Τι...είναι; Θα σας γελάσω*...

Συνέβαινε, καμιά φορά, ο καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης ή η καθηγήτρια της Θεατρολογίας να μην έχουν σχηματίσει πλήρη εικόνα της απόδοσης ενός φοιτητή πριν από το τελευταίο διαγώνισμα του εξαμήνου κι έτσι μας ζητούσε να γράψουμε ένα συμπληρωματικό τεστ. Όλοι θέλαμε να πάρουμε καλό βαθμό ' τι να κάνουμε ' συμμετείχαμε! Η οδηγία έλεγε: Γράψτε μια σύντομη ιστορία -όχι μικρότερη από 69 λέξεις- όπου θα αναπτύσσετε τη γνώμη σας σχετικά με τα είδη καπνιστού ' ασχοληθείτε ειδικότερα με την πίπα.
Διευκρίνηση: ξέρετε, εκείνο το ξύλινο αντικείμενο που χρησιμοποιούν οι καπνιστές (και όχι μόνο).
Όχι πως ενδιαφέρει, αλλά, να έτσι ... ανοίγεται μια παρένθεση (
Σύντομο προσωπικό ιστορικό: 
Οι σχέσεις της ζωής μου μετρώνται στα δάχτυλα του ενός χεριού -με εξαίρεση τον αντίχειρα- καθώς άγγιξα, χάιδεψα, αλλά δεν χρησιμοποίησα με κανένα τρόπο τη γυναίκα που βρισκόταν δίπλα μου. Οι λίγες σχέσεις της ζωής μου ήταν μακροχρόνιες (η μακροβιότερη έφτασε τα 7 χρόνια, ενώ η μικρότερη τα 2 χρόνια). Η πρώτη -και πλατωνική μου σχέση- ήταν με ένα κορίτσι που κάπνιζε, χωρίς αυτό να την εμποδίζει να φυλάει υπέροχα.

... όχι πως ολοκλήρωσα ότι είχα να πω, μα, έτσι ... κλείνεται η παρένθεση)

Αλλά ας επικεντρωθούμε στο τεστ των συνειρμών:

"Αυτό δεν είναι μια πίπα"

Ασφαλώς! 

Αυτό είναι η εικόνα μιας πίπας ' είναι ένα ξυλόφωνο, μια σφυρίχτρα, ένα πτυελοδοχείο με λοξό χερούλι, ένα ξύλινο κουτάλι για χαβιάρι, ένας ξύλινος δοσομετρητής για μαγειρική σόδα, ένα ξύλινο μπρίκι του καφέ, ένα κομμάτι στραβόξυλο που είτε δεν αναγνωρίζουμε, είτε έχουμε ξεχάσει τη χρήση του.

Μπορεί ακόμα να είναι η συνάντηση μιας παρόδου με την κεντρική λεωφόρο, ένας πλάγιος τρόπος να αποφύγουμε να κάνουμε έρωτα, μια παράπλευρη σύνδεση του σώματος με το μυαλό που γίνεται με σκοπό να παρακάμψει την καρδιά, ώστε να μην πληγωθούμε αν ο έρωτας αποδειχθεί αναπάντητος, μια προσπάθεια να κυριαρχήσει το αδύναμο αρσενικό πάνω στο ισχυρό θηλυκό, τσαλακώνοντάς το, αφού δε μπορεί να το νικήσει!

Αλλά πάλι, μάλλον είναι, απλά, ένα φορητό, κινητό σταχτοδοχείο! 

Παρότι πιθανώς θα σας απογοητεύσω, ομολογώ πως δεν πιστεύω τον υπότιτλο του έργου ' πιθανότατα, αυτό είναι μια πίπα! 

Όμως, τελικά, ότι κι αν είναι αυτό το αντικείμενο πρέπει να μπει στη θέση του, όχι για τίποτε άλλο, παρά για να καταδειχθεί η χρηστική του αξία!

Για κάποιο λόγο κατασκευάστηκε, ανεξάρτητα αν ενίοτε μπορεί να έχει αλλάξει χρήση!

Πάντως, η πίπα σίγουρα δεν είναι ερωτικό βοήθημα, ερωτικό φετίχ ή συσκευή παροχής δεύτερων βοηθειών (όταν οι πρώτες δεν έχουν αποτέλεσμα) σε ερωτικούς "μετανάστες".

Ναι, μα εσείς κάτι ξέρετε, αλλά δε μας βοηθάτε καθόλου να καταλάβουμε!

Προσωπικά, δεν καπνίζω (Θεός φυλάξει!) και δεν μπορώ να εμποδίσω καμία γυναίκα που θέλει να κόψει το κάπνισμα να το κάνει! Ο καπνός που περιβάλλει όσους καπνίζουν -σε κλειστό χώρο- δεν είναι τίποτε άλλο από βίαιη επέκταση του ατομικού τους χώρου και καταπάτηση του προσωπικού χώρου όσων από τους άλλους δεν καπνίζουν. Είναι καιρός να τελειώνουν οι καπνιστές με τις ανασφάλειες και τη χαμηλή τους αυτοεκτίμηση ' δε θα τους αναγνωρίσουν -ως κοινωνικά όντα- με το ζόρι!

Πάνω -ή μάλλον, κάτω- απ' όλα, η Δημοκρατία και η κοινοκτημοσύνη, βεβαίως-βεβαίως!

Μόλις "αυτώσω τα αυτά" που έλεγε ο Κωνσταντάρας, τα ξαναλέμε!

Τώρα, να το υπογράψω, αυτό; 

Άσε, καλύτερα...

Αλλά, πάλι, ορφανό να μείνει το "κειμενάκι" όπως θα έλεγε και η Γεωργία;

Σημείωση:

Μια φίλη παρατήρησε ότι το κορίτσι της φωτογραφίας (τίτλος: Αυτό δεν είναι ένα γυμνό κορίτσι) είναι μια ζωντανή εκδοχή του αντικειμένου της πίπας. Πράγματι: σκοπός μου ήταν να δείξω πως τα πόδια και οι γοφοί του κοριτσιού αντιστοιχούν στον λαιμό και το κυρίως σώμα της πίπας. Το υπόλοιπο σώμα -από τη μέση και πάνω- όπου περιλαμβάνεται και το μυαλό, προφανώς είναι περιττό στην ανάλυσή μας, καθώς από κανένα "αντικείμενο" δεν μπορούμε να περιμένουμε να έχει και ψυχή. Πάντως, ελπίζω να συμφωνήσετε, πως το κορίτσι μπορεί να παραμένει ακάλυπτο, αλλά δεν είναι γυμνό, καθώς η στάση καλύπτει τα ιδιαίτερα σημεία του σώματός του. 

Γιατί τα έγραψα όλα αυτά; Με ενδιέφερε να εκφραστώ ελεύθερα και να με καταλάβουν. Από τις πρώτες αντιδράσεις των αναγνωστών συμπεραίνω πως συνέβησαν και τα δύο. Ας το διαβάσουμε αν θέλετε, αλλά δεν περιμένω τη, σε βάθος, κατανόηση των συναδέλφων. Πιθανότατα θα αντιληφθούν πως παραθέτω μια σειρά από εξυπνάδες για να εντυπωσιάσω και τίποτε άλλο. Ορισμένες φίλες, παραμένουν προσκολλημένες στις τυποποιημένες γνώσεις που έλαβαν από το πανεπιστήμιο -ιδιαίτερα αν αυτό ήταν το Καποδιστριακό- και θα έχετε προσέξει ότι "μεταφράζουν" ότι λέμε, στην "επιστημονική διάλεκτό τους", έστω κι αν περιγράφουμε ουσιαστικά το ίδιο πράγμα! Αλλά και ένας-δυό από τους κυρίους συναδέλφους ακολουθούν τον ίδιο μονόδρομο όταν επιμένουν σε μια αβάσιμη θέση μέχρι να αποδομηθεί εντελώς η επιχειρηματολογία τους από τη διδάσκουσα ' νομίζω πως δικαιούνται μια πολυθρόνα όπου θα αποθέσουν τη μεγαλοσύνη τους ' δεν είναι πρέπον να κάθονται σε κοινή καρέκλα. Δύσκολη δουλειά, η ενεργητική μάθηση! 
Όσο έγραφα, είχα διαρκώς στο μυαλό μου τον γνωστό φωτισμένο παραμυθά Ευγένιο Τριβιζά και την παραίνεσή του: Ας φανταστούμε! https://www.youtube.com/watch?v=tx67UwCrqkU Θα χαιρόμουν αν κατόρθωνα να κερδίσω την κατανόηση και την αποδοχή σας, αλλά δεν εξαρτώ με κανένα τρόπο τη δημιουργική σκέψη και τη φαντασία μου από τη σύμφωνη γνώμη σας! Ο Τριβιζάς ανέφερε το παράδειγμα παιδιών της νηπιακής ηλικίας που βρήκαν για τον συνδετήρα των φύλλων χαρτιού 145 χρήσεις διαφορετικές από τη συγκεκριμένη για την οποία κατασκευάστηκε, ενώ οι ενήλικοι εντόπισαν μόνο 20! 
Έτσι, λοιπόν, αν δοκίμαζα να σκεφθώ ξανά σαν παιδί, θα έλεγα πως η πίπα είναι: 
1. ένα μικρό δοχείο όπου θα αραιώνω τις νερομπογιές μου,
2. η προσωπική μου σφραγίδα, όταν την πιέζω πάνω στην πλαστελίνη,
3. η ωτοασπίδα μου, όταν αποφεύγω ν' ακούσω ένα δυνατό θόρυβο ή κάτι δυσάρεστο,
4. ένα βαρκάκι με ουρά και πλήρωμα λίγα μυρμηγκάκια που θα άφηνα να πλεύσει στο νερό της πισίνας,
5. ένα σφυράκι για να "καρφώνω",
6. ένα μουσικό όργανο σαν τη φλογέρα, αν έκανα λίγες τρύπες στο μπράτσο του και στη συνέχεια φυσούσα,
6. ένα μενταγιόν, αν του έκανα μια τρύπα στην άκρη του μπράτσου και περνούσα από εκεί μια αλυσίδα για να το κρεμάσω στο λαιμό μου,
7. ένα μελανοδοχείο για το μελάνι της πένας μου,
8. μια θήκη για τις μύτες του μηχανικού μολυβιού μου,
9. ένα μικρό δοχείο για λίγες καραμέλες του βήχα.
Με προσπάθεια κατάφερα να φανταστώ 9 χρήσεις ως παιδί και 11 ως ενήλικος=20! Τα νέα είναι άσχημα ' είχε δίκιο ο Ευγένιος Τριβιζάς: μάλλον, μεγάλωσα! 
Όμως, δε θα μελαγχολήσουμε ' αρκεί να θυμηθούμε δυο ατάκες από το σύντομο διάλογο μεταξύ Ντίνου Ηλιόπουλου και Σταύρου Ξενίδη στην κωμωδία Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος: 
- Βάζεις κι αυτή τη βρωμοπίπα διαρκώς στο στόμα σου!
- Και που ήθελε να βάλω την πίπα ο κύριος Γενικός;

Αυτά, φίλες και φίλοι! 
Καλημέρα και...περαστικά!

Ευχαριστώ,

μετά τιμής,

Γιώργος Χατζηαποστόλου

* λαϊκή ιδιωματική έκφραση, που χρησιμοποιείται όταν δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα κάτι και σημαίνει: δεν γνωρίζω, δεν έχω ιδέα και αν εκφράσω γνώμη πιθανώς θα σας εξαπατήσω, θα σας παραπλανήσω ή θα σας ξεγελάσω.

Αδέξιος χορευτής

Περί έρωτος ο λόγος, «φίλτατοι!»,

όπως θα έλεγε και ο Δημήτρης Χορν.

Πάλι για τον έρωτα θα μιλήσουμε φίλοι και φίλες. Ο Έρωτας είναι ένα από τα τρία θεμελιώδη στοιχεία της δημιουργίας του κόσμου (Ησίοδος: «Θεογονία») -τα άλλα δύο (Χάος και Γαία) δεν θα τα εξετάσουμε- αλλά και η βαρύτερη αρρώστια  του πνεύματος, κατά τον Πλάτωνα. Ο έρωτας για τους σύγχρονους ανθρώπους είναι το πλέον αγαπημένο παιχνίδι και συνοδεύεται από γιορτές, γλέντια, τραγούδια, χαρά, αλλά και πόνο, δάκρυα κι ιδρώτα. Αρχίζει ταυτόχρονα με ή αμέσως μετά τα παιδικά παιχνίδια, όταν το άτομο δεν έχει ακόμη  ωριμάσει, και επομένως ο έρωτας χαρακτηρίζεται από αυτοσχεδιασμό, αυθορμητισμό, ένταση, πάθος και άγνοια κινδύνου, στοιχεία σύμφυτα με την ιδιαίτερα ασταθή και ταραχώδη περίοδο της εφηβείας.

Όσο περνούν τα χρόνια τόσο ενισχύεται η πεποίθησή μου πως η εφηβεία δεν είναι μια πάγια ηλικιακή περίοδος από τα 12 έως τα 15 χρόνια της ζωής μας περίπου, αλλά μια περίοδος με αρχή, χωρίς μέση και τέλος που  ολοκληρώνεται μόνο όταν βιωθεί από το άτομο η εφηβεία με τη δύναμη και την ορμή που της αρμόζουν ^.  διαφορετικά επανέρχεται αργότερα ως επιπολαιότητα της συμπεριφοράς ή ως συναισθηματική αστάθεια σε ηλικίες μεγαλύτερες που μπορεί να αγγίζουν ακόμα και την τρίτη ηλικία!  

Οι άτυχοι λοιπόν ή οι ανέτοιμοι του έρωτα που δεν ευτύχησαν να αισθανθούν το τσίμπημα στην καρδιά, να ακούσουν τα βιολιά ή να ζήσουν για κάποιες στιγμές την απώλεια της αίσθησης της βαρύτητας κατά την ώρα του φιλιού, κάτι έπρεπε να κάνουν. Αγόρασαν, λοιπόν, στα 50 τους ανοιχτό σπορ αυτοκίνητο, τοποθέτησαν μια γυναίκα με ωραία εμφάνιση και περιορισμένες διανοητικές δυνατότητες -όχι απαραίτητα ξανθιά- στο κάθισμα του συνοδηγού και τριγυρίζουν στα κέντρα διασκέδασης των ελληνικών νησιών νύχτες και ξημερώματα καλοκαιριού, γκαζώνοντας το όχημα ως τα όριά του, με τα μαλλιά της κοπέλας να ανεμίζουν και τα δικά τους να έχουν χαθεί κάπου πίσω στις δεκαετίες μεταξύ 25 και 45, τότε που πάσχιζαν να ανελιχθούν οικονομικά και κοινωνικά.

Μα είναι η εφηβεία μόνο μια περίοδος συναισθηματικής απελευθέρωσης και εφαρμοσμένης ελευθερίας και αποδέσμευσης των ενστίκτων της κυριαρχίας και του πολλαπλασιασμού όπου βασιλεύει ο θεός της ο Έρωτας;

Ο έρωτας (ως αγάπη) είναι τέχνη κατά τον Έριχ Φρόμ και ως τέχνη ακολουθεί, σε γενικές γραμμές, μερικές αρχές. Πρώτη πηγή πληροφοριών εντοπισμού και καταγραφής αυτών των αρχών είναι η φύση γύρω μας δηλαδή το φυσικό περιβάλλον. Είναι ανεξήγητο εν πολλοίς φαινόμενο πως τα περισσότερα στοιχεία της σπουδής μας στον έρωτα δεν τα παίρνουμε από τα κοντινότερα σ’ εμάς ζώα δηλαδή τα υπόλοιπα ανώτερα θηλαστικά αλλά από τα πουλιά. Δεν είναι τυχαίο γεγονός πως οι αρχαίοι μας πρόγονοι παρέστησαν τον έρωτα φτερωτό και όχι βαδίζοντα και τη θεά της ομορφιάς -Αφροδίτη- αναδυόμενη από τη θάλασσα. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε πως ο έρωτας μεταδίδεται μέσω του αέρα και βιώνεται μέσω των υγρών όπως το σάλιο (φιλί) και τα γεννητικά υγρά (ερωτική πράξη) , χωρίς, όμως, να υπακούει σε νόμους της επιστήμης. Όσοι δοκίμασαν να ερμηνεύσουν τον έρωτα με επιστημονικούς όρους ή παρέμειναν ανέραστοι σε ολόκληρη τη ζωή τους ώστε να αποκτήσουν την απαραίτητη απόσταση για να εξηγήσουν το φαινόμενο ή παραφρόνησαν από τη σεξουαλική στέρηση (οι καημένοι!). 

Εμείς, που θέλω να πιστεύω πως είμαστε φυσιολογικοί και φυσιολογικές, έχουμε ερωτευτεί, έχουμε παραζαλιστεί, έχουμε πονέσει και μάλλον έχουμε περάσει με επιτυχία (με βαθμό λίγο πάνω από τη βάση) την περίοδο της εφηβείας. Επειδή, όμως ο έρωτας είναι πάντα ένα μάθημα που διδασκόταν από πολύ κοντά και εξ’ επαφής, αφορούσε ανέκαθεν τη Δια Βίου Μάθηση -πολύ πριν να εφευρεθεί ο όρος- μας προκαλεί να μαθαίνουμε διαρκώς νέα πράγματα ώστε να βελτιώσουμε την τεχνική μας στην προσέγγιση του άλλου φύλου, παραμένοντας, πάντως, ανέφικτο να τοποθετηθεί «τιμόνι στον έρωτα».

Παμπάλαιος κανόνας των «εισαγωγικών» βημάτων της ερωτικής προσέγγισης είναι ο λεγόμενος «ερωτικός χορός» όπου τα πουλιά είναι σε θέση να παραδώσουν ερωτικά μαθήματα υψηλότατου επιπέδου. Στους 8 απίθανους τρόπους που μεταχειρίζονται τα πουλιά για να πουν «σ’ αγαπώ» και συγκέντρωσε η Ευαγγελία Αναστασάκη (4 Οκτωβρίου 2012) θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και άλλον ένα, όπως θα δούμε παρακάτω.

Αλλά ας σημειώσουμε πρώτα τη στάση των δύο φύλων στα πουλιά, αλλά και σχεδόν σε όλα τα ζώα, σε πολύ μικρότερο βαθμό. Επειδή τα ζώα φαίνεται να αντιλαμβάνονται -με κάποιο υποσυνείδητο μηχανισμό- πως ο έρωτας, ως σεξουαλική πράξη -και όχι μόνο- είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση που ικανοποιεί μια έντονη σωματική ανάγκη, έχουν υιοθετήσει σαφείς ατομικούς ρόλους: το αρσενικό «παριστάνει» και το θηλυκό «αξιολογεί» και ανάλογα καθορίζει τη στάση του (ενδίδει ή δεν ενδίδει) στο ερωτικό κάλεσμα. 
Έτσι, λοιπόν τα αρσενικά πουλιά απευθύνονται στα μάτια, στα αυτιά αλλά και στη λογική των θηλυκών πουλιών και:  

1.     Αναπτύσσουν μια έγχρωμη γενειάδα! Τύφλα να ’χουν τα πετραχήλια στις χρυσοποίκιλτες ενδυμασίες των θρησκευτικών αρχόντων!

2.    Δίνουν την… καρδιά τους! Φουσκώνουν τον λαιμό τους σαν κόκκινο αερόσακο. Δεν ξέρω αν τη δίνουν, τελικά, αλλά πάντως την προσφέρουν.

3.      Γίνονται ένα τεράστιο… χαμόγελο! Το χιούμορ πάντα ξεκλείδωνε πόρτες!

4.      Χορεύουν αλά Μάικλ Τζάκσον! Ότι και να κάνουμε δε μπορούμε να συναγωνιστούμε τον χορό των πουλιών!

5.  Εκτελούν ένα συγχρονισμένο χορευτικό! «Κι ας είν’ ο έρωτας παιχνίδι ατομικό κι όχι ομαδικό αγώνισμα του στίβου της αγάπης», όπως θα ’λεγε κι ο ποιητής! 

6. Επιδεικνύουν τα… μπλε τους πόδια! Πολλά θηλυκά δίνουν μεγάλη σημασία στα «υποδήματα» των αρσενικών ^. παλιά ιστορία!

7.  Μιμούνται όλους τους ήχους που ξέρουν! Τα θηλυκά ερωτεύονται με τα αυτιά και τα αρσενικά με τα μάτια, αλλά μερικά αρσενικά γνωρίζουν την μυστική προτίμηση των θηλυκών!

8. Χτίζουν ένα ωραίο… σπίτι! Αυτή τη συνήθεια μάλλον τη δανείστηκαν από τους ανθρώπους. Και...

9.    προσποιούνται ότι βρήκαν τροφή την οποία είναι διατεθειμένα να παραχωρήσουν «υπό όρους» (τα αρσενικά περιστέρια και τα κοτόπουλα). Τι γελοιότητες κάνει ένα πλάσμα για να ζευγαρώσει! 

Πόσες φορές δεν έχω παραπατήσει στη διάρκεια του ερωτικού χορού με σκοπό να καταστρέψω την "ατμόσφαιρα" και να δώσω το δικαίωμα σε γυναίκες που μου αρέσουν πάρα πολύ, να με απωθήσουν. Όταν μια γυναίκα γνωρίζω ή συναισθάνομαι πως δεν είναι ελεύθερη, δηλαδή βρίσκεται σε σχέση ή δεν τα έχει βρει με τον εαυτό της, πιστεύω πως δεν έχω δικαίωμα να προχωρήσω.  Έχω κάνει, κατά καιρούς, χονδροειδέστατα σχόλια για να είμαι βέβαιος πως δεν θα με εγκρίνουν. Για παράδειγμα, δηλώνω όπου σταθώ κι όπου βρεθώ την ηλικία μου και τη δύσκολη οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκομαι, δηλαδή την αλήθεια.  Επειδή, μάλιστα, η υψηλή συναισθηματική ευφυΐα των γυναικών δεν ξεγελιέται εύκολα και όλα αυτά που δηλώνω μπορεί να με κάνουν, στο τέλος, συμπαθή, τα διανθίζω με χοντράδες απίστευτης αδεξιότητας σε διαλόγους όπως:

-Πώς λέγεστε;

-Πηνελόπη!

- Οδυσσέας υπάρχει;

- ....

Ή άλλη στιχομυθία με καθηγήτρια μετά το τέλος μαθήματος σε σχολική αίθουσα, ως συνέχεια διαλόγου που αφορούσε τη δημιουργία παιδιών:

- Έχεις κανονίσει τίποτε γι απόψε;

- Να τα πούμε εδώ;

- Εδώ, δεν προλαβαίνουμε!

Και μια τρίτη περίπτωση μονολόγου (λακωνικής ωμότητας) αυτή τη φορά -χωρίς απάντηση- προς άλλη κυρία:

-    Θέλεις παρέα;

-    ..........

Τι να κάνω; Ομολογώ πως δεν έχω τη δύναμη να αρνηθώ την προσφορά ορισμένων γυναικών. Ήταν ανάγκη να επινοήσω ένα τέχνασμα! Λυπάμαι αν σας στενοχώρησα, αλλά δεν ανησυχώ για εσάς. Είναι πολύ πιθανό να έχετε, στο άμεσο μέλλον, ερωτικές προσφορές καλύτερες από τη δική μου. Αυτά τα γράφω σήμερα. Αύριο μπορεί να έχω ενδώσει σε κάποιο πειρασμό! Ποτέ δε μπορώ να είμαι βέβαιος πως θα με απορρίψουν οριστικά αυτές οι ελάχιστες γυναίκες που μου αρέσουν έντονα και βασανιστικά!    

Αν θέλετε μπορείτε να κάνετε Like, αν και από εσάς περιμένω κάτι περισσότερο: το γλυκό σας χαμόγελο και την αγάπη σας. Ο έρωτας είναι το μέσο και η αγάπη ο σκοπός. Η συμπάθειά σας είναι για μένα πιο ακριβή από τον έρωτα γιατί διαρκεί περισσότερο και παραμένει σχεδόν αναλλοίωτη! 

Τα σέβη μου!

Γιώργος Χατζηαποστόλου   

Βίντεο:

1. https://www.youtube.com/watch?v=E9tdloS_A-4

2. https://www.youtube.com/watch?v=YjZKlHnierk

3. https://www.youtube.com/watch?v=7dx2CUMtZ-0

4. https://www.youtube.com/watch?v=eI_quJRRGxk

5. https://www.youtube.com/watch?v=KW8GX2n4qbY

6. https://www.youtube.com/watch?v=uM7UzBKtrcg

7. https://www.youtube.com/watch?v=VjE0Kdfos4Y

8. (Το βίντεο έχει αφαιρεθεί από τον δημιουργό)

Πηγή: http://perierga.gr/2012/10/8

Σπαράγματα αισθητικής αφέλειας

Αυτός ο ασυνήθιστος φετινός χειμώνας άρχισε και συνεχίζεται με καλοκαιρία -και μικρά διαλείμματα χιονόβροχου- σύντομες υπενθυμίσεις της εποχής. Ο "Θεός της Ελλάδας" δείχνει να ανέχεται την αστάθεια των πεποιθήσεών μας, την έλλειψη πίστης, τις σπασμωδικές κινήσεις μας για να ξεφύγουμε από τη φτώχεια χωρίς, όμως, να περιορίζουμε τις ανάγκες μας ώστε να περάσουμε στη δημιουργία ενός νέου κοινωνικού προτύπου. Πιστοί συνοδοιπόροι μας σε όλη αυτή την προσπάθεια οι άνθρωποι που έχουν ελαχιστοποιήσει τις ανάγκες τους -ζωντανά παραδείγματα ανεξαρτησίας και ψυχικής επάρκειας- οι καλλιτέχνες του δρόμου. 

Ανάμικτα συναισθήματα με κατακλύζουν κάθε φορά που συναντώ μουσικούς να παίζουν στο δρόμο: χαίρομαι ν΄ακούω τη μελωδία, λυπάμαι επειδή βρίσκονται -άστεγοι- να παλεύουν για να ζήσουν, ντρέπομαι γιατί είμαι προσωπικά υπεύθυνος για την κατάστασή τους (διασκεδάζω σπάνια και επομένως τους έχω στερήσει τη βοήθειά μου για χρόνια), θυμώνω, διότι στη θέση τους θα έπρεπε να βρίσκονται οι μεγαλόστομοι πολιτικοί που είπαν, είπαν, είπαν και τίποτα δεν έκαναν. Μα κάτι τέτοιο δε θα μπορούσε να γίνει γιατί οι πολιτικάντηδες θα πέθαιναν της πείνας, καθώς δεν θα είχαν να προσφέρουν στον κόσμο το παραμικρό, ως ανεπάγγελτοι, οι περισσότεροι. Όποτε μπορώ να ενισχύσω τους καλλιτέχνες, γίνομαι πλουσιότερος κατά πολλές χιλιάδες συναισθήματα. 

Η Ελλάδα της κρίσης γεννάει μια κοινωνία της απόκρισης '  αντανάκλαση της περιόδου 1960-65 όπου η ανθρωπιστική τέχνη κυριαρχούσε πάνω στην οικονομική δυσπραγία. Παρέες ελεύθερων ανθρώπων, οι άστεγοι καλλιτέχνες, παραδίδουν μαθήματα κοινωνικής συμπεριφοράς και αισθητικής ευαισθησίας, Οι περαστικοί ανταποκρίνονται σε αυτά τα ηχητικά καλέσματα της πολιτιστικής μνήμης προσφέροντας περισσότερα από τον οβολό τους ' χαρίζοντας την αγάπη και το σεβασμό τους σε αυτούς τους σκληρά δοκιμασμένους καλλιτέχνες. 

Η Μαρία Κοτσίρη μιλάει για τη ζωή της, κομπιάζει, ντρέπεται να περιαυτολογήσει αλλά δεν κρύβεται και δεν μασάει τα λόγια της. Ερμηνεύει παραδοσιακά τραγούδια με τον ίδιο τρόπο που οι ραψωδοί της αρχαιότητας απέδιδαν τα έπη και οι τροβαδούροι του Μεσαίωνα τις ρομαντικές ιστορίες: με απλότητα, ευθύτητα και χάρη. Ζώντας το Σήμερα για χάρη του Χθες. 

Ζωντανεύοντας τη γλώσσα των τόπων της Ελλάδας οι μουσικοί των πολιτισμικών πεζοδρόμων μας συμφιλιώνουν με μια πολιτιστική κληρονομιά που μας ανήκει έστω κι αν την αποποιούμαστε συνήθως, στο όνομα της εναρμόνισης της πνευματικής μας πορείας με τα σύγχρονα ρεύματα. 

Πώς να μη συγκινηθεί κάποιος όταν βλέπει αυτό το πλάσμα με το πολίτικο λαούτο, πολύχρωμο ξωτικό, φευγάτο από παλιό παραμύθι, να διηγείται με τόση ζέση και τέτοια κοριτσίστικη αφέλεια ιστορίες περασμένες που δεν πρέπει να ξεχαστούν γιατί φυλάνε στο σώμα τους συμπυκνωμένη την ομορφιά της ζωής και τη χαρά της έκφρασης. Ο αναστεναγμός της ανακούφισης στο τέλος του βίντεο και η αποστροφή του προσώπου από την κάμερα δείχνει την ένταση της προσπάθειας που προηγήθηκε. Είναι συνηθισμένο πράγμα οι μεγάλες ψυχές να κατοικούν σε μικροκαμωμένα σώματα.

Απίστευτες οι αντοχές του λαού μας, ενός λαού που πάντα πληρώνει τους λογαριασμούς του με την ιστορία, ανασύροντας διαρκώς μεγάλα ποσά δύναμης από της τράπεζα της Παράδοσης. 

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Ακίνητα σχέδια

Πολύς καιρός δεν πάει…

απουσιάζουν πλέον οι πρωτότυπες ασκήσεις,

άλυτα προβλήματα μέσα στην άτυπη ζωή

ατέλειωτες περιπλανήσεις σε πάρκα, πεζοδρόμια, γραφεία

ψάχνοντας αδιάκοπα το δαγκωμένο μήλο

μ’ όλες τις τσέπες φουσκωμένες απ’ τα «Ναι»

κι ένα σωρό ρυτίδες στο σαγόνι από τα «Όχι»

μ’ αυτό το «όμως» να βαραίνει διαρκώς πάνω στον ώμο

βούλεσαι και πράττεις άρτια '  

σκέφτεσαι καμιά φορά

μα δε χρειάζεται '  

είναι περιττό.

Τυχαία μετάλλαξη το γαλανό των ομματιών σου

τα καστανά σου μάτια σήκωσες

χαμένη σ’ ένα σύννεφο καπνού

να δεις τον ουρανό,

τσαλαβουτώντας στους αφρούς μιας θάλασσας κρασιού

τίναξες τ’ αχτένιστα μαλλιά σου, 

αναρχικά,

μήπως και ξαναρχίσει να δουλεύει το μυαλό.

Έκραζαν ροκ τα ηχεία

κι εξοστρακίζονταν οι νότες στο στέρνο των αστερισμών

ζυγός, παρθένος και σκορπιός 

κι άλλοι γνώριμοι κι άγνωστοι

γλιστρούσε γρήγορα ο ιδρώτας

και πάγωνε ο καιρός τα γόνατα

καταμεσής καλοκαιριού

στο νότιο ημισφαίριο.

Αναρωτιέσαι κατόπιν εορτής αν γέννημα είσαι μηχανής

ή προϊόν -συσκευασμένο- ανθρώπου

και βλέπεις την απάντηση να κρέμεται,

σταγόνα αίμα παγωμένο, στην άκρη των χειλιών

Σ’ αγκάλιασαν τα ζώα μετά το «βιασμό»  

να γειάνουν την πληγή σου απ’ τους ανθρώπους.

 

Δε φταίνε οι κυνηγοί αν εκπαιδεύτηκες να γίνεις θύμα

και τα κατάφερες καλά ^.

είναι η κρυφή ικανοποίηση, το τίμημα της λείας

η φανερή διάθεση πως «ήθελες πολύ»

μα «δε μπορούσες -έστω- λίγο».

Κανείς δεν κατοικεί στο σώμα σου

κι όμως κάποιος προσεύχεται για σένα,

να μη σωθείς, να σβήσεις βασανιστικά,

και να πονέσεις κι άλλο!

Πεινασμένοι κι άνοες βαδίζουμε στο δάσος

κι οι στενόμακροι χιτώνες μας

στάζουν από το αίμα των αλλόθρησκων

διαλέγουμε τα χόρτα από τα μανιτάρια του θανάτου,

τις ευχές απ’ τις κατάρες

την ευγένεια από την καλοσύνη.

Απολαμβάνουμε τα δωρεάν γεύματα

κι ελπίζουμε να μη μας αξιώσει ο αντίθεος

να παίρνουμε το θάνατο 

αργές σταγόνες σε πελώριο ποτήρι  

για να βαστάξει η ζωή, τα χρόνια,

ότι κι αν είναι, χωρίς έρωτα!

Έχω δείγματα πως ζω,

προβλέπω τι θα μου συμβεί

και μπορώ ν’ αποφασίσω τι δε θα πράξω!

Αμέσως μόλις πεθάνω

-ως ενεργητικός, πλέον, νεκρός-

θ’ αρχίσω να σκέφτομαι

πως ήρθε ο χρόνος ν’ αλλάξω όσα ήθελα να κάνω

και να γίνω αυτός που πάντα ήμουνα,

δηλαδή, ένας και μοναδικός κανένας.

Αν δεν πρόκειται να πονέσω, 

τότε πιθανώς θ' αγανακτήσω

Αν είναι βέβαιο ότι θα νικήσω, 

τότε μάλλον να επαναστατήσω ^. 

Δεν έχω τίποτα να χάσω  

η ζωή μου είναι χαμένη.

Χρόνια σπουδάζω, τα συνηθισμένα, στο κενό

είναι ώρα για το άλμα στο καινό!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Αθήνα, Δεκέμβριος 2015

Η φωτογραφία απεικονίζει το έργο της Λόλας Νικολάου, με τίτλο: Ιχνοστοιχεία 

Αφορμή για το ποίημα αποτέλεσε το ποίημα της Μαρίας Ροδοπούλου με τίτλο: Η ανάμνηση του άλματος που δεν τόλμησα  ΡΕΠΟΡΤΕΡ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ, (ΠΕΜΠTΗ, 12 Ιανουαρίου 2012)    

Πηγή: http://www.topontiki.gr/article/28164/i-anamnisi-toy-almatos-poy-den-tolmisa

Μια ακραία ακρόαση

Παρακαλώ να διαθέσετε 70΄ λεπτά από τον χρόνο σας και να φυλάξετε μια ευρύχωρη θέση στην καρδιά σας για να παρακολουθήσετε την παράσταση «Το Δηλητήριο» του Ροντόλφ Σιρέρα (1983) ή «The Audition» -όπως μεταφράστηκε στη Βρετανία- σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Πετρόπουλου, που παίζεται στο θέατρο Αλκμήνη κάθε Κυριακή στις 19.00. Οι κριτικοί την προτείνουν, το κοινό συνεχίζει να την παρακολουθεί για δεύτερο συνεχόμενο χρόνο (2014-2015). Η γνώμη μου έρχεται να προστεθεί στις γνώμες όσων χάρηκαν να παρακολουθούν μια σπουδαία παράσταση.   

Ξε-τυλίγουμε το νήμα του κουβαριού από την αρχή. Πρόκειται για ένα έργο-πρόβλημα, όπου καλούμαστε, σε ρόλο άτυπων ενόρκων, να «διαβάσουμε» τα πρακτικά μιας θεατρικής «δίκης», να προτείνουμε λύσεις και εν τέλει να αποδεχθούμε ή όχι την  «ποινή».  Ας χωρίσουμε γνωστούς από αγνώστους, όπως λέγαμε στη διαδικασία επίλυσης των αλγεβρικών παραστάσεων των εξισώσεων. Γνωστά, θεωρούνται ο τίτλος του έργου και η διεύθυνση του θεάτρου όπου αυτό παίζεται: «Δηλητήριο» και θέατρο «Αλκμήνη», αντίστοιχα, στο Γκάζι.  Άγνωστος θέλησα να παραμείνει για μένα ο συγγραφέας, πριν από την παράσταση, ώστε να αποκτήσω την απαραίτητη «οπτική» απόσταση, ενώ γνωστά ήσαν τα δύο πρόσωπα του έργου: ο Δημήτρης Πετρόπουλος (από την παρουσία του σε επιτυχημένες τηλεοπτικές σειρές) και ο Διονύσης Σάββας λόγω της συμμετοχής του σε σεμινάρια επιμόρφωσης που διοργανώθηκαν στο πλαίσιο του έργου Ακαδημία Πλάτωνος- Η Πολιτεία και ο Πολίτης τα οποία παρακολούθησα κι εγώ. Ήμουν περίεργος να δω την «αλλαγή» με την έννοια της «προσαρμογής» και της «μεταμόρφωσης» ενός αληθινού και ζωντανού καθημερινού ανθρώπου -του Διονύση Σάββα- που γνώρισα από κοντά, σε θεατρικό ήρωα! Περίμενα να παρακολουθήσω ένα σύγχρονο έργο ενός μοντέρνου συγγραφέα μα όταν «μύρισα» την εποχή (ενδυμασία, τίτλοι-ιδιότητες των πρωταγωνιστών, σκηνικά) πίστεψα πως ξεγελάστηκα. Κατάλαβα πως   βρισκόμασταν στην προεπαναστατική περίοδο της Γαλλίας κατά τον 18ο αιώνα, αλλά  δεν έκανα κανένα λάθος! Το σύγχρονο πνεύμα αξιοποίησε το κλίμα εκείνης της ταραχώδους εποχής -χωρίς να το προδώσει- και ξεπρόβαλε μπροστά μας για να μας συνοδεύσει με ευγένεια στην κατανόηση των νοημάτων που συνυφαίνονται τόσο ευέλικτα με τη θεατρική πλοκή, σε μια εξίσου, με εκείνη, ταραγμένη εποχή όπως η δική μας.

Μοιράζομαι μαζί σας μερικές σκέψεις. Δεν γνωρίζω αν το θέατρο είναι όλη η ζωή του Δ. Σάββα, αλλά μου δίνει την εντύπωση πως μπορεί να κάνει κι άλλα πράγματα μέσα και έξω από το θέατρο ' και εκτιμώ πολύ τους ανθρώπους που δεν είναι «μονοσήμαντοι». Επιτέλους, είδα και μια παράσταση που οι ηθοποιοί τολμούν να παίξουν χωρίς να φοβούνται συγκρίσεις με παλαιότερες παραστάσεις, αισθητική επάρκεια των εκφραστικών μέσων, ειδικές ερμηνευτικές ευκολίες και ικανότητες που φέρει ο καθένας. Μου έκανε εντύπωση πως ο κύριος Σάββας απέφυγε να δραματοποιήσει έντονα μια κατάσταση (θάνατο) που από τη φύση της είναι άκρως δραματική. Άφησε χώρο στον θεατή να "αναπνεύσει", να σκεφτεί κι άλλα ζητήματα. Παίζει «δημοκρατικά» και παρακάμπτει την ευκολία να αφήσει άφωνο τον θεατή με εντυπωσιακές όσο και αφύσικες «κορώνες» στις κορυφώσεις της δράσης. Παλεύει έντονα με τον εαυτό του και φαίνεται να τον κερδίζει ' αυτό είναι το σημαντικό ' όσοι από τους θεατές αναζητούν εύκολες λύσεις στη θεατρική ερμηνεία θα ακολουθήσουν τον νικημένο εαυτό του.

Τα επίπεδα ανάγνωσης, εκτείνονται σε όλα τα πολιτιστικά πεδία και εξαρτώνται από: 

- τις διαφορές ηλικίας (νέος - ηλικιωμένος), 

- της οικονομικής κατάστασης (φτωχός - πλούσιος) αλλά, 

- της παραπλήσιας κοινωνικής θέσης (ο μαρκήσιος -ως υπηρέτης- αναγνωρίζει στον ηθοποιό μια συγγενική ταξική προέλευση), 

- τον βαθμό ενεργητικής συμμετοχής (ηθοποιός - θεατής),

- τις σχέσεις εξουσίας (θύτης-θύμα), 

- τα μέσα επιβολής της εξουσίας (δηλητήριο - αντίδοτο) και  

- τον βαθμό της ηθικής νομιμοποίησης της εξουσίας (θάνατος - ζωή),

- την πολιτική τοποθέτηση και τον κοινωνικό προσανατολισμό των  δύο ηρώων (επανάσταση - συντηρητισμός), 

- την εναλλασσόμενη -μεταξύ τους- κοινωνική συμπεριφορά (ευγένεια - αγένεια), 

- την διαφορετική φιλοσοφική θεώρηση της ζωής (πεπερασμένη - αιώνια) και, τέλος,

-την απόλυτα υποκειμενική και σχετισμένη με τους ανθρώπους αντίληψη της έννοιας του χρόνου. 

Βλέπω το θέατρο περισσότερο από την ψυχολογική του πλευρά. Χαίρομαι να βλέπω ανθρώπους που γνωρίζω έστω και λίγο να ζουν μια δεύτερη ζωή στο θέατρο ή μπορεί και πρώτη. Ο Διονύσης Σάββας δείχνει να ιεραρχεί τους «ρόλους» του (τον επαγγελματικό, τον κοινωνικό και τον προσωπικό). Ο Δημήτρης Πετρόπουλος που ειδικεύεται σε ρόλους ιδιόρρυθμων και αντιπαθητικών ηρώων, ήταν πολύ ισορροπημένος ως κακός -σχεδόν, τον κατάλαβα(!)- όσο κι αν φαντάζει ακραία αυτή η άποψη. Όταν κάποιος αναζητά την απόλυτη αλήθεια, την άκρα ειλικρίνεια με τόση αγωνία, τότε το τίμημα μπορεί να φτάνει ακόμα και στο θάνατο ή και να τον ξεπερνά.

Γιώργος Χατζηαποστόλου 

Πηγές: http://www.athinorama.gr/theatre/article/bradia_ntintero_me_ton_kosta_georgousopoulo_-1002012.html

http://www.musiccorner.gr/to-dilitirio-sto-theatro-alkmini-110976/

(Η φωτογραφία του θέματος είναι δικό μου κολάζ)

...μισό κουλούρι...

Αθήνα, Δεκ. 2015

- "Τρώτε κουλούρι Θεσσαλονίκης; Ξέρετε, εκείνο το καλοψημμένο, ζυμαρένιο δαχτυλίδι, το πνιγμένο στο σουσάμι!" 

- "Ναι", θα μου πείτε. "Τι κοινότοπη ερώτηση είναι αυτή;" 

- "Συγχωρήστε την αφέλειά μου και παρακαλώ, αν θέλετε, ελάτε να καθίσουμε για λίγο σ' αυτό το παγκάκι, να τα πούμε. Δεν έχετε χρόνο; Καλά, ας μην καθίσουμε! Θέλετε να περπατήσουμε μαζί προς την κατεύθυνση που πηγαίνετε; Δεν θα σας ενοχλήσω ' είμαι ήρεμος άνθρωπος αλλά θά 'θελα, παρακαλώ, να με βοηθήσετε να καταλάβω μερικά πράγματα.Ευχαριστώ!" 

- "Είπαμε πως τρώτε κουλούρι ' σωστά; Πολύ καλά! Το αγοράζετε μόνο εσείς ή το προτιμούν και οι φίλοι στην παρέα σας;" 

- "Μόνο εγώ, αλλά αρέσει καμιά φορά και στους φίλους μου." 

- "Το μοιράζεστε μαζί τους;" 

- "Μερικές φορές". 

- "Βέβαια οι φίλοι σας είναι μόνο άνθρωποι και θα θέλουν κάθε πρωί, να βάλουν κάτι στο στόμα τους και να μην ξεκινούν την ημέρα με άδειο στομάχι, καθώς εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε συνηθίσει να παίρνουμε πρωινό, πέρα από έναν καφέ". 

- "Ναι, κάπως έτσι γίνονται τα πράγματα, αλλά τι εννοείτε όταν λέτε πως οι φίλοι μου είναι μόνο άνθρωποι;" 

- "Με συγχωρείτε, δεν πρόκειται για ειρωνεία". Αυτό που ήθελα να μάθω είναι αν όλοι οι φίλοι σας είναι άνθρωποι ή περιλαμβάνονται σε αυτούς και κάποια ζώα". "Αγαπάτε τα ζώα;" 

- "Ασφαλώς! Έχουμε ζώα στο σπίτι: ένα σκύλο και μια γατούλα" 

- "Να υποθέσω ότι έχετε και παιδιά και τους έχετε εμφυσήσει την αγάπη για τα ζώα". 

- "Ναι, βέβαια, από μωρά μεγάλωσαν με ζώα!" 

- "Θαυμάσια! Άρα, θα αγαπάτε όλα τα ζώα, για παράδειγμα, όχι μόνο τα τετράποδα αλλά και τα υπόλοιπα δίποδα, δηλαδή τα πουλιά."

- "Μα, ναι! Πηγαίνουμε τακτικά σε πάρκα και ταϊζουμε τα περιστέρια!"

- "Ωραία!" "Φαντάζομαι ότι τα παιδιά σας, όπως και τα περισσότερα παιδιά, πετούν στα πουλιά τους σπόρους και όταν εκείνα κατεβαίνουν στο έδαφος για να τους φάνε ορμούν με φόρα για να τα πιάσουν!"

- "Είστε περίεργος, το ξέρετε; Παιδιά είναι και θέλουν να τρέξουν, να χαρούνε! Θα τους απαγορεύσουμε να παίζουν;" 

- "Ναι, το καταλαβαίνω, αλλά δε νομίζετε ότι καλό θα ήταν να δείξετε με τον τρόπο σας στα παιδιά πως να προσφέρουν τροφή ώστε να μην τρομάζουν τα πουλιά;" 

- "Ομολογώ ότι δεν σας καταλαβαίνω!" 

- "Αυτό που θέλω να πω είναι πως τα περιστέρια, εκείνες τις στιγμές, βλέπουν τα παιδιά ως γίγαντες που τα κυνηγούν με σκοπό να τα πιάσουν και να τα φάνε!" 

- "Αρχίσατε να με διασκεδάζετε ' δεν είχα σκεφτεί τα πράγματα από την πλευρά των περιστεριών! Ελπίζω να μας το συγχωρήσουν τα περιστέρια που τα ταράζει λίγο ο μικρός!"

- "Λυπάμαι που σας διασκεδάζω ' δεν ήταν αυτός ο σκοπός μου!"

- "Μα ποιος είναι τελικά, ο σκοπός σας, θα μου πείτε;"

- "Σας είπα, να καταλάβω γιατί οι άνθρωποι φέρονται με αυτό τον τρόπο στα ζώα"

- "Δηλαδή;"

- "Να, ας πούμε γιατί ρίχνουν μισά κουλούρια στα πουλιά, όπως έκανε ο μικρός γιος σας, χθες την ίδια ώρα στο πεζοδρόμιο μπροστά στην είσοδο του σταθμού του Μετρό όπου σας συνάντησα και σήμερα"

- "Μα είναι απλό: αγαπάει τα πουλάκια και τους έριξε το μισό κουλούρι του!"

- "Καταλαβαίνω ' είναι ευγενική η πράξη του, αλλά δεν είχε κανένα αντίκρυσμα για τα πουλιά".

- "Τι θέλετε να πείτε;"

- "Αυτό που προσπαθώ να πω είναι πως αν περιμένατε λίγα λεπτά. αφότου ο μικρός έριξε στα περιστέρια το κουλούρι, θα βλέπατε να το κοιτάζουν λυπημένα, χωρίς να μπορούν να χορτάσουν την πείνα τους, καθώς δεν έχουν χέρια και αδυνατούσαν τσιμπώντας το, να το τεμαχίσουν σε κομματάκια ώστε να το καταπιούν!"

- "Δεν έχουμε χρόνο για να λεπτολογούμε τόσο τα πράγματα. Αυτό έλειπε, να καθίσουμε να κόψουμε το κουλούρι σε κομματάκια! Δε φτάνει που το ρίξαμε. Άλλοι περνούν και δεν δίνουν καμιά σημασία. Κοιτάξτε να δείτε, με κουράσατε! Έχετε καμιά άλλη απορία να σας λύσω!"

- "Καμία απολύτως! Ευχαριστώ πολύ κυρία μου, γι αυτή τη σύντομη κουβέντα που είχαμε. Έτσι, για την ιστορία του πράγματος, θα ήθελα να γνωρίζετε πως στάθηκα για λίγα λεπτά κι έκοψα το κουλούρι, που έριξε το παιδάκι σας, σε μικρά κομματάκια. Το 'γεύμα' που ακολούθησε δεν λέγεται με λόγια αλλά περιγράφεται πειστικά από τη δεύτερη εικόνα!"
Ελπίζω πάντα σε καθημερινά θαύματα αλλά δεν ξεχνώ πως κάθε χρονιά αρχίζει και τελειώνει με χειμώνα.

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Μαύρος ροδώνας

Κατά την 13η μέρα του τελευταίου μήνα του φθινοπώρου, ημέρα Παρασκευή και ώρα 8η βραδινή, ο καιρός ήταν εξαιρετικός για την εποχή, σχεδόν καλοκαιρινός και μας προτάθηκε από τη γνωστή θεατρολόγο (και όχι μόνο) Εύη Προύσαλη μια σημαντική θεατρική παράσταση. Η οικονομική μας κατάσταση επέτρεπε θεατρική έξοδο. Προσεγγίσαμε εύκολα τον θεατρικό χώρο γιατί βρισκόταν στο κέντρο της Αθήνας, λίγο κάτω από την Ομόνοια (Θέατρο Άττις, Νέα Σκηνή). Χωρίς να το συνειδητοποιήσω, βρέθηκα να στέκομαι σιωπηλός μπροστά σε έναν ροδώνα με μαύρα τριαντάφυλλα. 

Τίτλος: «Εμείς»

Συγγραφέας: ο Γιεβγκένι Ζαμιάτιν (1884-1937) ένας μετα-επαναστατικός Ρώσος διανοούμενος.

Θέμα: ο ρόλος των εννοιών στη διαμόρφωση των ιδεών, οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.
Χώρος/χρόνος: αφηρημένος (μια μελλοντική φάση της ανθρώπινης κοινωνίας,1500 χρόνια από σήμερα).
Η υπόθεση του έργου:

Το έργο Εμείς [Mbl] (γράφτηκε το 1921, αλλά εκδόθηκε το 1927) και αναλύει με εντελώς αντισυμβατικό τρόπο -σε σχέση με το παραδοσιακό ρεαλιστικό θέατρο- τις μηχανικές σχέσεις και τις αγχώδεις σκέψεις ενός μικρού αριθμού ανθρώπων που συνυπάρχουν απόλυτα εξατομικευμένοι, ύστερα από έναν μακροχρόνιο παγκόσμιο πόλεμο. Στο τέλος του πολέμου απομένουν κατεστραμμένες χώρες και τα λίγα κράτη που διασώζονται ενοποιούνται σε μια ολοκληρωτική πολιτεία, το Μονοκράτος, όπου την απόλυτη εξουσία ασκεί ο -λεγόμενος- Ευεργέτης, πρόδρομος του «Μεγάλου Αδελφού». Οι πολίτες, χάνουν την ανθρώπινη ταυτότητά τους και τα ονόματά τους έχουν αντικατασταθεί από γραμματικούς και αριθμητικούς κώδικες.  Το Μονοκράτος ετοιμάζεται να επεκτείνει την κυριαρχία του και σε γειτονικούς πλανήτες, στέλνοντας το διαστημόπλοιο “Αφομοιωτής”.  

Το κύριο πρόσωπο του έργου ο D- 503, κατασκευαστής του «Αφομοιωτή», ερωτεύεται την I- 330, μια γυναίκα που εμφανίζεται αναπάντεχα στη ζωή του. Η σχέση μαζί της, τον οδηγεί να αμφισβητήσει και να αναθεωρήσει όλες τις αξίες και τις θέσεις που υποστήριζε ως τότε και να συγκρουστούν μέσα του το Διονυσιακό και το Απολλώνιο στοιχείο (ένστικτο και λογική, αντίστοιχα) που φέρουν όλοι οι άνθρωποι. Η I- 330 αποτελεί το σύμβολο της ελευθερίας, της αντίστασης και της ανάκλησης της προσωπικής/ιστορικής μνήμης και προβάλει τη φυσιογνωμία της ανεξάρτητης γυναίκας αρχηγού σε έναν κόσμο όπου όλοι (άνδρες και γυναίκες) έχουν υποταχθεί στην εξουσία του Ευεργέτη. 

Το έργο Εμείς του Γιεβγκιένι Ζαμιάτιν, ενέπνευσε τον Τζορτζ Όργουελ για τη συγγραφή του περίφημου “1984”, τον Άλντους Χάξλευ για το έργο ο «Θαυμαστός Καινούριος Κόσμος», τον Ρέι Μπράντμπερι για το «Φαρενάιτ 451», και άλλους. 

Ο σκηνοθέτης (Σάββας Στρούμπος) τοποθέτησε τη σκηνή στο ίδιο επίπεδο με τους θεατές, αλλά οι ηθοποιοί βρίσκονταν σε άλλη διάσταση' επέτρεψε στη σκηνή να εισχωρήσει ανάμεσα στους θεατές με το τριγωνικό σχήμα της. Στα σκηνικά χρησιμοποίησε μόνο τρία χρώματα: το λευκό το κόκκινο και το μαύρο, σύμβολα, κατά τη γνώμη μου, της ελευθερίας, του αίματος και της ζωής, και της καταπίεσης και ανελευθερίας, αντίστοιχα. Το εύρημα της χρήσης της πλάτης ενός καθίσματος ως ηχείου έγχορδου οργάνου και η αξιοποίηση της μουσικής ως δομικού στοιχείου της παράστασης συνέβαλαν αποφασιστικά στη δημιουργία αυτής της αλλόκοτης όσο και απρόσμενα οικείας ατμόσφαιρας. Όταν οι συντελεστές μιας παράστασης είναι τέτοιου επιπέδου, τότε ακόμη και ένας χώρος που φαίνεται να είχε κατασκευαστεί αρχικά ως επαγγελματικός ή χώρος στάθμευσης (!) μετασκευάζεται με σχετική ευκολία (!) σε εξωχρονική και εξωπραγματική αποβάθρα ονείρων, εφιαλτών και λύτρωσης από τα δεσμά μιας ανυπόφορης για τους ανθρώπους πραγματικότητας.

Οι ηθοποιοί:   

Θαυμάσια μεταφορά του προσωπικού διλήμματος (ασφάλεια ή ελευθερία) και της κοινωνικής επιλογής (πράξη ή απραξία) από τον Δαυίδ Μαλτέζε. Παρουσίαση μπροστά στα μάτια μας όλων των στοιχείων που είχα φανταστεί πως μπορούν να κάνουν μια γυναίκα άξια και ικανή να ζήσει και να πεθάνει για όσα πιστεύει και για όσα αγαπάει, από την Ελεάνα Γεωργούλη. Η Έλλη Ιγγλίζ ισορρόπησε στο διττό ρόλο της αφηγήτριας και της ηθοποιού (απαιτητική λειτουργία). Η Έβελυν Ασουάντ απενοχοποίησε, με μια κοριτσίστικη ανεμελιά, όσα από τα θηλυκά του κόσμου δεν είναι τίποτε άλλο παρά "σκεύη ηδονής". Τελικά, ολοκληρωμένος άνθρωπος φαίνεται να είναι αυτός που ξεπερνάει τα μειονεκτήματα του φύλου του και εμπνέει τον σύντροφό του να τον μιμηθεί. Ο Δημήτρης Παπαβασιλείου στο ρόλο του Ευεργέτη καταφέρνει να γίνει απίστευτα αποκρουστικός σχεδόν δαιμονικός (μεγάλο επίτευγμα στη θεατρική σκηνή). Η εικόνα του Ευεργέτη κυμαίνεται από διαστροφική έως αηδιαστική και αφορά την προβολή της μαύρης «ψυχής» πάνω στον καμβά ενός σχεδόν ανάπηρου -συναισθηματικά- σώματος.

Το όνομα της θεατρικής ομάδας: Σημείο Μηδέν

Κατανόησα τον τίτλο της ομάδας όταν ενημερώθηκα για το Σημείο Μηδέν της Ενέργειας.  Αν δεν το γνωρίζετε, Σημείο Μηδέν της Ενέργειας θεωρείται ο χώρος όπου όλα είναι ήρεμα και ισορροπημένα και τοποθετείται από τους φυσικούς επιστήμονες στο κέντρο του κάθε τυφώνα. Την ενέργεια αυτή επισήμανε για πρώτη φορά ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Το σημείο μηδέν είναι σήμερα η αφετηρία των ερευνών της λεγόμενης Νέας Ενέργειας.

Συμπλήρωσα την εικόνα αυτής της αρχικής προσέγγισης σχετικά με το σωματικό θέατρο όταν ανακάλυψα διαφωτιστικές πληροφορίες στο άρθρο-παρουσίαση της θεατρολόγου Μαρίας-Ευθυμίας Γιαννάτου : Μαθαίνοντας για το σωματικό θέατρο (3-5-2014)

Θέλω, όμως, να είμαι ειλικρινής μαζί σας. Αν με ρωτήσετε ποια είναι η μορφή θεάτρου που με ελκύει πραγματικά θα σας έλεγα πως παραμένει το ρεαλιστικό θέατρο ("μίμησις πράξεως...") αλλά με την απαραίτητη συμπλήρωση στοιχείων του σωματικού θεάτρου στις στιγμές της κορύφωσης της δράσης, των κρίσεων, των συγκρούσεων του ατόμου με το σύνολο. Υπάρχει ζωτική ανάγκη να "εμβολιαστεί" το ρεαλιστικό θέατρο με τα ενεργά "αντι-σώματα" του σωματικού θεάτρου.

Αλλά γιατί είναι τόσο ξεκομμένο το σωματικό θέατρο από την αντίληψη που έχουμε σχηματίσει για τον ρεαλιστικό τρόπο με τον οποίο πρέπει να παρουσιάζεται μια θεατρική παράσταση; Πιστεύω πως η ανάγκη των φιλοσόφων και των καλλιτεχνών να διακριθούν στο χώρο τους, τους οδηγεί στη δημιουργία του διαφορετικού, του απόλυτα ανατρεπτικού και εν τέλει του εξωπραγματικού έως και του σημείου του ανεδαφικού. Φαίνεται να τους απασχολεί περισσότερο να αποκτήσουν καλλιτεχνική ταυτότητα και να επιβιώσουν -πράγμα θεμιτό- παρά να αποκτήσουν κοινωνικό ρόλο στη ζωή, μέσα από το θέατρο.

Αδυνατώ να καταλάβω τον λόγο που η "μέθοδος Στανισλάβσκι" δε θα μπορούσε να συνδυαστεί με τη "μέθοδο Τερζόπουλου" ή και με άλλες πρωτοποριακές όσο και πανάρχαιες μεθόδους. Δυσκολεύομαι να συνειδητοποιήσω γιατί θα πρέπει το σωματικό θέατρο να απευθύνεται σε λίγους μορφωμένους θεατές και όχι στους περισσότερους, όπως το ρεαλιστικό θέατρο. Βέβαια, το θέατρο οφείλει να «ανεβάζει» τους θεατές σε ένα ανώτερο επίπεδο και όχι να κατεβαίνει στο δικό τους, πιθανώς, αλλά όχι απαραίτητα, χαμηλότερο επίπεδο, μα όχι «τραβώντας» τους από τα μαλλιά ή σοκάροντάς τους με τον τρόπο που χρησιμοποιούν το ηλεκτροσόκ οι ψυχίατροι. Στόχος της θεατρικής τέχνης πιστεύω πως θα πρέπει να είναι να «επιβιώσουν» όλοι οι θεατές / ακροατές με την ολοκλήρωση της πρωτοποριακής θεατρικής «θεραπείας» και να ζήσουν συνειδητότερα και όχι να νομιμοποιήσουμε αρκετές «παράπλευρες απώλειες».  Οι εικόνες των καλλιτεχνών στα αρχαία αγγεία που κινούν ελεύθερα το σώμα τους, χορεύουν αλλά και υποδύονται ρόλους δεν αποτελεί απόδειξη πως έκαναν μόνο αυτό σε μια θεατρική παράσταση. Μάλλον χρησιμοποιούνται από τους ζωγράφους και τους γλύπτες της αρχαιότητας για να δηλώσουν παραστατικά χαρακτηριστικές στιγμές κορύφωσης της δράσης, αλλά και σημεία συμβολισμού μιας τελετής ή μιας εκδήλωσης. 

Ο ρόλος του λόγου είναι ιδιαίτερα σημαντικός για να λειτουργεί μόνο ως συνδετική ουσία ανάμεσα στα σωματικά δρώμενα μιας θεατρικής παράστασης. Οι φιλόλογοι-μεταφραστές του παλιού καιρού που καταδυνάστευαν με την απόλυτη κυριαρχία του λόγου, το θέατρο, πρέπει να παραμεριστούν αλλά όχι να εξοντωθούν λόγω της έλευσης μιας νέας παντοκρατορίας της σωματικής κίνησης. Δεν θα μισήσουμε τη δημοτική μας μουσική παράδοση επειδή χρησιμοποιήθηκε από δικτατορικά καθεστώτα ως στοιχείο προπαγάνδας μιας αρρωστημένης εκδοχής του πατριωτισμού. Παρόμοια, δεν θα απορρίψουμε τον λόγο στο θέατρο επειδή επιχειρήθηκε για μεγάλο διάστημα μετά την απελευθέρωση της χώρας το 1821, μέσα από μια λογο-πλημμύρα, να ελεγχθούν ιδεολογικά και πολιτικά οι άνθρωποι από τη μοναρχία, από τους πολιτικάντηδες και τους σοφολογιότατους που είχαν στρατευθεί στο πλευρό της.

Η σύνθεση είναι, μάλλον, η απάντηση στην τέχνη, αλλά ο ατομισμός, η ανάγκη ύπαρξης και επιβίωσης των καλλιτεχνών και η βεβαιότητά τους πως κατέχει ο καθένας από αυτούς την απόλυτη αλήθεια, εμποδίζει τη συνύπαρξη, την επικοινωνία και την ελεύθερη αλληλεπίδραση μεταξύ τους.

Το θέατρο παραμένει, με όλους τους «καιρούς» η κορυφαία μορφή σύνθεσης και συνύπαρξης των περισσότερων μορφών τέχνης, όποιους τρόπους και αν επιχειρούν οι καλλιτέχνες για να την εκφράσουν. Κάπως έτσι, συν-αισθάνθηκε και ο Γιώργος Χ ανάμεσα στα σώματα, κατά το "Ο Μαθιός Πασχάλης ανάμεσα στα τριαντάφυλλα".

Γιώργος Χατζηαποστόλου  

Πηγές :

http://simeiomiden.gr/shows/emeis/

http://www.artmag.gr/articles/art-articles/about-art/item/5693-learningaboutphysicaltheater-about-art

Παραπομπές σε ταινίες : 
George Orwell - Michael Radford : 1984  (1956) 
https://www.youtube.com/watch?v=AhfQexLfW3E
Ray Bradbury - Francois Truffault : Farenheit 451 (1966) 
https://www.youtube.com/watch?v=T0bVqgBSZHk
Aldous Huxley- Leslie Libman, Larry Williams : Brave New World  (1980)  
https://www.youtube.com/watch?v=ek5vse2_Aq0
Terry Gilliam - Charles Kewn : Brasil  (1985) 
https://www.youtube.com/watch?v=XmSBtDLgBSQ

Εκεί, Πολυτεχνείο ' εδώ, τι;

Ήρωες

.......

Τα παιδιά που ανοίξαν την αυλόπορτα,

ανοιχτόστομα ξεμείναν κι όρθια εκεί, στον τόπο,

περιμένοντας την άνοιξη να μπει,

με τον πεντάμορφο, λαμπρό ποδόγυρό της.

Τα "σκουπίδια" μαζευτήκαν σε σωρούς

και μονάχα όλα εκεί παραμιλούσαν,

τα ανθρώπινα ερείπια ζητούσαν 

για παρέα τους παντοτινή.

.......

Πεθαίνοντας ένας ήρωας σα να σβήνει ένα φως,

μ’ ανάβουν άλλα τόσα, που λες κι είναι ναός,

χωρίς τα θυμιατήρια, χωρίς χρυσά καντήλια,

με μόν’ αφιερώματα δυο μάτια και δυο χείλια.

Δυο μάτια που μιλάνε,

δυο χείλια που σωπαίνουν,

που απ’ όσους μείναν ζωντανοί

δικαίωση γυρεύουν,

ποτέ δεν ξεφωνίζουν,

ούτε ποτέ θυμώνουν,

βρήκαν αυτό που θέλουν

κι ας μην το φανερώνουν.

Εκεί πάνω στα ψηλά

βρήκαν ζωή

κι έπαψαν να δακρύζουν,

αφεντικό η αγάπη τους

και λευτεριά ορίζουν

και μίσος δεν μυρίζουν.

Αθήνα,1974

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Η λέξη

«Ποία είναι η ωραιοτέρα λέξις της ελληνικής γλώσσης;» αναρωτιόταν ο Πέτρος Χάρης (Ιωάννης Μαρμαριάδης 1902-1998) πριν από περίπου 80 χρόνια και ξεκινούσε ένα όμορφο δημοσιογραφικό παιχνίδι, δημοσιεύοντας τις απόψεις των σπουδαιότερων λογοτεχνών, δημοσιογράφων αλλά και πολιτικών της εποχής. 

Μιας εποχής κατά την οποία κυρίως ο κόσμος των Τεχνών και των Γραμμάτων ερωτοτροπούσε με τη γλώσσα μας, επηρεασμένος σαφώς από την εθνική πολιτική και τον αστικό εκσυγχρονισμό της σχολικής γνώσης που διαμόρφωνε τη νέα ελληνική γλώσσα. Νομοσχέδια και γλωσσο-εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις από το 1913 και εντεύθεν, καθώς και το νεοφιλελληνικό γλωσσικό κίνημα που αναπτύχθηκε στο εξωτερικό –κυρίως στη Γαλλία με αιχμή την ίδρυση του Ινστιτούτου της Σορβόνης (1920) από τον Hubert Pernot (1870-1946)– έδιναν νέες διαστάσεις στην ευρεία κατανόηση και διάδοση του ελληνικού πνεύματος τόσο στο εσωτερικό όσο και στην Ευρώπη. 

Την ώρα που το παιχνίδι αυτό παιζόταν στον Τύπο της Γαλλίας, στην Ελλάδα ο Π. Χάρης, εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι στον τόπο μας ακόμη και η καθημερινή γλώσσα χώριζε τους ανθρώπους σε στρατόπεδα, καλούσε τους διανοούμενους να απαντήσουν.

Έτσι, ο Κωστής Παλαμάς απάντησε ότι η ωραιότερη λέξη είναι ο «δημοτικισμός», ο Γρηγόρης Ξενόπουλος έβρισκε γοητεία στη λέξη «αισιοδοξία», ο Σπύρος Μελάς χωρίς δισταγμό έβρισκε πιο ελκυστική τη λέξη «ελευθερία» και ο στιλίστας Ζαχαρίας Παπαντωνίου εξήρε την ομορφιά της λέξης «μοναξιά». Ο ζωγράφος και καθηγητής της Σχολής Καλών Τεχνών Ουμβέρτος Αργυρός επέλεγε τη λέξη «χάρμα» διότι, όπως υποστήριζε, δεν υπάρχει σε καμία άλλη γλώσσα και στα πέντε γράμματά της κλείνει ό,τι χίλιες άλλες λέξεις μαζί. Ο Σωτήρης Σκίπης ανέσυρε τη λέξη «απέθαντος» από τα βυζαντινά κείμενα, διαχωρίζοντάς την από τη λέξη «αθάνατος», και ο Παντελής Χορν δήλωσε παντοτινή προτίμηση στη λέξη «νειάτα». Ο αλησμόνητος Αθηναιογράφος Δημήτριος Γρ. Καμπούρογλους, παρά τα χρόνια του, προτιμούσε τη λέξη «ιμερτή», δηλαδή την αγαπητή, την ποθητή. Ο θεατράνθρωπος Νικόλαος Λάσκαρις τη «ζάχαρη», ο ιστορικός Διονύσιος Κόκκινος τη λέξη «χίμαιρα», ο ζωγράφος Παύλος Μαθιόπουλος το «φως» και ο γλύπτης Μιχαήλ Τόμπρος τη λέξη «ουσία». Ο Παύλος Νιρβάνας (Πέτρος Κ. Αποστολίδης), προφανώς επηρεασμένος από τον τόπο του (Σκόπελο), αγαπούσε τη λέξη «θάλασσα». Οι ζωγράφοι αποκάλυπταν τις ευαισθησίες τους: Ο Δημήτριος Γερανιώτης ήθελε την «αρμονία», ο Κωνσταντίνος Παρθένης την «καλημέρα» και ο Δημήτριος Μπισκίνης το «όνειρο». 

Ως προς τις γυναίκες που κυριαρχούσαν στην πνευματική ζωή, η λαογράφος Αγγελική Χατζημιχάλη ήθελε «πίστη», ενώ η 25χρονη ηθοποιός Ελένη Παπαδάκη, η οποία έμελλε να δολοφονηθεί άδικα στα Δεκεμβριανά του 1944, δήλωνε πως «η λέξις που περικλείει τα περισσότερα πράγματα, τα πάντα θα έλεγα, είναι η λέξις «ζωή»»! Η ιατρός και συγγραφέας Άννα Κατσίγρα ήθελε «χαρά» και η καθηγήτρια του Ελληνικού Ωδείου Αύρα Θεοδωροπούλου αναζητούσε την «καλοσύνη». 

Ενδιαφέρουσες όμως ήταν και οι απαντήσεις των πολιτικών του 1933: Ο στρατιωτικός και Πρόεδρος της Γερουσίας Στυλιανός Γονατάς προτιμούσε το «εμπρός», ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου τη λέξη «μάννα» και ο πρόεδρος της Βουλής Θεμιστοκλής Σοφούλης τη λέξη «φιλότιμο» διότι εκφράζει έναν ολόκληρο ηθικό κόσμο και δεν υπάρχει σε άλλη γλώσσα του κόσμου. Ο αρχηγός του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδος Ιωάννης Σοφιανόπουλος πρότασσε την «ανατολή» και ο ιδρυτής του ίδιου κόμματος Αλέξανδρος Μυλωνάς τη λέξη «πόνος». 

Αισιοδοξία, ελευθερία, μοναξιά, νειάτα, ιμερτή, θάλασσα, αρμονία, καλημέρα, όνειρο, πίστη και ζωή είναι λέξεις με τις οποίες πορευόταν η Ελλάδα πριν από ογδόντα χρόνια. Ατένιζε την έξοδο από την οικονομική κρίση, έπαιζε με τη ζωντανή ελληνική γλώσσα και επέτρεπε στην παγκόσμια κοινότητα να βαφτίζεται στα νάματά της.

Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς

Αναδημοσίευση από : egriechen.info 

Thessaloniki Arts and Culture, http://www.thessalonikiartsandculture.gr

Κατά τη γνώμη μου η ωραιότερη λέξη είναι "αγάπη" που μπορεί να σημαίνει "έρωτας" που σημαίνει "γυναίκα". Τα video είναι δική μου επιλογή. Το δεύτερο video αφιερώνεται στην παρέα της Ακαδημίας Πλάτωνος (Τεκμήρια πολιτισμού) ' το πρώτο, δεν αναζητά παραλήπτρια. 

Γιώργος Χατζηαποστόλου