος της κοινής μας διαδρομής.

Απέναντί μου καθόταν μια κυρία προχωρημένης ηλικίας -μελαχρινή μέχρι παρεξηγήσεως- που, παρά τη φθορά του χρόνου, έδειχνε πως θα ήταν -στα νιάτα της- μια όμορφη γυναίκα. Είχε εναποθέσει στο άδειο, διπλανό της κάθισμα μια πλαστική και μια δερμάτινη τσάντα. Λατρεύω τις ευφυείς γυναίκες και τους σύγχρονους υπολογιστές γιατί έχουν γρήγορο "επεξεργαστή!" Σε εγκρίνουν ή σε απορρίπτουν, με συνοπτικές διαδικασίες αμέσως μετά την άρχική εντύπωση ' δεν φοβούνται να αλλάξουν γνώμη, αν διαπιστώσουν πως έχουν αδικήσει κάποιον κατά την πρώτη «ανάγνωση» και ... μυρίζουν ωραία!

Κοιτάζοντας έξω, καθώς το τρένο ξεκίνησε, παρατήρησα ότι η θάλασσα βρισκόταν στα αριστερά μου και όχι στα δεξιά, όπως κανονικά θα έπρεπε, με κατεύθυνση την Αθήνα. Σε λίγο η ηλικιωμένη κυρία που, σημειωτέον, κατείχε ένα ζευγάρι εξαιρετικά πόδια, τυλιγμένα σφιχτά σε ένα μαύρο, ανήθικο καλσόν και αναδεικνύονταν αποτελεσματικά από ένα κοντό φόρεμα, άρχισε να «ζεσταίνεται». Έβγαλε το επανωφόρι της, μουρμουρίζοντας κάτι για τον κλιματισμό του βαγονιού και κάθισε ακριβώς απέναντί μου, μετατοπίζοντας τις τσάντες στο άλλο κάθισμα. Ήταν φανερό! Το ταξίδι μου -όσο επρόκειτο να διαρκέσει- θα ήταν ευχάριστο έως και διδακτικό. Το τρένο συνέχισε το δρόμο του και η κυρία άρχισε να χαμογελάει στην αρχή διακριτικά, μα όσο περνούσε η ώρα απροκάλυπτα, αλλάζοντας διαρκώς πόδι μέχρι να βρει ποιο είναι το «σωστό» που θα έπρεπε να είναι πάνω από το «άλλο!». Ενώ προσπαθούσε να λύσει αυτό τον γρίφο, φαίνεται πως έχανε βαθμιαία την αίσθηση του χώρου και του χρόνου,  γιατί άρχισαν να την κοιτάζουν δύο ζευγάρια που κάθονταν αντικριστά στην ίδια σειρά, από την άλλη πλευρά του βαγονιού. Τελικά τα κατάφερε και απέδωσε στα δυό της πόδια, την ισοτιμία και την ισονομία που τους ανήκαν και τα άφησε να συμβιώνουν ταραγμένα, το ένα δίπλα στο άλλο. Επειδή μάλιστα, είχε αρχίσει να κουράζεται ο λαιμός μου να κοιτάζω μία έξω από το παράθυρο και μία το ταβάνι της αμαξοστοιχίας, αποφάσισα να ακυρώσω τον πειρασμό αρχίζοντας να ενδίδω σε αυτόν. Άφησα το βλέμμα μου να βυθιστεί στο «σκοτεινό αντικείμενο του πόθου» όπως θά ’λεγε και ο Λουίς Μπουνιουέλ. Μιλάμε για απόλυτη συγκέντρωση στο πνεύμα του: στη βράση κολλάει το σίδερο, θα φάει η μύγα σίδερο και το κουνούπι ατσάλι, της φυλακής τα σίδερα ... Όχι αυτό το τελευταίο, είναι μάλλον άσχετο! Εν τω μεταξύ η κυρία ^. τι καλοπροαίρετη γυναίκα(!) με διευκόλυνε με μια χαλαρότητα να την πω; Ναι, χαλαρότητα έως ανεμελιά θα μπορούσα να την  πω! Οι άντρες δεν πίστευαν στα μάτια τους και οι γυναίκες με δυσκολία έπνιγαν επιφωνήματα έκπληξης αλλά και απορίας. Η κυρία δεν σταμάτησε την παράστασή της, αδιαφορώντας για τους ψιθύρους και τα βλέμματα γύρω μας τροφοδοτώντας  απλόχερα θα έλεγα ή μάλλον απλόποδα, τα αισθητήρια όργανά μου και με άλλα ερεθίσματα πέρα από τα οπτικά, όπως οσφρητικά και ακουστικά. Υπολόγιζα πως σε 5΄ λεπτά περίπου θα φτάναμε στους Αγίους Θεοδώρους και έπρεπε να κρατήσω την ψυχραιμία μου και να ελέγξω την έκφραση των συναισθημάτων μου. Με κανένα τρόπο δεν έπρεπε  να προσβάλλω αυτή την αναξιοπαθούσα επαγγελματία με μια φράση ή με τη στάση μου! Κατάφερα, με κόπο, να χαμογελάω διακριτικά, σαν ηλίθιος και νομίζω πως κι εκείνη αισθάνθηκε κατά κάποιο τρόπο δικαιωμένη! Έδειχνε να συνειδητοποιεί ότι συνέχιζε να αρέσει ^.  άρα ήταν ακόμα, μια «νέα» και ελκυστική γυναίκα. Τότε ακούστηκε η ειδοποίηση: «Επόμενη στάση Άγιοι Θεόδωροι!»

Είχα πάρει το λάθος τρένο, κατευθυνόμουν σε λάθος κατεύθυνση αλλά είχα μια απρόσμενη βιωματική εμπειρία! Έγινε πλέον φανερό πως ήταν μοιραίο να μη γνωρίσω αυτή τη γυναίκα με τις ευαισθησίες, τις ανησυχίες αλλά και τις υλικές ανάγκες που τόσο την πίεζαν. Απέφυγα να την κοιτάξω τη στιγμή που σηκωνόμουν από τη θέση μου και κατέβηκα από το τρένο, μπαίνοντας σε ένα δυνατό ρεύμα πεντακάθαρου όσο και ορμητικού αέρα ^. του αέρα της Επαρχίας της Αθήνας ... όπου συνέχισα να ονειρεύομαι χωρίς ενδοιασμούς!

Γιώργος Δημητρίου Χ. 

Αφαίρεση ή έλλειψη;

 

Παρακολούθησα -προσπάθησα, τουλάχιστον, να παρακολουθήσω- προσφάτως ως μέλος μιας ομάδας 30 συναδέλφων, τη θεατρική παράσταση ενός νέου Έλληνα σκηνοθέτη. Πολύ λυπάμαι κάθε φορά που διαφωνώ, ως απλός θεατής, με τον τρόπο παρουσίασης μιας παράστασης. Ο αιφνιδιασμός και το σοκ που προκαλεί ηθελημένα στον θεατή ένας δημιουργός, για να αναδείξει μια παράσταση, μπορεί να λειτουργήσουν και αντίστροφα σε σχέση με τις προθέσεις του. Αισθάνθηκα σαν να επιδιώκουν να με καθοδηγήσουν παρουσιάζοντάς μου ως προωθημένη, καλλιτεχνικά, μια συνθετική εικόνα της πραγματικότητας γεμάτη σύμβολα και ανδρείκελα και όχι πλοκή και "ζωντανούς" ηθοποιούς.  αλλά δεν θα αναφερθώ ονομαστικά γιατί το έργο συνεχίζεται και η προσωπική μας γνώμη αφορά κυρίως εμάς.

Η πεποίθηση που σχημάτισα με την πάροδο των χρόνων σχετικά με τον σκοπό και τα μέσα οργάνωσης μιας  θεατρικής παράστασης έχει την αφετηρία της στη ρήση του Καρόλου Κουν: «Κάνουμε θέατρο για την ψυχή μας!»

Το νόημα που ερμηνεύω ότι περιέχει αυτή τη φράση είναι: «προσφέρουμε στον κόσμο με ειλικρίνεια, μια άρτια αναπαράσταση των σχέσεων και των καταστάσεων του έργου, όπως τις καταγράφει ο συγγραφέας και ελπίζουμε πως η χαρά (αληθινή ψυχαγωγία) που θα προκαλέσουμε στους θεατές θα είναι τόσο μεγάλη ώστε να επιστρέψει σε εμάς -τους συντελεστές του έργου- ως ικανοποίηση για τη δικαίωση των προσπαθειών μας».

Η ερμηνεία που επιχείρησα να δώσω στα κίνητρα που οδήγησαν τον σκηνοθέτη να δομήσει μια τέτοια παράσταση με προκάλεσε σε μια ενδοσκόπηση των δικών μου προθέσεων και σε μια σειρά από αφετηριακές δεσμεύσεις:

·        Αποδίδω τη δημιουργία και την ύπαρξη της φύσης και τη λειτουργία των ζωντανών όντων -και του ανθρώπου- στον Θεό.

·        Θεωρώ πως ο άνθρωπος αποτελείται από το φυσικό, φθαρτό του σώμα, την άυλη, αιώνια ψυχή του και το πνεύμα «του». Αντιλαμβάνομαι το πνεύμα ως μια μορφή ενέργειας με την οποία το σώμα επικοινωνεί με την ψυχή. Η πηγή αυτής της ενέργειας είναι ο Θεός και αποδέκτης είναι ο άνθρωπος και τα άλλα έμβια όντα.

·        Η ψυχή φαντάζει στα μάτια μου ως ένα εξατομικευμένο όργανο κατασκευασμένο -κατά κάποιο τρόπο- από «πνεύμα σε συμπύκνωση» που έχει ακανόνιστη "μορφή" και είναι εγκατεστημένο από τον Θεό στο σώμα του ανθρώπου με τη γέννησή του.

·        Η αποστολή και η ευθύνη του ανθρώπου κατά τη διάρκεια της ζωής του είναι να «διαμορφώσει» και, με τον τρόπο αυτό, να βελτιώσει την αξία της ψυχής του. Ένας από τους καλύτερους τρόπους για την πνευματική και επομένως για την ψυχική του καλλιέργεια είναι η συμμετοχή στην παιδευτική διαδικασία κυρίως με την απόκτηση γνώσεων και κοινωνικών εμπειριών.

·       Τις γνώσεις μπορεί να τις αποκτήσει κανείς με την επιστημονική ενασχόληση.  Ένας από τους κυριότερους εκπαιδευτικούς μηχανισμούς για τη μετάδοση των εμπειριών της ζωής είναι η θεατρική αγωγή. Το θέατρο είναι η μίμηση επί σκηνής και η αναπαράσταση για χάρη του θεατή, σημαντικών και χρήσιμων για τη ζωή -σύμφωνα με τη γνώμη του συγγραφέα- ανθρώπινων συμπεριφορών.

·        Η δημιουργική παρουσίαση και η αναπαράσταση τέτοιων συμπεριφορών προκαλεί -κατά κανόνα- στον θεατή μια σειρά σκέψεων-συνειρμών σε αντιστοιχία με την πραγματική ζωή και διαμορφώνει στάσεις και πεποιθήσεις του ανθρώπου απέναντι σε σχέσεις και καταστάσεις της καθημερινής ζωής.

·        Ο άνθρωπος που διευκολύνει τη μετάδοση του πνεύματος του συγγραφέα στους ηθοποιούς και στη συνέχεια στους θεατές, είναι ο σκηνοθέτης. Η συμπληρωματική συμβολή του σκηνοθέτη ως διευκολυντή, δε μπορεί να αναβαθμιστεί σε κυρίαρχη, στην παρουσίαση μιας παράστασης. Ο σκηνοθέτης δεν είναι Θεός και δεν έχει καμία δικαιοδοσία να «σκηνοθετεί ψυχές». Ο σκηνοθέτης συντονίζει τη λειτουργία των θεατρικών προσώπων δηλαδή ανθρώπων με προσωπικότητα και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και όχι απρόσωπων ενεργούμενων. Παράσταση χωρίς θεατρικό κείμενο ή παράσταση χωρίς θεατές δεν νοείται, ενώ παράσταση χωρίς σκηνοθέτη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί, αν και πιθανότητα θα ήταν μια «κακή» παράσταση.

Όλοι γνωρίζουν πως σημαντικοί παράγοντες στη δημιουργία μιας θεατρικής παράστασης πέρα από την σκηνοθεσία, είναι τα σκηνικά-κοστούμια, η μουσική, ο χορός, ο φωτισμός. Αν πρόκειται για αρχαίο ή κλασικό έργο της θεατρικής δραματουργίας κύρια επιδίωξη του σκηνοθέτη θα πρέπει να είναι -κατά τη γνώμη μου- καταρχάς, η επιλογή μιας πιστής μετάφρασης του κειμένου (με τις αναγκαίες προσαρμογές στη σημερινή ζωή), η συμμετοχή του χορού σε ρόλο δευτεραγωνιστή (με κάποιες εξαιρέσεις), η ισότιμη με το χορό συνεισφορά της μουσικής και του φωτισμού στην παράσταση. Αν πρόκειται να παρουσιασθεί ένα έργο της σύγχρονης δραματουργίας, τότε δρούμε αναλόγως. Βασική επιδίωξη ενός σκηνοθέτη πιστεύω πως θα πρέπει να είναι να αναδειχθεί η δουλειά του έμμεσα, δηλαδή υπηρετώντας το κείμενο και όχι με κραυγαλέα υπογράμμιση του Εγώ του ή με σκοπό να δοθεί διέξοδος στις καλλιτεχνικές του ανησυχίες. Τα αρχαία ή τα κλασικά θεατρικά κείμενα έχουν τέλεια στερεότητα δομής και λειτουργίας και «αντέχουν» πολλούς πειραματισμούς, αρκεί να παρουσιάζονται άρτια, χωρίς περικοπές που να φθάνουν στο σημείο της αφαίρεσης ολόκληρων σκηνών ή ακόμα και πράξεων!

Η χρησιμοποίηση του χορού, των σκηνικών ή της μουσικής σε πρωταγωνιστικό ρόλο, σε βάρος του κειμένου και της ελεύθερης λειτουργίας των ηθοποιών δεν συνιστά πρωτοπορία αλλά μάλλον έλλειψη γνώσεων, αδυναμία παρουσίασης μιας πραγματικά ανταγωνιστικής παράστασης σε σχέση με όσες αντίστοιχες έχουν παρουσιαστεί στο παρελθόν και, εν τέλει, άγνοια κινδύνου! Η ανάδειξη του χορού σε πρωταγωνιστή, για παράδειγμα στην παράσταση μιας αρχαίας τραγωδίας, δεν είναι ένδειξη των δημοκρατικών πεποιθήσεων του σκηνοθέτη αλλά έλλειψη καλλιτεχνικού προσανατολισμού. Απόδειξη δημοκρατικότητας είναι η επιλογή και το ανέβασμα θεατρικών έργων που έγραψαν ανθρωπιστές συγγραφείς, για παράδειγμα ο Τσέχωφ, ο Μπρέχτ αλλά και σύγχρονοι Έλληνες συγγραφείς όπως ο Καμπανέλλης.

Το θέατρο πιστεύω πως πρέπει να απευθύνεται στο ευρύτερο δυνατό κοινό και όχι σε μια μικρή ομάδα ειδικών: θεατρολόγων, κριτικών θεάτρου, σκηνοθετών ή καλλιτεχνών κάθε ειδικότητας. «Δεν κάνουμε θέατρο για την καριέρα μας», «δεν κάνουμε θέατρο για την αυτοπροβολή μας».

Επομένως, το θέατρο, δεν πιστεύω πως οφείλει να παρουσιάζεται ως «πολυ-θέαμα» οπτικό ή ακουστικό (ένα παρατεταμένο ζωντανό video-clip) για να «αξίζει τα λεφτά του», κατά τη χυδαία λαϊκή έκφραση ^.  το καλό θέατρο δεν χρειάζεται τέτοιους τακτικισμούς γιατί έχει αντικειμενική και διαχρονική αξία! Φαίνεται πως τελικά, η αγάπη μας για το θέατρο και η αναζήτηση μιας καλής θεατρικής παράστασης, μέσα στα χρόνια, μοιάζει με τον τρόπο που προτείνει ο Σωκράτης για την επιλογή συζύγου: «Αν νυμφευθείς μια καλή σύζυγο, είσαι ευτυχισμένος, αν νυμφευθείς μια κακή, γίνεσαι φιλόσοφος!» Αυτή η προτροπή θα μπορούσε να μεταγραφεί στην εποχή μας ως: «Αν παρακολουθήσεις μια καλή θεατρική παράσταση είσαι ευτυχισμένος, αν παρακολουθήσεις μια κακή, γίνεσαι κριτικός θεάτρου!»

Γιώργος Δημητρίου Χ.

....παιδάκι μου...

 

Ανοίγοντας την τηλεόραση ένα βράδι στις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη,άκουσα το πρώτο "Άχ!" και κάθισα καλύτερα στη θέση μου για να καταλάβω τι συμβαίνει! Ανατρίχιασα! Ένα μικρό παιδί τραγουδούσε -με φωνή ώριμης γυναίκας- το γνωστό παραδοσιακό τραγούδι "Τζιβαέρι"! Ένιωσα πλούσιος ' ένιωσα πλήρης!

Η παράδοσή μας είναι η πραγματική περιουσία μας. Η αφομοίωση και η μετουσίωση της Ελληνικής παράδοσης -σε όποιο βαθμό μπορούν να λειτουργήσουν στο μυαλό και στην ψυχή ενός μικρού κοριτσιού (10 ετών)- λειτουργούν ως λυτρωτική και σχεδόν μεταφυσική εμπειρία για όσους ενήλικες παρακολουθούν αυτή τη μοναδική ερμηνεία. Το αμήχανο χαμόγελο της μικρής ερμηνεύτριας, με την ολοκλήρωση του τραγουδιού, δείχνει την τεράστια διανοητική προσπάθεια που κατέβαλε για να καλύψει την απόσταση ανάμεσα στην παιδική και στην ενήλικη ζωή για διιάστημα 3΄λεπτών. Η Μαρίνα αντιμετώπισε το τραγούδι ως ένα δύσκολο θεατρικό ρόλο τον οποίο κατάφερε να υπηρετήσει με μια μοναδική "επαγγελματική" συνέπεια ενδεδυμένη ταυτόχρονα με την καθαρότητα και την αθωότητα της ηλικίας της.

Τα "Άχ!" της ήταν οι αναστεναγμοί της γερασμένης γυναίκας που φοβάται πως θα πεθάνει χωρίς να προλάβει να δει το ξενητεμένο εγγόνι της! Την κατάρα "ανάθεμα!" την εννοεί όταν την ψελλίζει!  Ο λυγμός στη φράση: "...που πήρες το παιδάκι μου.." είναι ο αληθινός σπαραγμός της νησιώτισσας μητέρας που προσμένει το παιδί της. Η αποθέωση του τραγουδιού έρχεται με τη χαμηλόφωνη φράση: "Σιγανά και ταπεινά!" Τι άλλο να προσθέσω; Τα λόγια περιττεύουν!

Είχα χρόνια να συγκινηθώ τόσο και να κλάψω και δεν ήμουν ο μοναδικός. Η κάμερα εντόπιζε αντρικά πρόσωπα άναυδα ή φανερά συγκινημένα και γυναίκες να μειδιούν με νόημα στις θέσεις του κοινού. Ο Βαγγέλης Γερμανός που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικό αυτοέλεγχο και τεράστια ψυχραιμία, με πολύ μεγάλη προσπάθεια κατάφερε να αρθρώσει δυό φράσεις: "... η παράδοση παραδίδεται σε ανθρώπους που την αφομοιώνουν και τη μετουσιώνουν παιδί μου κι εσύ το έκανες αυτό σε 2 λεπτά! Αυτό μόνο θα σου πω: με συγκίνησες παιδί μου! Μπράβο!". Τα μάτια της Ευρυδίκης ήταν λίμνες συγκίνησης και μίλησε για : "μεγάλη ψυχή¨". Η Ντέμη είπε: "είσαι τυχερή!" Με τη φράση της αυτή εννοούσε προφανώς πως όποιος έχει τέτοιο καλλιτεχνικό χάρισμα, όπως η Μαρίνα, του το έδωσε ο Θεός και είναι ευλογημένος. Ο Γιώργος Θεοφάνους είχε ανατριχιάσει ολόκληρος στη διάρκεια του τραγουδιού, έστενε φιλιά και με τα δύο χέρια του στο τέλος του τραγουδιού και δυό φορές ενώ σχολίαζε -καθώς ακουγόταν πάλι το τραγούδι ως υπόκρουση- πήγε να βάλει τα κλάμματα!

Ένας από τους Πατέρες της Εκκλησίας μας έλεγε πως για να περάσει κάποιος την Πύλη της Βασιλείας του Θεού θα πρέπει να είναι παιδί ή θα πρέπει να σκύψει! Η Μαρίνα είναι παιδί και το κοινό υποκλίθηκε στην ανθρώπινη ποιότητά της. Η υποβλητική και διακριτική μουσική ανέδειξε ακόμα περισσότερο αυτή την ευαίσθητη παρουσία.

Ήταν μια ευτυχισμένη στιγμή για την Ελληνική τηλεόραση!  

 

Γιώργος Δημητρίου Χ.

  

Homo Politicantus

 

Δύσκολη εποχή ο χειμώνας, αλλά και όμορφη γιατί το κρύο -με κάποιο τρόπο- μας συγκεντρώνει στον εαυτό μας, μας κάνει περισσότερο προσεκτικούς, πιο προσγειωμένους. Αντιμετωπίζουμε τον χειμώνα όπως τους νέους φίλους που για κάποιο λόγο εμπιστευόμαστε γιατί έχουμε την αίσθηση πως τους γνωρίζαμε από παλιά, επειδή έχουν φανερά μικρά ελαττώματα: μεγάλη μύτη, λίγα ή πάρα πολλά μαλλιά, ατέλειωτη φλυαρία ή μεγάλα διαστήματα σιωπής, αλλά και ζεστό -καμιά φορά, διαβρωτικό- χαμόγελο.
Ένας σημαντικός παλιός φίλος ήταν και ο Δημήτρης Λιαντίνης κι ας μην είχα τη χαρά να τον γνωρίσω προσωπικά παρά μόνο μέσα από τη διδασκαλία του (ταινίες στο Διαδίκτυο) και κυρίως, από τα βιβλία του. Ειδικότερα, το βιβλίο του, HOMO EDUCANDUS - Φιλοσοφία της αγωγής - (Αθήνα, 1984) με προκάλεσε με κάποιο τρόπο να σκεφθώ ποια θα μπορούσαν να είναι τα στοιχεία της φιλοσοφίας της αγωγής που θα έπρεπε να χαρακτηρίζουν ένα πολιτικό όν ώστε να θεωρείται καλλιεργημένος άνθρωπος και επομένως, άξιος πολιτικός. Σε αντίστιξη με τον πολιτικό αγνωστικισμό από τον οποίο χρόνια υποφέρει η πατρίδα μας, αναζήτησα τα χαρακτηριστικά στοιχεία αγωγής ενός πολίτη ώριμου και λειτουργικού μέσα στην κοινωνία. Έτοιμη απάντηση δεν έχω να προσφέρω γιατί συνεχίζω να ερευνώ το θέμα, αλλά ακόμη και αν είχα, δεν θα τη μοιραζόμουν μαζί σας ^. θα ήταν σαν να σας την υπέβαλα ή σα να προσπαθούσα να την επιβάλλω πλαγίως, πράγμα απόλυτα αντιπαιδαγωγικό. Απέδωσα την αιτία του φαινομένου της πολιτικής δυσλειτουργίας στους ολιγοβαρείς πολιτικούς που θέλουν να ανήκουν στο είδος HOMO POLITICUS και στους αφελείς -μέχρι παρεξηγήσεως- θεατές και ακροατές των πρώτων που τόσο μεγάλη ανάγκη έχουν να ενταχθούν κι αυτοί στην κατηγορία του HOMO EDUCANDUS, χωρίς ποτέ τους να κάνουν τον κόπο να διαβάσουν ένα βιβλίο ή να εργαστούν τόσο χειρωνακτικά όσο και πνευματικά. Όσα χρόνια θυμάμαι τον εαυτό μου, διαπιστώνω να ζουν και να υπάρχουν οι πολιτικοί για να θεωρητικολογούν και  να υπόσχονται πράγματα που αδυνατούν ή αδιαφορούν να υλοποιήσουν. Οι αρχαίοι σοφιστές θα ήταν ίσως περήφανοι γι αυτούς, αν τους άκουγαν σήμερα, αλλά δεν θα ήθελα να μάθω ποια γνώμη θα είχαν γι αυτούς οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι.

Σήμερα, η απουσία συνάφειας ανάμεσα σε πολιτική και κοινωνία με οδήγησε σε μια νοηματική «διασταύρωση»  με αποκύημα τον HOMO POLITICANTUS ^. ένα πλάσμα που γνωστοί θεατρικοί συγγραφείς όπως ο Δημήτρης Ψαθάς και ο Αλέκος Σακελλάριος ονόμασαν Φον Δημητράκη, Θανασάκη τον πολιτευόμενο, βουλευτή Καλοχαιρέτα (Στουρνάρα 288), Μαυρογυαλούρο και Γκρούεζα (Υπάρχει και φιλότιμο) ή Απόστολο (Ένας ήρωας με παντόφλες).

Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότεροι Έλληνες πολιτικοί συνήθισαν να κρύβουν τις σκέψεις και τις προθέσεις τους πίσω από οικονομικούς όρους, δυσνόητους από τον κοινό πολίτη και τον ψηφοφόρο μέσης νοημοσύνης. Τα  έχουν καταφέρει, αν όχι να ξεπεράσουν τις γνωστές καρικατούρες πολιτικών, ή πολιτικάντηδων, πάντως, να σταθούν ισάξια δίπλα τους!

Παρόλα αυτά, η Δημοκρατία παραμένει το καλύτερο σύστημα διοίκησης που θα μπορούσαμε -ποτέ- να έχουμε, αλλά στην Ελλάδα, πάσχει από την έλλειψη αγωγής του ανθρώπινου κεφαλαίου, δηλαδή, μεγάλου μέρους των πολιτικών και των πολιτών.  

Γιώργος Δημητρίου Χ.

Ανήκουμε εκεί πάνω, στα ψηλά!

Χθες ήμουν ένα ξένοιαστο παιδί!

Σήμερα είμαι ένας ώριμος, αφηρημένος,

που ανήσυχα κοιτάζει σαστισμένος,

όσα χωράει το βλέμμα του να δει!

Συμπόνεσα το Αύριο, γεμάτο προσδοκίες,

-γέρικο ζώο ^.  μεγαλώσαμε μαζί-

κι άρχισα να το ξελαφρώνω από κακίες

για να με συντροφεύσει ακούραστο

στο δρόμο το μακρύ!

Οι λίγες γνώσεις μου προέρχονται,

απ' ότι έχω αντιληφθεί ^.  απ’ όσα είδα!

Θα πει πως έχω -Αύριο- κάτι,

αφού βρίσκω λόγο να προσεύχομαι γι' αγάπη.

Αναλογούν εμπόδια - βουνά
στο δρόμο τον τραχύ που πρέπει να βαδίσω

και πήγα να τα συναντήσω

γιατί καθυστερούσανε να τοποθετηθούν.

Η αγάπη, μας ανεβάζει εκεί πάνω στα ψηλά

-κάτω από τα σύννεφα, ίσα με τη γη-

εκεί που στροβιλίζονται πολύβουα περιστέρια,

στο νεροκρέβατο που γέρνουν τα δελφίνια,

σφυρίζοντας τη λήξη του μόχθου της ημέρας.

Αγάπη ^.  δυναμόμετρο,
ατσάλινος μοχλός,

λατρεία της γυναίκας,

αέναος ρυθμός,

ιδεατές αράχνες έτοιμες να καλύψουν,
με πλέγμα ορατό, το πλήθος των σωμάτων

κι άγρια χέρια μ' απαλά,
την υγρασία χαρίζουν,

στον κόσμο των πνευμάτων.

Έρωτας βγάζει μια γυναίκα να χορέψει στη βροχή

μεσάνυχτα προχωρημένα,

αρχές του φθινοπώρου ^.

αγιασμός με τ’ άρωμα της φυλλωσιάς των δέντρων

ανατριχιάζει τη δική σου την ψυχή

φτωχέ κι αδέξιε χειριστή του ονείρου

«λίγο μετά», του «προ ολίγου».

Αλλάζει χρώματα το βλέμμα της γυναίκας μου

σ’ όλο το φάσμα απ’ το «καφέ» ως το γαλαζοπράσινο,

καθώς ο ήλιος φωτογράφος τολμηρός

βάλθηκε να τρυπώσει στο μυαλό ^. 

βρήκε τη Μούσα του να περιμένει ραγισμένη

κι όρμησε να την κατακτήσει με το φως,
το χρώμα και τη σκέψη.

Τυχερός, όποιος άκουσε τα ουράνια βιολιά

στο πρώτο σκίρτημα του έρωτα ^.
ευλογημένη, αυτή που έχασε την αίσθηση της βαρύτητας στο πρώτιστο φιλί ^. 

αθάνατος όποιος μπόρεσε να δει με τα μάτια της αγαπημένης του,

κρυφοκοιτάζοντας πίσω απ' την ίριδα τον κόσμο,
σε χρόνο ανύποπτο,

μια ώρα που είχαν αποκοιμηθεί οι γέροι δράκοι

και ξαγρυπνούσαν, σφριγηλοί οι φύλακες,

σε μι' άγια στιγμή,
καθορισμένη.

Γιώργος Δημητρίου Χ.



Ένας πολιτικός χωρίς μάσκα!

 

Τα 15 διδάγματα από τον πιο φτωχό πρόεδρο του κόσμου

Η θητεία του Jose “Pepe” Mujica, του πρόεδρου της Ουρουγουάης, τελείωσε. Θα μείνει στην ιστορία για την ασυνήθιστη ειλικρίνειά του, την ηγετική του φυσιογνωμία και τις ρητορικές του ικανότητες. Κυρίως όμως, θα τον θυμούνται για την ικανότητά του να μετατρέπει τις ιδέες του σε πράξεις.

Ο πιο φτωχός πρόεδρος στον κόσμο, ζούσε σε ένα μικρό σπίτι, σε μία φάρμα, με ένα υπνοδωμάτιο μαζί με τη γυναίκα του, τη Lucia Toplansky και τα σκυλιά του (μεταξύ αυτών και τη Manuela η οποία μετά από ένα ατύχημα έχει μείνει με τρία πόδια).

O Mujica έδινε το 90% του μισθού του σε φιλανθρωπίες, ηγήθηκε δίνοντας το παράδειγμα σε μία εποχή λιτότητας και κέρδισε την διεθνή καταξίωση γιατί προώθησε πολιτικές εξαιρετικά φιλελεύθερες, για τη χρήση της κάνναβης, τον γάμο μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών, τις εκτρώσεις, και ενάντια στην υπερκατανάλωση.

Εδώ, συγκεντρώσαμε κάποια από αυτά που είπε στη θητεία του. Ο πρόεδρος των φτωχών, που πέρασε 14 χρόνια φυλακισμένος και αρκετό χρόνο της ζωής του στην απομόνωση, στον πάτο ενός πηγαδιού, μιλά:

1. Για τις επαναστάσεις και τις εξεγέρσεις

“Έχω δει την άνοιξη που τελείωσε με μία φρικτή βαρυχειμωνιά. Εμείς, οι άνθρωποι, είμαστε αγελαία όντα. Δε μπορούμε να ζήσουμε μόνοι μας. Ζούμε σε εξάρτηση με την κοινωνία.

Είναι ένα πράγμα να ρίξεις μία κυβέρνηση ή να φτιάξεις ένα οδόφραγμα και είναι κάτι τελείως διαφορετικό να δημιουργήσεις ή να κτίσεις μία καλύτερη κοινωνία. Μία κοινωνία χρειάζεται οργάνωση, πειθαρχία και δουλειά σε βάθος χρόνου. Μην τα μπερδεύουμε λοιπόν αυτά τα δύο. Θέλω να κάτω το εξής ξεκάθαρο:

Μου αρέσει αυτή η νεανική ενέργεια και ο αυθορμητισμός, αλλά νομίζω ότι δε θα οδηγήσει πουθενά εάν δεν ωριμάσει.”

2. Για τη νομιμοποίηση της μαριχουάνας
Ερωτώμενος σχετικά με την αντίθεση σχετικά με τη νομιμοποίηση της μαριχουάνας, είπε:

“Πάντα έτσι συμβαίνει με τις αλλαγές. Το 1913, καθιερώσαμε το δικαίωμα στο διαζύγιο για τις γυναίκες της Ουρουγουάης. Ξέρετε τι λέγανε τότε; Ότι ο θεσμός της οικογένειας θα εξαφανιστεί. Ότι αυτό θα είναι το τέλος των καλών τρόπων και της κοινωνίας. Πάντα θα υπάρχει μία συντηρητική και πιο παραδοσιακή αντιμετώπιση των πραγμάτων, που θα κτίζει πάνω στο φόβο για την αλλαγή. Όταν ήμουνα νέος και πήγαινα να χορέψω στα κλαμπ της εποχής, έπρεπε να φοράμε κουστούμια και γραβάτες. Αλλιώς, δε μας άφηναν να μπούμε. Δε νομίζω πως σήμερα στα πάρτι της νεολαίας κάτι τέτοιο ισχύει”.

3. Για τον υλισμό

“Έχουμε θυσιάσει τους παλιούς άυλους θεούς, και τώρα, έχουμε κάνει κατάληψη στο ναό του Θεού της Αγοράς. Αυτός ο θεός που οργανώνει την οικονομία, την πολιτική, τις συνήθειές μας, τις ζωές μας, και μας παρέχει πιστωτικές κάρτες και επιτόκια, λες και εκεί βρίσκεται η ευτυχία”

“Μοιάζει σα να έχουμε γεννηθεί μονάχα για να καταναλώνουμε και να καταναλώνουμε. Και όταν δε μπορούμε πλέον να καταναλώσουμε, νοιώθουμε τη ματαίωση και υποφέρουμε από τη φτώχια και αυτό-περιθωριοποιούμαστε”

4. Για την παγκόσμια κατανάλωση

“Μπορούμε πλέον να ανακυκλώνουμε σχεδόν τα πάντα. Εάν ζούσαμε με αυτά που έχουμε, εάν ήμασταν επαρκείς, και οι 7 δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο θα είχαν όλα όσα χρειάζονται. Προς τα εκεί θα έπρεπε να κατευθύνονται οι παγκόσμιες πολιτικές. Αλλά σκεφτόμαστε ως άνθρωποι και χώρες και όχι ως είδος”

5. Για το δικαίωμα στην έκτρωση και τον γάμο ομοφυλόφιλων

“Εφαρμόσαμε μία πολύ απλή αρχή: Αναγνωρίσαμε τα γεγονότα. Η έκτρωση είναι τόσο παλιά όσο ο κόσμος. Ο γάμος μεταξύ ομόφυλων, επίσης. Είχαμε τον Ιούλιο Καίσαρα, τον Μεγάλο Αλέξανδρο, η ομοφυλοφιλία δεν είναι σημείο των μοντέρνων καιρών μας, είναι πολύ πιο παλιά από ότι νομίζουμε. Είναι μία αντικειμενική πραγματικότητα που υπάρχει. Για εμάς, το να μη την νομιμοποιούμε θα ήταν σα να βασανίζουμε άσκοπα αυτούς τους ανθρώπους”

6. Για το τέλος των συγκρούσεων

Όταν ερωτήθηκε για το κατά πόσο η Ουρουγουάη θα μπορούσε να προσφέρει τις υπηρεσίες τις για να λήξει η 50ετής πόλεμος στην Κολομβία μεταξύ κυβέρνησης και ανταρτών, είπε:

“Από μακριά, μοιάζει σα ένας πόλεμος δίχως λύση και σα μία μακριά θυσία για ολόκληρη τη χώρα. Οπότε, όταν παρουσιάζεται ένας πρόεδρος που προσπαθεί να ανοίξει ένα μονοπάτι που μπορεί να οδηγήσει στην ειρήνη, νομίζω πως αξίζει να τον υποστηρίξουμε. Γιατί υπάρχει πολύς πόνος, και αν προσπαθήσουν να ανταποδώσουν όλοι αυτό τον πόνο, αυτός ο πόλεμος δε θα τελειώσει ποτέ. Αλλά υπάρχει μία ευκαιρία. Θα ένιωθα πολύ εγωιστής εάν δε βοηθούσα με οποιοδήποτε τρόπο μπορώ”.

“Η βοήθεια δε σημαίνει επέμβαση. Δε θα αναμειχθώ, εάν δε με καλέσουν. Αλλά αν μπορώ να λειτουργήσω ως ένας μεσάζοντας με την εμπειρία που έχω, τότε θα ενθαρρύνω τη συμμετοχή στο διάλογο μεταξύ κυβέρνησης και ανταρτών. Των ανταρτών που έχουν και αυτοί τα προβλήματά τους, και έχουν τους δικούς τους βάσιμους φόβους. Νομίζω πως όλοι στη Λατινική Αμερική πρέπει να βοηθήσουμε.”

7. Για το ότι παρέμεινε σεμνός παρά την θέση εξουσίας που κατέχει

“Μόλις οι πολιτικοί αρχίζουν να σκαρφαλώνουν στην ιεραρχία, ξαφνικά αισθάνονται σα βασιλιάδες. Δεν ξέρω γιατί συμβαίνει αυτό. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι όσοι προασπίζονται τη δημοκρατία βρίσκονται στον κόσμο για να διασφαλίσουν ότι κανείς δε θα είναι πιο ίσος από τους άλλους”. Σχετικά με τα μεγέθη των γραφείων και των σπιτιών που δίνονται σε πολιτικούς με αξιώματα, τα θεωρεί απομεινάρια της φεουδαρχίας: “Χρειάζεσαι ένα παλάτι, κόκκινα χαλιά και πολλούς υπηκόους να σου λένε, “μάλιστα, κύριε.” Όλα αυτά είναι φρικτά.”

8. Για την αναδιανομή του πλούτου

“Οι επιχειρήσεις θέλουν απλά να αυξάνουν τα κέρδη τους: είναι στο χέρι της κυβέρνησης να διασφαλίσει ότι αρκετά από αυτά τα κέρδη θα αναδιανεμηθούν ώστε οι εργαζόμενοι να έχουν λεφτά για να αγοράσουν τα προϊόντα τα οποία παράγουν. Δεν υπάρχει κανένα μυστήριο εδώ – όσο λιγότερο φτώχια υπάρχει, τόσο περισσότερο ανθεί το εμπόριο. Η πιο σημαντική επένδυση είναι στους ανθρώπινους πόρους”

9. Για τα γηρατειά

“Αυτό που είναι λυπηρό είναι ότι ένας 80χρονος παππούς πρέπει να είναι ο πιο ανοιχτόμυαλος. Οι γέροι δεν είναι γέροι εξαιτίας της ηλικίας τους, αλλά εξαιτίας αυτών που έχουν στο κεφάλι τους. ”

10. Για την εξάρτηση

“Χειρότερο από τα ναρκωτικά είναι η διακίνηση των ναρκωτικών. Πολύ χειρότερο. Τα ναρκωτικά είναι η αρρώστια και δεν πιστεύω ότι υπάρχουν καλά ναρκωτικά ή ότι η μαριχουάνα κάνει καλό. Ούτε τα τσιγάρα κάνουν καλό. Καμία εξάρτηση δεν είναι καλή. Συμπεριλαμβάνω και το αλκοόλ. Η μόνη καλή εξάρτηση είναι ο έρωτας. Ξεχάστε όλα τα υπόλοιπα.”

11. Για το ότι τον αποκαλούν τον φτωχότερο πρόεδρο στον κόσμο

“Δεν είμαι ο φτωχότερος πρόεδρος. Ο φτωχότερος είναι αυτός που χρειάζεται πολλά για να ζήσει. Η ζωή μου είναι το αποτέλεσμα των τραυμάτων μου. Είμαι ο γιος της ιστορίας μου. Υπήρχαν εποχές όπου για να είμαι χαρούμενος δε χρειαζόμουν τίποτα παραπάνω παρά ένα στρώμα για να κοιμηθώ.”

12. Για το ότι δωρίζει το 90% του μισθού του

“Έχω ένα τρόπο ζωής που δεν πρόκειται να τον αλλάξω επειδή είμαι πρόεδρος. Κερδίζω περισσότερα από όσα χρειάζομαι, ακόμα και αν αυτά τα χρήματα δεν ήταν αρκετά για άλλους προέδρους. Για μένα, το να είμαι πρόεδρος δεν είναι θυσία, είναι καθήκον.”

13. Για τους στόχους του για την Ουρουγουάη

“Ο στόχος μου είναι να πετύχω τη μείωση της αδικίας στην Ουρουγουάη, να βοηθήσω τους πιο ευάλωτους και να αφήσω μία παρακαταθήκη πολιτική, έναν τρόπο για να οραματιζόμαστε το μέλλον το οποίο θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν άλλοι που θα έρθουν να πάρουν τη θέση μου. Δεν υπάρχει τίποτα που να έχει μικρή διάρκεια. Αυτό που θέλω είναι να αγωνιστώ για το κοινό καλό. Η ζωή, ξέρετε, περνάει γρήγορα. Ο μόνος τρόπος για να παρατείνεις τη ζωή σου είναι άλλοι να συνεχίσουν τη δουλειά που εσύ έχεις ξεκινήσει.”

14. Για την εμπειρία του να είναι πρόεδρος

“Ο πρόεδρος είναι ένας υψηλός αξιωματούχος που εκλέγεται για να πραγματοποιεί μία λειτουργία. Δεν είναι βασιλιάς, δεν είναι θεός. Δεν είναι κάποιος σαμάνος σε κάποια φυλή ώστε να γνωρίζει τα πάντα. Είναι ένας δημόσιος υπάλληλος που ζει για να εξυπηρετεί τους πολίτες. Νομίζω ότι ο ιδανικός τρόπος ζωής για έναν πρόεδρο είναι να ζει όπως η πλειοψηφία του κόσμου για τον οποίο εκλέχθηκε να υπηρετήσει.”

15. Για το μυστικό της ευτυχίας

“Να ζεις σύμφωνα με τα πιστεύω σου. Να είσαι ο εαυτός σου και να μην προσπαθείς να επιβάλλεις τα κριτήριά σου στους υπόλοιπους. Δεν περιμένω από τους άλλους να ζουν όπως εγώ. Θέλω να σέβομαι την ελευθερία των άλλων ανθρώπων, αλλά προασπίζομαι τη δική μου ελευθερία. Και αυτό έρχεται με το να έχεις το θάρρος να λες αυτό που πιστεύεις, ακόμα και όταν δε μοιράζονται την οπτική σου.”

Επιμέλεια και μετάφραση agonaskritis.gr από mic.com
Πηγή: guardian
Αναδημοσίευση από τη διεύθυνση: http://tvxs.gr/news/blogarontas/ta-15-didagmata-apo-ton-pio-ftoxo-proedro-toy-kosmoy

 



Σωθείτε! Έστω κι από μόνοι σας!*

Θα είχατε αντίρρηση να μιλήσουμε λίγο για προσευχή; Βρίσκετε το θέμα βαρετό; Καθόλου δε θα σας παρεξηγήσω αν διακόψετε αμέσως την ανάγνωση. Ακούστε μόνο το τραγούδι που συνοδεύει το κείμενο ' θα έχετε την ίδια αίσθηση  ακούγοντας: "κάποιος είπε πως ταξίδι είναι μόνο η προσευχή ' καρδιά μου νά 'σαι ζωντανή!"

Η κρίση μας έκανε αναγκαστικά περισσότερο μετριοπαθείς, πιο ανθεκτικούς στην οικονομική καταιγίδα και -θέλω να πιστεύω- καλύτερους ανθρώπους. Όταν οι "δικοί μας" άνθρωποι δεν είναι σε θέση να μας βοηθήσουν, καταφεύγουμε στα "μεγάλα μέσα", δηλαδή στην "ανώτερη δύναμη" όπως την ονομάζουν, όσοι δεν πιστεύουν στον Θεό. Σε κάθε περίπτωση, ανακαλύψαμε τον γείτονά μας, μιλήσαμε στον ζηλόφθονο συγγενή μας που είχαμε να τον ακούσουμε χρόνια και χαμογελάμε συγκαταβατικά ή -ακόμη καλύτερα- σωπαίνουμε απόλυτα, όταν ένας ιδιότροπος συνεπιβάτης μας στο λεωφορείο ή στο Μετρό γκρινιάζει γιατί όλοι στέκονται μπροστά στην πόρτα του οχήματος και τον εμποδίζουν να μπει ή να βγει με άνεση και χάρη, όπως δηλαδή αρμόζει σε κάθε σημαντική προσωπικότητα!

Τι είναι, λοιπόν, αυτή η προσευχή; Ομολογία προσωπικής αδυναμίας να καταφέρουμε τους σκοπούς μας, μόνοι, χωρίς καμία βοήθεια; Παραδοχή της ύπαρξης του Θεού, όποιο όνομα και αν του δίνουμε, ανάλογα με τη θρησκεία μας; Απόπειρα προσέγγισής του μέσα από μεθόδους χαλάρωσης, όπως, ας πούμε, τον διαλογισμό ή το ρέϊκι; Αναρρωτηθήκατε ποτέ γιατί εμείς σήμερα, θεωρούμε πως είμαστε πιο έξυπνοι ή πιο ικανοί από τους προγενέστερους να ζήσουμε με ηρεμία και ασφάλεια, προσεγγίζοντας το Θείον; Μήπως θα ήταν χρήσιμο να γυρίσουμε στις εποχές του "βαρβαρισμού" αλλά και της αθωότητας που βίωναν όσοι έζησαν πριν από την εποχή μας;

Με ποιό τρόπο, άραγε, αναζητούσαν τον Θεό οι απλοί και καθημερινοί άνθρωποι, δύο αιώνες πριν, δηλαδή στις αρχές του 19ου αιώνα στην Ευρώπη;

Τον Μάρτιο του 2009 αδειάζοντας τη σπίτι μιας βιβλιόφιλης γνωστής που μετακόμισε και είχε αφήσει κάποια παλιά βιβλία που θα κατέληγαν στον παλαιοπώλη, έπιασα στα χέρια μου ένα μικρό κιτρινισμένο βιβλίο όπου διάβασα έναν τίτλο με βυζαντινά γράμματα: "Οι περιπέτειες ενός προσκυνητή" (προσκυνητού, έλεγε, αλλά έχω αλλεργία ακόμη και στην υποψία καθαρεύουσας και άλλαξα την κατάληξη ακαριαία). Δεύτερη έκδοση: 1957, Εκδοτικός οίκος Αστήρ!
Κάνοντας τις πρώτες σκέψεις, λειτούργησε αμέσως η σύγχρονη αντίληψη: Τί περιπέτειες μπορεί να έχει ένας προσκυνητής; Αποφασίζει να προσκυνήσει έναν ιερό χώρο (ένα μοναστήρι ή μια εκκλησία), ξεκινάει, φθάνει, μένει λίγες ώρες ή λίγες ημέρες, προσκυνάει και φεύγει! Τόσο δύσκολο είναι να φτάσει στον τόπο του προσκυνήματος; Έτσι σκέφτεται ο αδαής, δηλαδή εγώ, γιατί, ας πούμε, πριν από τα μέσα του 19ου αιώνα τα πράγματα ήσαν πολύ διαφορετικά: οι κοινωνίες ήταν "ανογάνωτες" τα μεταφορικά μέσα λίγα και ακριβά και τα ταξίδια ήσαν επικίνδυνες περιπέτειες!

Είστε ακόμα μαζί μου; Ναι; Με εκπλήσσετε!

Διαβάζω στις πρώτες σελίδες: "Πρώτη έκδοση 1853 ' συγγραφέας άγνωστος ' το πρωτότυπο του έργου βρέθηκε στο Άγιο Όρος το 1884. Την ίδια χρονιά το βιβλίο εκδόθηκε στην πόλη Καζάν στα Ουράλια. Η δεύτερη έκδοση που ξεφυλλίζω μαζί σας είναι αυτή του 1957, δηλαδή 2 χρόνια πριν να γεννηθώ! Διαπιστώνω για άλλη μια φορά: Κοίτα να δεις, υπήρχε κόσμος πριν να γεννηθώ και πολύ φοβάμαι πως θα υπάρχει και μετά τον θάνατό μου! Με λύπη συνειδητοποιώ πως, μάλλον, δεν είμαι το κέντρο του κόσμου! Κανείς μας δεν είναι! Καιρό το υποπτευόμουνα, αλλά έτσι, πεντακάθαρα, λίγες φορές το έχω δει. Θα το δεχθώ! Ας καταπιώ την πίκρα μου κι ας συνεχίσω!

Διαβάζω: "Με του Θεού τη χάρι είμαι ένας χριστιανός" Αναρρωτιέμαι: Τι καθαρή και ταπεινή ψυχούλα να είχε ένας άνθρωπος που γράφει τόσο ήσυχα και γλυκά; Βλέπετε; Δεν αποφασίζει μόνος του πως είναι χριστιανός, εξαρτά τη θρησκευτική του ιδιότητα από τη βούληση του Θεού! Ένα Σάββατο, λέει, μετά την Πεντηκοστή πήγε στην εκκλησία όπου άκουσε τον ιερέα να διαβάζει δυό λέξεις από την επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς Θεσσαλονικείς: "Αδιαλείπτως προσεύχεσθε" δηλαδή: να προσεύχεσθε συνεχώς! Γράφει: "Οι λέξεις αυτές εμπήκαν και κατέλαβαν κυριολεκτικά το μυαλό μου...πως είναι δυνατόν να προσεύχεται κανείς χωρίς να σταματά ούτε στιγμή, αφού ο κάθε άνθρωπος πρέπει να κάνει και κάποια άλλη δουλειά για να ζήσει;". Και συνεχίζει: ¨εσκέφθηκα και ξανασκέφθηκα ... τι πρέπει να κάνω; Που να βρω κάποιον να μου εξηγήσει τις δύσκολες αυτές λέξεις;"

"... οι λόγοι των ιεροκηρύκων δεν ήτο δυνατόν να με βοηθήσουν" έτσι άρχισε να αναζητά "κάποιον άνθρωπο που νά 'χει πείρα ανάλογη για να μπορέσει να μου εξηγήσει σε συζήτηση το πρόβλημα που με απασχολούσε".

"Για πολύ καιρό περιπλανήθηκα σε πολλά μέρη" και κάποια μέρα έμαθα πως υπάρχει ένας άνθρωπος που είχε αφιερώσει τη ζωή του στη σωτηρία της ψυχής του. Έτρεξα να τον συναντήσω και μου είπε: "Αδιάλειπτη εσωτερική προσευχή είναι η αδυσώπητη επιθυμία της ψυχής του ανθρώπου για τον Θεό". "Άρχισα πάλι τις περιπλανήσεις, εσκέφθηκα και πάλι εσκέφθηκα, εδιάβασα και πάλι εδιάβασα" χωρίς να καταλάβω το νόημα της εσωτερικής, διαρκούς προσευχής.

"Θα περπάτησα το λιγότερο διακόσια χιλιόμετρα μέχρις ότου έφτασα σε μια μεγάλη πόλη, ... πού 'χε κι ένα μοναστήρι. Εις τον ξενώνα του μοναστηριού άκουσα ότι ο ηγούμενος ήταν πολύ καλός και φιλόξενος άνθρωπος". Σε ένα βιβλίο που μου έδειξε ο ηγούμενος διάβασα: "Τα λόγια του Αποστόλου, αδιαλείπτως προσεύχεσθε, εννοούν τη δημιουργική προσευχή της κατανοήσεως".

¨Αλλά τι είναι η προσευχή; Ποιά είναι η ουσία της και πως μαθαίνει κανείς να προσεύχεται;" Ποιές είναι οι ιδιότητες της προσευχής; Η επίκληση της ακατάπαυστης εσωτερικής προσευχής του Χριστού "αποτελείται από τα λόγια: Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με".
"... έμαθα, ότι σε μικρή απόσταση, μόνο τέσσερα πέντε χιλιόμετρα, από το μοναστήρι, ήταν ένα χωριουδάκι κ' επήγα για να βρω κανένα μέρος να μείνω, πράγμα που ο Θεός εύκολα μου το εχάρισε. Ένας χωρικός με άφησε να κατοικήσω σ' ένα καλύβι εις το κτήμα του για όλο το καλοκαίρι, με την υποχρέωση να προσέχω τον μικρό του κήπο". [....] Έτσι εγκαταστάθηκα στην καλύβα μου, άρχισα να εφαρμόζω όσα είχα μάθει για την εσωτερική προσευχή και θα πήγαινα κάθε τόσο να επισκέπτομαι τον πνευματικό μου οδηγό".
Ο πνευματικός μου οδηγός "που μου είπε να επαναλαμβάνω την Προσευχή"... 'Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με' "έξη χιλιάδες φορές την ημέρα για μιαν εβδομάδα" μου είπε επίσης "να είμαι ήρεμος και να εφαρμόζω με κάθε δυνατή ακρίβεια τον αριθμό της επαναλήψεως της προσευχής κι ο Θεός θα με παρηγορεί και θα μου παρέχει την Χάρι Του".
Όταν ο πνευματικός μου οδηγός με είδε μετά από δέκα ημέρες, μου ζήτησε να λέω "στο εξής την προσευχή δώδεκα χιλιάδες φορές την ημέρα. Μείνε στη μοναξιά σου, να σηκώνεσαι ενωρίς το πρωί, να κοιμάσαι αργά το βράδυ και νάρχεσαι κάθε δεκαπέντε ημέρες σε μένα για συμβουλές" [...] αλλά "να μην ξεπεράσω τις δώδεκα χιλιάδες".
"Ενωρίς ένα πρωί, η προσευχή με εξύπνησε" ... "αλλά η γλώσσα μου αδυνατούσε να τις λέγει εύκολα και με ακρίβεια". ϋστερα "τα χείλη μου προφέρανε τα λόγια αυτά της προσευχής εντελώς αυθόρμητα, χωρίς καμιά από μέρους μου προσπάθεια" ...
"Αυτό είναι η φυσική συνέπεια που ακολουθεί την συνεχή προσπάθεια και τα πνευματικά κατορθώματα". " Έτσι και μια μηχανή την βάζει κάποιος σε κίνηση, κι έπειτα αυτή εργάζεται μόνη της, αλλά για να εξακολουθήσει να εργάζεται θέλει λάδωμα και κάθε τόσο ένα καινούργιο ξανάρχισμα." Είδες "πόσο θαυμάσιο, πόσον ευχάριστο και πόσο παρηγορητικό πράγμα είναι, όταν ο Θεός ευαρεστείται να χαρίσει το δώρο της αυτενεργούσης πνευματικής Προσευχής, καθώς και το δώρο της καθάρσεως της ψυχής από κάθε γήινη αίσθηση".
"Όμως δεν εχάρηκα πολύ τον γέρον οδηγό μου και διδάσκαλό μου, ... γιατί εκοιμήθη εις το τέλος του καλοκαιριού". "Τον έκλαψα ήρεμα" και "παρεκάλεσα να μου χαρισθεί το κομποσχοίνι που εις τους κόμπους του, εμετρούσε τη δική του επίκληση.
Έτσι έμεινα μόνος. Το καλοκαίρι ετελείωσε και μαζί μ' αυτό και ο κήπος που εφύλαγα. Δεν είχε πια μέρος να μείνω. Ο χωρικός που είχε το κτήμα, με προέτρεψε δίνοντάς μου λίγα χρήματα και γεμίζοντάς μου το σακκίδιο με παξιμάδι για το ταξείδι μου. Άρχισα πάλι τα ταξείδια μου. Αλλά τώρα δεν εβάδιζα μόνος, όπως πριν, γεμάτος από φροντίδες. Η επίκληση του ονόματος του Ιησού Χριστού έκανε χαρούμενο τον δρόμο μου. Ο κάθε άνθρωπος που συναντούσα ήταν ευγενικός σ΄εμένα, και ήμουν βέβαιος ότι το κάθε πλάσμα του Θεού, λογικό ή άλογο, μ' αγαπούσε θερμά". "Τώρα πια δεν είχα πνευματικό οδηγό" κι έτσι αποφάσισα να αγοράσω με τα δυο ρούβλια που είχα από έναν εκκλησιαστικό επίτροπο μια παλιά και λίγο φθαρμένη 'Φιλοκαλία'. "Την συμμάζεψα όσο μπορούσα, της έκανα ένα πάνινο κάλυμμα, και την είχα μαζί με την Αγία Γραφή μου". Από τη 'Φιλοκαλία' διαβάζουμε: τα κείμενα του μοναχού Νικόδημου, το βιβλίο του Γρηγορίου Σιναϊτου, τα γραπτά του Συμεών του Νέου Θεολόγου και το βιβλίο που έγραψαν οι μοναχοί Κάλλιστος και Ιγνάτιος.
" ... η Προσευχή φέρνει τους καρπούς της με τρεις τρόπους: με το Πνεύμα, με τα συναισθήματα και με τις αποκαλύψεις."
"Εις την πρώτη περίπτωση π.χ. καρπός της προσευχής είναι:" η γλυκύτητα της αγάπης του Θεού, "η εσωτερική γαλήνη, η ήρεμη χαρά του νου" και "η καθαρότητα της σκέψης". Στη δεύτερη περίπτωση "καρπός είναι: η ευχάριστη" θερμότητα "της καρδιάς", "η πληρότητα "της ευτυχίας που καταλαμβάνει και όλα τα μέλη του σώματος"... "ο φωτισμός και το θάρρος" ... "και η δύναμη της υπομονής" στη "λύπη και την αρρώστεια". Στην "τρίτη τέλος περίπτωσι, αποτέλεσμα και καρπός της 'Προσευχής' είναι:" η διάνοιξη "του νου με φωτισμό," η κατανόηση 'των Αγίων Γραφών," η γνώση της γλώσσας των διαφέρων δημιουργημάτων, η απόκτηση ελευθερίας μέσα από τη ματαιότητα και τον θόρυβο", η γνώση "της χαράς της εσωτερικής ζωής, και τέλος η" βεβαιότητα "της προσεγγίσεως του Θεού προς εμάς και "η γνώση της αγάπης Του για όλους μας."
   

(Συνεχίζεται) 

Γιώργος Δημητρίου Χ.

*Ο τίτλος της ανάρτησης είναι παραλλαγή της ρήσης του Πρωτοπρεσβύτερου Παπα-Γιώργη Πυρουνάκη: "Ξύπνα Λαέ! Έστω κι από μόνος σου!"

Το σπίτι με τα αγάλματα

Μια επίσκεψη στο σπίτι με τα αγάλματα[1]

 Ένα διώροφο, μεγάλο σπίτι -μάλλον αρχοντικό- αλλά με πυκνά σιδερένια κάγκελα στα παράθυρα -απρόσωπο, αδιάφορο- που συναντήσαμε σε μια άκρη του Πειραιά να περιμένει σιωπηλό και κουρασμένο. Δε μπορεί να μένουν άνθρωποι εδώ, παρά μόνο, ίσως κάποιοι φυλακισμένοι!

Την τελευταία φορά που είχα έλθει εδώ, πριν από 6 χρόνια, το πρώτο πράγμα που είπα, θυμάμαι -καθώς αρχίσαμε να προσπερνάμε βιαστικά τα εκθέματα στο ισόγειο- ήταν: 

- «Εδώ πρέπει να έλθουμε για δύο ημέρες και να κάνουμε μάθημα -μία ημέρα σε κάθε όροφο».

Όσοι με άκουσαν, γέλασαν, αιφνιδιασμένοι επειδή είχε περάσει φευγαλέα αυτή η σκέψη και από το δικό τους μυαλό ενώ άλλοι, αντίθετα,  μόρφασαν ενοχλημένοι, γιατί βιάζονταν να φύγουν!

Αλλά, αυτή τη φορά, τα πράγματα ήσαν διαφορετικά! Διαβήκαμε το κατώφλι, ανεβήκαμε με τον ανελκυστήρα στον 1ο όροφο και βρεθήκαμε μπροστά στην αίθουσα 5 ή «αίθουσα της Κυβέλης» ^. έτσι μας είπαν, πως ονομάζεται. Δεν ξέρω γιατί, αλλά δεν το δέχθηκα ^. φαίνεται πως πιστεύω μόνο όσα βλέπουν τα μάτια μου, κι αυτό όχι πάντα '  εμπιστεύομαι όμως απόλυτα τη διαίσθησή μου.

Άφησα τους άλλους να προχωρήσουν και τους ακολούθησα αργά-αργά. Δε μου είναι εύκολο να μπαίνω σ’ ένα ξένο σπίτι απρόσκλητος! Αλλά υπήρχε ησυχία! Είδα ένα άγαλμα στο κέντρο του δωματίου και προς τα πίσω, ένα γυναικείο άγαλμα, που φαίνεται να είναι αφημένο σε ένα κάθισμα - θρόνο- πάνω σε βάθρο. Δεν έχει κεφάλι και κάποιος δίπλα μου παρατήρησε πως δεν έχει χέρια. Ούτε που θα το πρόσεχα, καθώς το βλέμμα μου είχε χαθεί μέσα στο σώμα του και νόμισα πως τα χέρια κρύβονταν κάτω από τις υπέροχες πτυχές του μακριού φορέματός του.

Αδυνατώ να καταλάβω πως μπορεί να αισθανόταν όταν ήταν αρτιμελές! Έμοιαζε να περιμένει κάτι με υπομονή και έδειχνε μάλλον ενοχλημένο, επειδή δε μπορούσε να δει, καθώς του είχαν κλέψει το κεφάλι. Στέκεται, και τώρα που μιλάμε, μέσα σ’ ένα πολύ μικρό δωμάτιο, σαν κελί ή σαν ερημοκλήσι, όπου κάποιος φαίνεται να δοκίμασε να ξαναχτίσει τα θεμέλια ' θα λυπήθηκε να το αφήσει μόνο του να προσμένει στη μέση της ερημιάς, στην άκρη μιας επαρχιακής πόλης και να ζει χωρίς κεφάλι και χέρια.

Γύρω του μια σειρά ανάγλυφες πλάκες επιμένουν να το κοιτάζουν και να το παρακαλούν να τις δεχθεί. Έπιασα τον εαυτό μου να ψιθυρίζει -για να μη μ’ ακούσουν τα αγάλματα- καθώς άρχισα να περιδιαβαίνω και κοντοστεκόμουνα κάθε λίγο μπροστά τους, τόσο χρόνο όσον χρειαζόταν για να σημειώσω τις λιγοστές πληροφορίες της ταυτότητάς τους ^' τόσο χρόνο όσον ήταν αναγκαίος για να μην καγχάσουν μόλις θα γύριζα την πλάτη: 

- Χμ! Άλλος ένας, ανόητος τουρίστας! 

Έπρεπε να έχω τα μάτια χαμηλά, μη δουν τι σκέφτομαι και καταλάβουν το μέγεθος της άγνοιάς μου για την ιστορία τους. Τίποτα δεν ξέρω γι αυτά και ντρέπομαι ακόμα πιο πολύ γιατί συναισθάνομαι πως είναι δικά μου. Από την άλλη πλευρά, μας χωρίζουν τόσοι αιώνες -4η χιλιετία π.Χ. μέχρι 1η χιλιετία προ Χριστού (τα νεώτερα)!

- Αλλά όχι!

- Δεν είναι ο χρόνος!

- Ο χρόνος δεν υπάρχει!

- Είναι η μέχρι τώρα αδιαφορία μου γι αυτά, το μόνο που μας χωρίζει!

- Αλήθεια, τι έκαναν τόσα χρόνια;

- Που ζούσαν;

- Ποιος τα κακοποίησε;

- Πως κατάφεραν να φτάσουν ως εδώ;

- Που να βρίσκεται το κεφάλι αυτής της Θεάς;

- Γιατί δε μπορεί να είναι τίποτε άλλο, παρά Θεά!

- Φαίνεται από τα ρούχα της ^.  από τη στάση του σώματός της.

- Σταθερή, σίγουρη για τον εαυτό της!

- Γυναίκα!

- Τι να σκέφτονται άραγε οι ιδιοκτήτες αυτού του ακοίμητου σπιτιού για τα πλάσματα

   που φιλοξενούν;

- Θα ξαναχτίσουν το σπίτι της Θεάς για να στεγαστεί πάλι, να μην κρυώνει και να

  μη σκέφτεται μεγαλόφωνα;

- Αλλά, τι λέω!

- Αν χρησιμοποιήσουν σύγχρονα υλικά, θα νοθεύσουν την καθαρότητά της, θα

  προσβάλλουν τη μνήμη της!

- Εγώ, τι μπορώ να κάνω;

- Να μιλήσω για λογαριασμό της;

- Μα δεν την ξέρω!

- Άαα! Να υπήρχε ένας άνθρωπος, να μου πει περισσότερα πράγματα γι αυτή!

- Δε θα μπορούσε να με ξανακατηγορήσει για άγνοια και αδιαφορία!

- Και μαζί της θα άρχιζαν να με σέβονται και τα άλλα αγάλματα γιατί θα το μάθαιναν από αυτή!

- Ξέρετε, τα αγάλματα μιλούν μεταξύ τους!

- Εμείς δεν τ’ ακούμε γιατί νομίζουμε πως μόνο εμείς είμαστε ζωντανοί!

- Παραμένω, άφωνος, ν’ ακούσω όσους έχουν ζήσει για χρόνια κοντά στα αγάλματα  

  και έχουν ακούσει την αναπνοή τους, τη στιγμή που πρωτοβγαίνουν από το χώμα^.  

   όσους έχουν καθαρίσει τις πληγές και μας τα φέρνουν πρόθυμα να τα δούμε.

Αρχή του παραμυθιού ή μάλλον της ιστορίας!

Καλώς ήλθατε! 

J

---

[1] (Θαρρώ το λένε: «Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιώς»)

 

Οι περιπέτειες ενός πολιτευτή

Του έρωθα*

 

*(έρωτα + θανάτου)

 

Το χώρο χάραξε η μικρούλα,

θαρρώ την είπαν Αρσινόη ^. 

μπορεί να λέγεται κι αλλιώς,

εγώ τη βάφτισα Μυρσίνη^. 

για δυό ξανθούτσικα κοτσίδια που τεντώνει,

δεξίζερβα μεσ’ στο κενό ^.  

Σώθηκε γέρνοντας την πλάτη -αδύναμη φιγούρα-

στη βάση μιας γιγάντιας ζωγραφιάς,

συγκεκριμένη, ζωντανή αναφορά

σ’ αυτό το -σκόπιμα- αφηρημένο θέμα.

Ύστερα φύτρωσαν τα έγχορδα ^.  

φαίνεται ήρθαν στο προσκήνιο

κάποια στιγμή πολ' ύποπτη.

Κι άρχισαν να παίζουν

σαν έτοιμα απ’ ώρα,

με μιαν απρόσμενη αρετή,

σα γεύση από γλυκό κρασί

σε ακριβό ποτήρι.

Τι ωραία που ακούγονται!

Το κοριτσάκι τσίριξε: Μαμά!

Ένα σφύριγμα ακούστηκε ^.  

σχόλιο μήπως για την παράσταση;

Τσσ...! Ο ήχος ενός τηλεφώνου!  

Ακολούθησε ένας γδούπος ^. 

ο μαέστρος γύρισε να δει ενοχλημένος ^.  

δεν ήταν τίποτα ^.  

ούτ’ ένα θύμα ^.  

όλοι ήσαν νεκροί από καιρό και χρόνο!

Γιατί κανείς να τους ταράξει;

Ο καπετάνιος κοίταζε τη θάλασσα

γιατί ήξερε πως κατοικείται

κι ήθελε τόσο να επικοινωνήσει

με τα πλάσματα που βρίσκονταν γύρω του

και δεν ήσαν άνθρωποι!

Βαρέθηκε πολύ να μην τον νιώθουν

σ’ αυτή την άλογη συζήτηση

ανάμεσα στην άρια νερόβρεχτης μαντόνας

με τον άφωνο σοφό επαίτη ^.  

ισορροπίες ασταθείς

των σκηνικών αυτής της άγουρης παράστασης,

του έρωτα και του θανάτου.  

Την απώλεια της ζωής των φυτών

και την απομείωση των ζώων,

ανταλλάσσει ο οδηγός της ορχήστρας

με κραυγές κοφτές, μικρές,

ανάξιες να σημειώσουν τη σιωπή.

Ο καβαλάρης συνοδεύει το άλογο πεζός ^.  

στέκεται ν’ ακούσει τα δέντρα να φωνάζουν,

πιο δυνατά -πολύ πιο δυνατά- από ψίθυρο,

πιο χαμηλά -πολύ πιο χαμηλά- από φωνή τρανή.

Ποια είναι η ένταση;

Ποιος ρυθμίζει τη δύναμη του πάθους;

Γιατί προετοιμάζουν οι αρχηγοί

τα όνειρα των άλλων;

Γιατί στέκεται ασάλευτη,

σε λίμνη παγωμένη, η υπομονή;

Τι περιμένει η φωτιά για να ξεσπάσει;

Βράχηκε το φυτίλι;

Είχε περάσει η ημερομηνία λήξης των εκρηκτικών;

Αποκοιμήθηκε ο στρατιώτης

που ήταν υπεύθυνος για την πρώτη σπίθα

καθώς ακούμπησε στο βράχο

τη ράχη του να ξεκουράσει

από τους ραβδισμούς!

«Έπεσε απ’ τους ώμους η παιδικότητά του»

έγραφε ο Ρίλκε ^.  

έβγαλε αργόσυρτα το ενώτιο «η μπατιστένια»,

θά 'λεγε ο Μαγιακόφσκι.

Απαγγέλλει, με σταθερή φωνή το άγαλμα,

συστάσεις μιας ασφαλούς, ερωτικής πράξης ^.  

μανιφέστα διαιώνισης της κοινωνικής μοναξιάς ^.  

ψιθύρους οργισμένους, επαναστατικής μανίας

που δε γίνεται να συγκρατήσει καμιά τεχνητή οδοντοστοιχία

ακόμα και του πιο αχόρταγου, σαρκοβόρου αστού.

Νεαρή πεντάμορφη,

δείχνει την πλάγια όψη του προσώπου της

γιατί αν μας κοιτάξει κατάματα

θα μαρτυρήσει τα χέρια που την άφησαν γυμνή ^.  

και ντρέπεται, ντρέπεται, να ομολογήσει,

ό,τι δεν έχει λόγο να φανεί!

 

Γιώργος Δημητρίου Χ.

Αθήνα,

Πάρκο Ελευθερίας,

19 Σεπτεμβρίου 2014

 





Η Παιδεία των προσώπων: διάλογος και ενεργητική μάθηση

Με το δικό τους νου και τις δικές τους λέξεις

Χρήστος Θεοφιλίδης Πανεπιστήμιο Λευκωσίας

10ο Συνέδριο Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου (2008), σ.σ. 821-822

 Περίληψη

Σκοπός της μελέτης ήταν να περιγράψει τις απόψεις μεταπτυχιακών φοιτητών για εξαμηνιαίο μάθημα Εκπαιδευτικής Διοίκησης που παρακολούθησαν, το εννοιολογικό πλαίσιο του οποίου ήταν η εποικοδόμηση της γνώσης μέσα από ενεργητική πρόσκτηση και βιωματική μάθηση. Οι απόψεις των φοιτητών τεκμηριώθηκαν με τη βοήθεια ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων και συγκλίνουν στα εξής: οι φοιτητές ικανοποιήθηκαν σε υψηλό βαθμό με το μαθησιακό κλίμα που επικράτησε στο μάθημα· ανέφεραν ως κύρια χαρακτηριστικά της εμπειρίας τους την ομαδικότητα που αναπτύχθηκε στο μάθημα, την ανοικτή επικοινωνία και διάδραση που χαρακτήριζε τις συναντήσεις, την πρωτοτυπία της διδασκαλίας και τον ενεργητικό ρόλο που διαδραμάτιζαν οι ίδιοι κατά τη διάρκειά της. Οι ίδιοι έκριναν ότι το μάθημα στο σύνολό του ήταν αποτελεσματικό και παραδειγματικό για τους ιδίους.

Εισαγωγή

Οι εξελίξεις στις Επιστήμες Αγωγής και στην Ψυχολογία έχουν διαμορφώσει ένα νέο εννοιολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να διεξάγεται η διδασκαλία-μάθηση. Η μετωπική διδασκαλία, με κέντρο βάρους τη μετάδοση, έχει αντικατασταθεί με την ενεργητική μάθηση, με κέντρο βάρους την πρόσκτηση. Ο μανθάνων ως ακροατής αντικαθίσταται από το μανθάνοντα ως δρων συνυποκείμενο της διδασκαλίας. Ο διδάσκων ως μεταδότης γνώσεων αντικαθίσταται από το διδάσκοντα ως ενορχηστρωτή και πλοηγό της μάθησης. Ποιοι παράγοντες συνέβαλαν στη διαμόρφωση του νέου αυτού πλαισίου διδασκαλίας και μάθησης;

Ένα διεθνές συνέδριο που έγινε το 1960 στο Woodshole της Αμερικής, με συμμετοχή επιφανών επιστημόνων Παιδαγωγικών και Ψυχολογίας, μπορεί να χαρακτηριστεί ως κοπερνίκειος στροφή στην οργάνωση της διδασκαλίας και της μάθησης (Bruner, 1960). Στο συνέδριο εκείνο αναλύθηκε η επιστημολογία της σκέψης του αναπτυσσόμενου ανθρώπου και τονίστηκε η προοδευτική οργάνωσή της και η δυνατότητα του ατόμου να μαθαίνει μέσα από τη δράση και την προσωπική του ανακάλυψή. Το κίνημα της Προοδευτικής Αγωγής και η επιμονή του αμερικανού φιλοσόφου και παιδαγωγού John Dewey «μανθάνειν δια του πράττειν» προετοίμασαν το έδαφος γι’ αυτήν την αλλαγή. Η επιμονή του επίσης αμερικανού εκπαιδευτικού ψυχολόγου Jerome Bruner (1961) για μάθηση με ανακάλυψη έθεσε τις μεθοδολογικές βάσεις για μάθηση η οποία στηρίζεται στην ενεργητική πρόσκτηση.

Ως αποτέλεσμα, το εννοιολογικό πλαίσιο της διδασκαλίας σήμερα αποδέχεται και συστηματοποιεί τον ενεργητικό ρόλο του μανθάνοντα. Η μάθηση πρέπει να επιτυγχάνεται μέσα από ενεργητική πρόσκτηση και να έχει βιωματικό χαρακτήρα (βλέπε Bruner, 1996· Dewey, 1938, 1960· Duckworth, 1964). Ο μανθάνων πρέπει να οικοδομεί ο ίδιος τη γνωσιολογική του συγκρότηση μέσα από τη δική του δράση, μέσα από εποικοδόμηση, η οποία έχει υποκειμενικό χαρακτήρα και είναι συνεχώς αναδυόμενη και αναδιαμορφούμενη (βλέπε Brooks & Brooks, 1993· Fosnot, 1996· Fox, 2001·Kivinen & Ristela, 2003· Richardson, 1997· von Glazerfeld, 1988). Πρόσθετα, η μάθηση πρέπει να έχει κοινωνικό χαρακτήρα και, συνεπώς, ο μανθάνων πρέπει να αποκτά γνώση μέσα από κοινωνική μεταβίβαση, συγκρίνοντας αυτό που συλλαμβάνει ο ίδιος ως αντικειμενική γνώση με αυτό που προτείνουν οι συνμανθάνοντές του (Dewey, 1916, 1980· Piaget, 1977· Vygotsky, 1978).

Συμπερασματικά, η μάθηση πρέπει να είναι ανακάλυψη του διδάσκοντα και, συνεπώς, βιωματική (μάθηση που στηρίζεται σε ενεργητική πρόσκτηση)· ταυτόχρονα, αυτή πρέπει να στηρίζεται σε κοινωνική μεταβίβαση (μάθηση που επέρχεται μέσα από διαβούλευση και συνεργατική προσπάθεια). Το εννοιολογικό αυτό πλαίσιο εκφράζεται σήμερα με διδακτικές προσεγγίσεις όπως διερευνητική διδασκαλία, μάθηση με ανακάλυψη, συνεργατική μάθηση. Σε επίπεδο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι διδακτικές αυτές προσεγγίσεις βρίσκουν σήμερα ευρεία εφαρμογή.

Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ωστόσο, μόλις πρόσφατα άρχισαν παρόμοιοι παιδαγωγικοί προβληματισμοί (Gardiner, 1994· Saroyan & Amundsen, 2004· Sutherland & Bonwell, 1996). Οι σχετικές έρευνες και δημοσιεύσεις συνεχίζουν με αυξημένο ρυθμό. Συνακόλουθα, διεθνή συνέδρια1 οργανώνονται κατ’ έτος με επικέντρωση της προσοχής στο εννοιολογικό πλαίσιο της διδασκαλίας και μάθησης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και στα αποτελέσματα σχετικών ερευνών και πειραματικών εφαρμογών. Ως αποτέλεσμα, υπάρχει σήμερα ένα συνεχώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για την ποιότητα διδασκαλίας που εφαρμόζεται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Διδακτικές προσεγγίσεις όπως συνεργατική μάθηση, ενεργητική μάθηση, μάθηση με λύση προβλήματος τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής εκ μέρους των διδασκόντων σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (Brody, 2008).

Η μελέτη αυτή συνιστά έναν τέτοιο προβληματισμό. Το εξαμηνιαίο μεταπτυχιακό μάθημα «Οργάνωση και διοίκηση σχολείου» διδάχτηκε κατά το χειμερινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2007-2008, με μεθοδολογικό υπόβαθρο τη βιωματική και συνεργατική μάθηση και την εποικοδομητική φιλοσοφία. Η μελέτη φέρνει στο προσκήνιο τις απόψεις των φοιτητών για το περιεχόμενο και το μεθοδολογικό πλαίσιο του μαθήματος, καθώς και τα συναισθήματά τους για την εμπειρία που αποκόμισαν από αυτό. Αυτό υποβάλλει άλλωστε και ο τίτλος «Με το δικό τους νου και τις δικές τους λέξεις».

Πηγή: http://www.pek.org.cy/Proceedings_2008/pdf/n1.pdf