Βλέποντας με το Πνεύμα

Εικόνα της Οσίας Ματρώνας (από τη Ρωσία) που βρίσκεται 

στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου Χαϊδαρίου.

(Αναδημοσίευση από τη διεύθυνση: "Αντέχουμε" 2-5-2014,που βρίσκεται στο τέλος της ανάρτησης.)

Αφιερώνεται στη μνήμη της για τη βοήθεια που μου προσέφερε την άνοιξη του 2010' ξέρει Εκείνη.

Γ.Χ.

Ο βίος, οι συμβουλές και θαυμαστά περιστατικά της ζωής της

Η Οσία Ματρώνα γεννήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 1881, στο χωριό Σέμπινο της Ρωσίας. Οι γονείς της Δημήτριος και Ναταλία ήταν φτωχοί χωρικοί αλλά πολύ ευλαβείς. Η Αγία ήταν το μικρότερο παιδί από τα τέσσερα παιδιά της οικογένειας. Η μητέρα της λόγω της φτώχειας σκεφτόταν να αφήσει την Ματρώνα σε ένα ορφανοτροφείο μια διπλανής πόλης αλλά μετά από θαυματουργική επέμβαση,- είδε στο όνειρο της ότι ήλθε και κάθισε στο χέρι της ένα άσπρο πουλί με ανθρώπινη φωνή αλλά χωρίς μάτια , την κράτησαν αν και γεννήθηκε αόμματη (δηλαδή χωρίς οφθαλμούς, με κενές τις κόγχες). Βαπτίστηκε Ματρώνα προς τιμήν της Οσίας Ματρώνας της εν Κωνσταντινουπόλει.

Η θεία της εκλογή φάνηκε πολύ νωρίς. Κατά το βάπτισμα της είδαν οι παρευρισκόμενοι να υπάρχει πάνω της ένα σύννεφο που ευωδίαζε. Στη ηλικία των έξι χρόνων σχηματίστηκε στο στήθος της ένα εξόγκωμα σε σχήμα σταυρού. Όπως αφηγείτο η μητέρα της Τετάρτη και Παρασκευή η Οσία δεν θήλαζε αλλά κοιμόταν συνεχώς χωρίς να μπορεί κανείς να την ξυπνήσει.

Σε κάποια πνευματική κόρη της, που της είπε με λύπη ότι δεν μπορεί να δει τη φυσική ομορφιά του κόσμου αποκάλυψε τα εξής: « Ο Θεός μια φορά μου άνοιξε τα μάτια και μου έδειξε τον κόσμο και όλα τα δημιουργήματα του. Είδα τον ήλιο, τα άστρα στον ουρανό και όλα όσα υπάρχουν πάνω στη γη, την ομορφιά της, τα βουνά, τους ποταμούς, το πράσινο χορτάρι, τα λουλούδια τα πουλιά».

Όταν ήταν μικρή λόγω της κοροϊδίας των άλλων παιδιών σταμάτησε να παίζει και έμενε στο σπίτι. Αγωνιζόταν στην προσευχή και γρήγορα φάνηκε το διορατικό, προορατικό αλλά και το θεραπευτικό της χάρισμα. Αν και ήταν αόμματη της δόθηκε, στην ηλικία των έξι ετών, από τον Θεό το χάρισμα της διόρασης αλλά και της προόρασης. Μπορούσε να βλέπει γεγονότα από εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, και σε άγνωστους γι αυτήν τόπους. Γνώριζε αμαρτίες, σκέψεις, προβλήματα και πράξεις των ανθρώπων. Ένιωθε και προγνώριζε συμφορές και καταστροφές, με τις ευχές της δέ, θεράπευε πλήθος αρρώστων πού συνέρεαν όχι μόνο από το χωριό της αλλά και από την ευρύτερη περιοχή. Δεκάδες ασθενείς περνούσαν καθημερινά από το σπίτι της και οι περισσότεροι, έχοντας πίστη, γίνονταν καλά… Όλοι οι επισκέπτες για να την ευχαριστήσουν έφερναν μαζί τους πολλά αγαθά. Έτσι η Οσία έγινε βοηθός της φτωχής οικογένειας της.

Η Οσία έζησε και μεγάλωσε μέσα στις λατρευτικές ακολουθίες της Εκκλησίας. Στεκόταν όρθια συνήθως αριστερά της εισόδου.

Στην εφηβική της ηλικία πήγε σε αρκετά προσκυνήματα συχνά συνοδευόμενη από την κόρη ενός πλούσιου ευγενούς της περιοχής. Λέγεται ότι σε μία επίσκεψή της στην Κρονστάνδη, στον ναό όπου λειτουργούσε ο Άγιος Ιωάννης, εκείνος μετά από την Θεία Λειτουργία μέσα στον κατάμεστο από κόσμο ναό του Αγίου Ανδρέα παρακάλεσε τον κόσμο να παραμερίσει για να περάσει η δεκατετράχρονη τότε Ματρώνα, την οποίαν δεν γνώριζε, λέγοντας: «Έλα Ματρώνουσκα, έλα σε μένα. Ιδού έρχεται η αντικαταστάτριά μου, ο όγδοος στύλος της Ρωσίας!», προμηνύοντας την αποστολή της Αγίας για την εκκλησία και τον πολύπαθο Ρωσικό λαό, στα μετέπειτα χρόνια των διωγμών πού έβλεπε να έρχονται.

Λίγα χρόνια αργότερα, όταν ήταν δεκαεπτά ετών, η Αγία καθηλώθηκε εξαιτίας μόνιμης παράλυσης στα πόδια. Αυτό το γνώριζε γιατί της δόθηκε σημείο με το πότε θα της συμβεί. Έζησε παράλυτη πενήντα χρόνια χωρίς ποτέ να παραπονεθεί, βαστάζοντας το βαρύ σταυρό της. Παρέμεινε καθιστή σε ένα κρεβάτι πενήντα χρόνια, ως το τέλος της οσιακής ζωής της, ευχαριστώντας και δοξολογώντας τον Θεό . Έλεγε ότι την πνευματική αιτία για όσα της συνέβαιναν την γνώριζε μόνο Αυτός.

Σε μικρή ακόμη ηλικία προείπε την Ρωσική επανάσταση του 1917 πού έγινε χρόνια αργότερα, λέγοντας: «Θα ληστεύουν και θα αφανίζουν τις Εκκλησίες, θα αρπάζουν τα εδάφη και θα τα μοιράζουν άπληστα μεταξύ τους, καταδιώκοντας όλους, χωρίς εξαίρεση». Προέβλεψε τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και την ήττα των Γερμανών από τους Ρώσους.

Προβλέποντας τη δολοφονία του Τσάρου, ζήτησε μια φορά από την μητέρα της ένα φτερό μεγάλο. Το μάδησε, και δείχνοντας το στην μητέρα της, της είπε:

• Βλέπεις μαμά, αυτό το φτεράκι;
• Και τι να δω παιδάκι μου, αφού το έχεις μαδήσει;
• Έτσι μητέρα, θα μαδήσουν σε λίγο, και τον πατερούλη μας τον Τσάρο…

Η μητέρα της φοβήθηκε, όμως σε λίγο καιρό η προφητεία βγήκε σωστή.

Μετά την κομμουνιστική επανάσταση, όταν και τα αδέλφια της έγιναν μέλη του κομμουνιστικού κόμματος η κατάσταση γι’ αυτήν έγινε αφόρητη γι’ αυτό και μετακόμισε στη Μόσχα το 1925, χωρίς μάλιστα διαβατήριο και άδεια παραμονής, στην οποίαν έζησε μέχρι τέλους της ζωής της βοηθώντας πλήθη δυστυχισμένων και πονεμένων ανθρώπων χωρίς πίστη στο Θεό. Στη Μόσχα δεν είχε μόνιμη στέγη διαμονής αλλά πήγαινε από το ένα σπίτι στο άλλο. Το Σοβιετικό καθεστώς επανειλημμένως προσπάθησε να την συλλάβει. Παρ’ όλο που ήταν τυφλή, τους ξέφευγε την τελευταία στιγμή ειδοποιημένη από τον Θεό με διάφορους περίεργους τρόπους.

Όπου και αν πήγαινε, σε όποιο σπίτι και αν φιλοξενούνταν έφερνε την ειρήνη και την ηρεμία στις ψυχές, Άλλοτε χαριτολογούσε με τους ανθρώπους και άλλοτε τους έλεγχε με δριμύτητα, και τους νουθετούσε. Ήταν επιεικής, θερμή και ευσπλαχνική, δεν έκανε κηρύγματα και διδασκαλίες μα ήταν ολιγόλογη, λακωνική. Δίδασκε τον κόσμο να αποφεύγει την κατάκριση και να εμπιστεύεται το θέλημα του Θεού. Να κάνουν θερμή προσευχή και συχνά τον σταυρό τους θωρακίζοντας έτσι τον εαυτό τους. Συνιστούσε συχνή μετάληψη των Αχράντων Μυστηρίων και αγάπη στους ασθενείς και ηλικιωμένους. 

Η 'Αννα Βιμπορνόβα θυμάται το παρακάτω περιστατικό:

«Ήρθε μια φορά ένας αστυνομικός να συλλάβει την Ματρώνα και εκείνη του λέει, «Φύγε, φύγε γρήγορα, έχεις συμφορά στο σπίτι σου. Η τυφλή δεν φεύγει από σένα, εδώ στο κρεβάτι κάθομαι, δεν πάω πουθενά…»

Την άκουσε ο αστυνομικός, πήγε σπίτι του και βρήκε την γυναίκα του μισο-καμένη από την γκαζιέρα. Πρόλαβε και την μετέφερε στο Νοσοκομείο. Όταν την άλλη μέρα ήρθε στην υπηρεσία, τον ρώτησαν,

• Την συνέλαβες την τυφλή;
• Την τυφλή, τους είπε, δεν θα την συλλάβω ποτέ. Χάρη στην τυφλή πρόλαβα να πάω την γυναίκα μου στο Νοσοκομείο. Άμα δεν μου τό 'λεγε θα την έχανα…

Όπου και αν πήγαινε, σε όποιο σπίτι και αν φιλοξενούνταν έφερνε την ειρήνη και την ηρεμία στις ψυχές. Άλλοτε χαριτολογούσε με τους ανθρώπους και άλλοτε τους έλεγχε με δριμύτητα, και τους νουθετούσε. Ήταν επιεικής, θερμή και ευσπλαχνική, δεν έκανε κηρύγματα και διδασκαλίες μα ήταν ολιγόλογη, λακωνική. Δίδασκε τον κόσμο να αποφεύγει την κατάκριση και να εμπιστεύεται το θέλημα του Θεού. Να κάνουν θερμή προσευχή και συχνά το σταυρό τους θωρακίζοντας έτσι τον εαυτό τους. Να αγαπούν τους ασθενείς και ηλικιωμένους. Έλεγε: « άμα άνθρωποι γέροι, άρρωστοι ή εκείνοι που έχασαν τα μυαλά τους σας λένε κάτι δυσάρεστο ή προσβλητικό, μην τους ακούτε, αλλά απλά να τους βοηθάτε. Με όλη την επιμέλεια πρέπει να βοηθά κανείς τους αρρώστους και να τους συγχωρεί ό,τι και να πουν, ό,τι και να κάνουν» .

Η ίδια έκανε συνεχώς πολλούς σταυρούς ώστε στο μέτωπο της σχηματίστηκε μια μικρή ουλή από τα δάκτυλα της. Μισοκοιμόταν ακουμπώντας πάνω στη γροθιά του χεριού της. Συμβούλευε όσους την πλησίαζαν να έχουν πίστη στον Θεό, να αφήσουν την αμαρτωλή ζωή τους, να εξομολογούνται, και να ζουν την μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας. Τόνιζε σε όλους ότι η βοήθεια που δίνει δεν είναι δική της, ούτε έχει από μόνη της τέτοια δύναμη. Όλα προέρχονται από τον Θεό.

Σε όλους έλεγε να φορούν πάντοτε το σταυρό τους και να κάνουν προσευχή. « Αδικοχαμένος γίνεται κανείς, όταν ζει χωρίς προσευχή» έλεγε.

Φοιτητές αποκλεισμένοι πολιτικά από το τότε καθεστώς διηγούνται πώς με τις προσευχές αυτής της τυφλής γυναίκας ξεπέρναγαν τα εμπόδια για την απόκτηση ενός πτυχίου. Ακόμη και αξιωματούχοι του καθεστώτος, κατά παράδοξο τρόπο, βοηθούσαν αυτούς για τους οποίους η Αγία Ματρώνα προσευχόταν. 

Την ρώτησε κάποτε η Ζηναΐδα Ζδάνοβα:

• Γιατί επέτρεψε ο Θεός να κλείσουν και να γκρεμίσουν τόσες Εκκλησίες; και απάντησε με τα παρακάτω λόγια,
• Αυτό ήταν το θέλημα του Θεού. Ο λαός είναι σαν υπνωτισμένος και μια φοβερή δαιμονική δύναμη έχει μπει σε δράση. Βρίσκεται στον αέρα, και διεισδύει παντού. Παλιά, η δαιμονική αυτή δύναμη κατοικούσε στα έλη και στα πυκνά δάση, επειδή οι άνθρωποι πήγαιναν τακτικά στην εκκλησία, φορούσαν και τιμούσαν τον σταυρό. Τα σπίτια τους ήταν προστατευμένα από τις εικόνες, τα κανδήλια πού έκαιγαν, τον αγιασμό πού έκαναν… Τα δαιμόνια πετούσαν μακριά και φοβόντουσαν να πλησιάσουν… Σήμερα όμως, τα σπίτια αυτά αλλά και οι ίδιοι οι άνθρωποι έχουνε γίνει κατοικητήριο δαιμόνων για την απιστία τους, και την απομάκρυνσή τους από τον Χριστό….

Από τα απομνημονεύματα της Άννας Βύμπορνοβα και της Ξένιας Σιφάροβα:

“Η Ματρώνα βαπτίστηκε στην εκκλησία μας. Όταν την βύθισαν στην κολυμβήθρα, ευωδίασε όλη η εκκλησία. Όλοι απόρησαν και ο παπάς είπε: “Αυτό το κορίτσι είναι απεσταλμένη απ’ τον Θεό. Θα γίνει Δίκαια”.

Μια μέρα η Ματρώνουσκα λέει: “Μαμά, βλέπω στο όνειρό μου συνέχεια την εικόνα της Παναγίας “Γλυκοφιλούσας”. Η Θεομήτωρ ζητάει να μπει στην εκκλησία μας”. Συγκεντρώθηκαν όλες οι γυναίκες του χωριού. Η Ματρώνα τις ευλόγησε για να πάνε σ’ όλα τα διπλανά χωριά να μαζέψουν λεφτά για την εικόνα. Μάζεψαν πολλά: λεφτά, ψωμί, βούτυρο, αυγά. Επίσης βρήκαν στην πόλη έναν ζωγράφο. Η Ματρώνα τον ρώτησε: “Θα μπορέσεις να ζωγραφίσεις την εικόνα;” Ο ζωγράφος απάντησε, ότι θα μπορέσει. Η Ματρώνα τον έστειλε πρώτα στην εκκλησία να εξομολογήσει τις αμαρτίες του και να κοινωνήσει προτού να ξεκινήσει τη δουλειά. Πέρασε αρκετός καιρός. Μια μέρα ο ζωγράφος ήρθε στη Ματρώνα και της είπε ότι δεν μπορεί να ζωγραφίσει τίποτα. Η Ματρώνα του λέει τότε: “Πήγαινε ξανά να εξομολογήσεις τις αμαρτίες σου, σκότωσες έναν”. Ξαναπήγε στον παπά, εξομολογήθηκε και μετάλαβε. Ύστερα γύρισε στη Ματρώνα να ζητήσει συγγνώμη που έκρυψε την αλήθεια στην αρχή. Η Ματρώνα του λέει: “Τώρα θα μπορέσεις να ζωγραφίσεις την θαυματουργή εικόνα της Βασίλισσας του Ουρανού “Γλυκοφιλούσας”.

Σ’ αυτήν την θαυματουργή εικόνα έρχονται οι άνθρωποι με όλες τις θλίψεις τους και με βαριές αρρώστιες.

Αν δεν βρέχει αρκετό καιρό και γίνεται ξηρασία, την βγάζουν την εικόνα στο λιβάδι και προσεύχονται όλοι μαζί και δεν προλαβαίνουν να γυρίσουν σπίτι, αρχίζει να βρέχει.

Από τα απομνημονεύματα της Πάσας, της ιδιοκτήτριας του σπιτιού στο Τσαρίτσινο που έμενε κάποιο διάστημα η Αγία:

Από επτά χρονών η Ματρώνουσκα άρχισε να προβλέπει πολλά γεγονότα και έγινε η υποστηρίκτρια όχι μόνο της οικογένειάς της, αλλά και πολλών άλλων.

Η Αγία έλεγε: «δεν υπάρχουν ψυχικές αρρώστιες, υπάρχουν πνευματικές: αδύναμοι, εξαντλημένοι, παθιασμένοι από τα πονηρά πνεύματα… Υπάρχουν «κατά φαντασίαν» αρρώστιες, τις οποίες στέλνει κάποιος. Ποτέ δεν πρέπει να σηκώνετε λεφτά ή άλλα πράγματα από το δρόμο».

Μας δίδασκε να μην ξεχνάμε να σταυρώνουμε φαγητό και όταν πάμε για ύπνο, να μην το αφήνουμε πάνω στο τραπέζι.

• Με τη δύναμη του Σταυρού να σώζεστε και να αμυνόσαστε. Ο εχθρός έρχεται – πρέπει συνέχεια να προσευχόμαστε. Αιφνίδιος θάνατος υπάρχει μόνο χωρίς προσευχή. Ο εχθρός είναι στον αριστερό ώμο, και στο δεξιό – ο Άγγελος. Να κάνετε το σταυρό σας πιο συχνά, είναι η κλειδαριά σας όπως η κλειδαριά της πόρτας.

Αν οι άρρωστοι ή ηλικιωμένοι σας λένε κάτι προσβλητικό, να μην τους ακούτε, αλλά να τους βοηθάτε.

Η Άγια Ματρώνα έλεγε:

• Μη στεναχωριέστε. Σύντομα θα καταργήσουν το άρθρο 58 και θα αλλάξουν οι εποχές. Μετά τον πόλεμο πρώτα θα βγάλουν τον Στάλιν. Μετά απ’ αυτόν όλοι οι κυβερνήτες θα είναι ο ένας χειρότερος από τον άλλον. Θα κατακλέψουν την Ρωσία. Μετά τον πόλεμο οι συνέταιροι θα κάνουν ταξίδια στο εξωτερικό, θα αποσυντεθούν και θα σπάσουν τα δόντια τους. Μερικοί θα δουν, τι είναι καλό και τι είναι κακό. Θα καταλάβουν, ότι αν θα προχωρήσουν τη ζωή τους όπως πριν θα τους οδηγήσει στην καταστροφή. Εκείνο τον καιρό θα εμφανιστεί ο Μιχαήλ. Θα θελήσει να βοηθήσει, να τα αλλάξει όλα, να τα ανατρέψει. Αν θα ήξερε όμως που δεν θα μπορέσει να αλλάξει τίποτα… Μόνο θα πληρώσει ακριβά… Θα ξεκινήσουν διχόνοιες, διαμάχες, ένα κόμμα θα είναι κατά του άλλου. Μετά θα γίνει κάποια καλυτέρευση, αλλά για λίγο καιρό μόνο….

Επίσης έλεγε: Μην τρέχετε γυρεύοντας προορατικούς και διορατικούς. Εάν είναι κάτι ο Θεός θα στο δείξει μόνος Του.

Έλεγε στον κόσμο να πηγαίνει συχνά στην εκκλησία, αλλά από τη στιγμή που θα μπεις στην εκκλησία να μην βλέπεις τίποτα και κανέναν, να κάμεις την προσευχή σου με κλειστά μάτια ή να βλέπεις τις εικόνες ή να κατεβάσεις τα μάτια σου χαμηλά.

Προέτρεπε τις γυναίκες να μην βάφουν το πρόσωπό τους αλλάζοντας την μόρφη τους επειδή ο Θεός μας έδωσε αυτήν την μορφή και πρέπει να την αγαπάμε όπως είναι.

Όλα θα γίνουν: και η δοξολογία στην Κόκκινη Πλατεία, και το μνημόσυνο για τον Τσάρο και την οικογένειά του, που σκότωσαν. Μετά θα γυρίσουν οι παλαιοί, και θα γίνει η κατάσταση χειρότερη από ότι ήταν πριν! Η ζωή θα είναι χειρότερη και χειρότερη. Θα ‘ρθει καιρός που θα βάλουν μπροστά σας τον Σταυρό και το ψωμί και θα σας πουν:

– Διαλέξτε. Θα διαλέξουμε τον Σταυρό.

Ευρισκόμενη στο στρατόπεδο τα λόγια της Αγίας ενέπνεαν ελπίδα σε μένα. Με συνέλαβαν στις 6 Ιανουαρίου 1950. Με κατηγόρησαν με βάση το άρθρο 58 – «Εκκλησιαστική μοναρχική ομάδα». Πολλά θαύματα γινόταν στην ανάκριση, η Ματρώνουσκα βοηθούσε απαρατήρητα. Σε μένα κάλεσαν έναν υπνωτιστή, ο οποίος ζητούσε συνέχεια να κοιτάζω στα μάτια του και επαναλάμβανε: «Εσείς είστε ένοχη». Με πίεζαν να υπογράψω την ψεύτικη καταγγελία κατά του αδερφού μου που μόλις γύρισε από τον πόλεμο. Προσευχόμουν, ζητούσα βοήθεια και κάποια στιγμή ξαφνικά θυμήθηκα τα λόγια της Αγίας, ότι κατά του υπνωτιστή πρέπει να διαβάζω «Ο κατοικών εν βοήθεια του Υψίστου…» (τον Ψαλμό 90). Προσευχόμουν και κοίταζα στα μάτια του υπνωτιστή χωρίς φόβο. Αυτός όμως έγινε έξω φρενών, άρχισε να φωνάζει, οι φλέβες του φούσκωσαν από την ένταση. Μετά ξαφνικά έπεσε στο δερμάτινο καναπέ και είπε: «Δεν μπορώ να της κάνω τίποτα».

Η αρετή της συνίστατο στην μεγάλη της υπομονή και καρτερία, και την απόλυτη αγάπη της και εμπιστοσύνη στο Θεό. Τρεις ημέρες πριν την κοίμησή της ο Κύριος της απεκάλυψε την τελείωσή της ώστε εκείνη να προετοιμαστεί. Προείπε και τα εξής: «όταν πεθάνω, στον τάφο μου θα έρχονται λίγοι, μόνο οι οικείοι μου, και όταν θα πεθάνουν και εκείνοι θα ερημώσει ο τάφος μου, σπάνια θα έρχεται κανείς. Μα μετά από χρόνια ο κόσμος θα με γνωρίσει και θα έρχονται σαν κοπάδια για να βοηθηθούν. Και εγώ θα τους ακούω και όλους θα τους βοηθώ. Είπε ακόμη: «όλους πού ζητάνε βοήθεια από μένα θα τους συναντώ μετά τον θάνατό τους».

Πλήθος είναι τα θαύματα της Οσίας Ματρώνας. Και όταν ζούσε θαυματουργούσε αλλά και μετά την κοίμηση της μέχρι σήμερα.

Κοιμήθηκε στις 2 Μαΐου 1952, ημέρα Παρασκευή. Από τότε χιλιάδες πιστοί ορθόδοξοι από όλο τον κόσμο έχουν βοηθηθεί από την Αγία και πολλοί είναι εκείνοι πού επικαλούνται την παρρησία της στον Κύριο. Την Κυριακή έγινε η νεκρώσιμη ακολουθία στο ιερό Ναό του Ιερού Χιτώνος του Κυρίου. Ενταφιάστηκε στο νεκροταφείο της Μονής του Αγίου Δανιήλ. Στις 8 Μαρτίου 1998 έγινε η ανακομιδή των ιερών λειψάνων της πού μεταφέρθηκαν στην Ιερά Μονή της Αγίας Σκέπης στη Μόσχα, όπου ο τάφος σήμερα έχει γίνει ένα από τα δύο μεγαλύτερα προσκυνήματα της Ρωσίας· χιλιάδες προσκυνητές περιμένουν υπομονετικά καθημερινά για να τα προσκυνήσουν. Με πράξη του ο μακαριστός Πατριάρχης Μόσχας Αλέξιος αναγνώρισε την Αγία Ματρώνα «ως τοπική Αγία της Μόσχας και όλης της Επαρχίας». Η μνήμη της τιμάται στις 2 Μαΐου (19 Απριλίου), ημέρα της κοιμήσεως της..

ΠΗΓΗ 1 και ΠΗΓΗ 2/ αντιγραφή από: proskinitis 

Πηγές για τη σύνταξη του βίου:

«Η Αγία Ματρώνα της Μόσχας» Εκδ. «ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΚΥΨΕΛΗ», Θεσ/κη 2002.

«Η Αγία Γερόντισσα Ματρώνα η Αόμματη, ο όγδοος στύλος της Ρωσίας», Εκδ. Ιεράς Καλύβης Αγίου Χαραλάμπους, Νέα Σκήτη, Άγιον  Όρος 2002. (Υπάρχει καταγραφή των θαυμάτων της Αγίας).

Πηγή: https://antexoume.wordpress.com/2014/05/02/%CE%BF%CF%83%CE%AF%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%84%CF%81%CF%8E%CE%BD%CE%B1-%CE%B7-%CF%81%CF%89%CF%83%CE%AF%CE%B4%CE%B1-%CE%B7-%CE%B1%CF%8C%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82-2-%CE%BC%CE%B1%CE%90%CE%BF/

Χαρακτήρας - Εκπαίδευση - Γάμος & Ηθική

"Ο χαρακτήρας όπως φαίνεται στο σώμα και τη γονικότητα. Με σημειώσεις για την εκπαίδευση, το γάμο, την αλλαγή του χαρακτήρα και την ηθική"

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Τα συμπεράσματα που παρουσιάζονται στις επόμενες σελίδες δεν προσποιούνται  πως θα εξηγήσουν την έκταση και το βάθος ενός χαρακτήρα' δεν επιχειρούν να ισχυριστούν ότι είναι σύστημα · απλώς στοχεύουν στη εγκαθίδρυση μερικών αληθειών και στο να τις δηλώσουν σε μη τεχνική γλώσσα. Όμως πίστευαν ότι αυτές οι αλήθειες είναι σημαντικές και ότι επηρεάζουν ένα μεγάλο  εύρος χαρακτήρων σε κάθε άνθρωπο.

Ο χαρακτήρας δεν είναι μια τυχαία συλλογή από διάφορα θραύσματα  στοιχείων: τα αντικείμενά του τείνουν να ομαδοποιούνται σε περισσότερο ή λιγότερο ομοιόμορφες  συστάδες. Για παράδειγμα, στον πιο παθιασμένο χαρακτήρα, εκεί είναι ένα σύμπλεγμα, στον λιγότερο παθιασμένο ένα άλλο' αν και η αντίθεση μεταξύ των δύο δεν είναι απαραίτητα κάτι εντυπωσιακό. Μια προσπάθεια είναι εδώ για να δείξει πόσο αληθινή είναι αυτή η αρχή του φιλτραρίσματος και,  περισσότερο από αυτό, για να δείξει ότι ορισμένες ειδικές ομάδες στοιχείων των χαρακτήρων  σχετίζονται με ορισμένες ειδικές ομάδες των σωματικών γνωρισμάτων.

Πολλά από τα ακόλουθα κεφάλαια έχουν ξαναγραφεί και πολλά  έχουν προστεθεί, αλλά οι απόψεις και οι αρχές που περιέχουν, παραμένουν  αμετάβλητες.

Ορισμένα θέματα έχουν παραλειφθεί από κεφάλαιο σε κεφάλαιο με  την ελπίδα ότι μπορεί να εμφανιστούν πιο κατάλληλα σε άλλη στιγμή  σε συνδυασμό με άλλες έρευνες που αφορούν την κριτική  της ανθρώπινης οργάνωσης στα ανθρώπινα προβλήματα.

Μερικές από τις ιδέες, και πιθανώς από τις εκφράσεις, που δεν είναι λίγες,  έχουν εμφανιστεί σε εργασίες σε άλλες σελίδες με, ή χωρίς, το όνομα του συγγραφέα. 

Furneaux Jordan

Πηγή: http://www.archive.org/stream/characterasseeni00jordrich/characterasseeni00jordrich_djvu.txt

Η επανάσταση των διευθυνόντων

Κεφάλαιο 1. Το πρόβλημα (σ.σ. 25-31)

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος δεν ήταν ένας συνηθισμένος πόλεμος. Ήταν μια κοινωνική επανάσταση, επεισόδιο της οποίας ήταν ο πόλεμος. Όταν μιλάμε για κοινωνική επανάσταση προσπαθούμε να τη διακρίνουμε από μιαν απλώς στρατιωτική ή πολιτική επανάσταση. Τρία φαίνεται πως είναι τα κύρια συστατικά στοιχεία μιας κοινωνικής επανάστασης εξετάζοντας διαχρονικά τα παραδείγματα των επαναστάσεων:

·         η βίαιη αλλαγή των θεσμών,  των σχέσεων εργασίας και των τρόπων παραγωγής,

·         αλλαγή των πολιτιστικών θεσμών (εκκλησία, σχολείο) και

·         άνοδος της αστικής τάξης (έμποροι, τραπεζίτες, βιομήχανοι) στις θέσεις εξουσίας.

Κεφάλαιο 2. Ο κόσμος όπου ζούσαμε (σ.σ. 31-55)

Ως «σύγχρονο κόσμο» έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε τις Η.Π.Α. και λίγα ευρωπαϊκά έθνη (Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία) ενώ αγνοούμε Ινδία, Κίνα, Αφρική, αργότερα Ιαπωνία και Νότια Αμερική. Χαρακτηριστικά αυτού του κόσμου που αναφέρεται ως καπιταλιστική ή αστική κοινωνία είναι:

α) η εμπορευματική παραγωγή που καλύπτει ειδικές ανάγκες,

β) η χρήση του χρήματος,

γ) η χρήση του χρήματος σαν κεφάλαιο και σαν δάνειο,

δ) η ανάπτυξη της παραγωγής με σκοπό το κέρδος,

ε) οι περιοδικές καπιταλιστικές κρίσεις που προκαλούνται από τις οικονομικές σχέσεις, και στ) η «αγορά» ως παράγοντας που καθορίζει την παραγωγή.

Κεφάλαιο 3. Η θεωρία της μονιμότητας του καπιταλισμού (σ.σ. 55-65)

Δεκάδες και ίσως εκατοντάδες «θεωρίες για την ιστορία», προσπάθησαν να προβλέψουν ποιός τύπος κοινωνικής οργάνωσης βρίσκεται στον άμεσο ιστορικό ορίζοντα. Όλες, με εξαίρεση εκείνες που περιγράφουν τη διευθυντική επανάσταση συντείνουν σε δύο μόνο θεωρίες: η πρώτη προβλέπει ότι ο καπιταλισμός θα συνεχιστεί επ' αόριστον δηλαδή ότι οι περισσότεροι καπιταλιστικοί θεσμοί θα αλλάξουν ελάχιστα ή δεν θα αλλάξουν καθόλου, και η δεύτερη προλέγει ότι η καπιταλιστική κοινωνία θα αντικατασταθεί από τη σοσιαλιστική κοινωνία. Η θεωρία της διευθυντικής επανάστασης προβλέπει πως η καπιταλιστική κοινωνία θα αντικατασταθεί από τη διευθυντική κοινωνία.

Η πίστη πως η καπιταλιστική κοινωνία θα συνεχίσει να υφίσταται εσαεί δεν διατυπώνεται σε θεωρητική μορφή, ίσως επειδή αδυνατεί να βασιστεί σε δύο υποθέσεις: η πρώτη λέει πως η κοινωνία  γενικά ήταν πάντα καπιταλιστική σε ότι αφορά τις δομές της και, επομένως, γι αυτόν το λόγο θα συνεχίσει να υφίσταται με την ανάλογη μορφή της και  η δεύτερη υπόθεση, ότι η καπιταλιστική κοινωνία διαθέτει κάποια αναγκαία συστοιχία με την ανθρώπινη φύση. Και οι δύο υποθέσεις έχουν καταρριφτεί από την ίδια την κοινωνική πραγματικότητα. Γεγονότα που διαψεύδουν αυτές τις υποθέσεις είναι:

α) η αδιάκοπη παρουσία μέσα στα καπιταλιστικά έθνη μαζικής ανεργίας που δεν έχει κατορθωθεί με κανένα τρόπο και κανένα μέσο να αντιμετωπιστεί,

β) ο καπιταλισμός χαρακτηριζόταν από περιόδους κρίσης που τις διαδέχονταν περίοδοι οικονομικής άνθησης μέχρι τη μεγάλη οικονομική κρίση του 1927-29, οπότε η καπιταλιστική κοινωνική οργάνωση δεν μπορεί να διαχειριστεί τους πόρους της, ούτε να προκαλέσει αύξηση της καπιταλιστικής παραγωγής,

γ) το ύψος του δημόσιου και του ιδιωτικού χρέους είναι ανεξέλεγκτο,

δ) οι ελεύθερες χρηματικές συναλλαγές μειώνονται σε σημείο εξαφάνισης,

ε) ο πρωτογενής τομέας της παραγωγής βρίσκεται σε μόνιμη οικονομική κρίση (ήδη από την εποχή του πρώτου παγκόσμιου πολέμου) και βυθίζεται διαρκώς στα χρέη και την ανέχεια,

στ) ο καπιταλισμός δεν βρίσκει μεθόδους για επένδυση των πλεοναζόντων κεφαλαίων ούτε τρόπους οργάνωσης της ανθρώπινης δραστηριότητας,

ζ) τα μεγάλα καπιταλιστικά έθνη δείχνουν ανικανότητα να εκμεταλλευθούν τους καθυστερημένους λαούς,

η) ο καπιταλισμός δεν μπορεί να αξιοποιήσει τις ίδιες τις τεχνολογικές του δυνατότητες (νέες εφευρέσεις, καινούργιες τεχνολογικές μέθοδοι) που θα παρείχαν θέσεις εργασίας και αύξηση της παραγωγής αγαθών, και

θ) αυτές οι οικονομικές και τεχνικές εξελίξεις έχουν καταστήσει τις αστικές ιδεολογίες αδύναμες και ανίκανες να επιτελέσουν τον ρόλο τους ως συγκολλητική ουσία που συγκρατεί την κοινωνική δομή και να εμπνεύσουν μεγάλες μάζες ανθρώπων.

Κεφάλαιο 4. Η θεωρία της προλεταριακής σοσιαλιστικής επανάστασης (σ.σ. 65-88)

Ως λύση μπροστά στις αδυναμίες και τις ανεπάρκειες της καπιταλιστικής κοινωνίας, οι σοσιαλιστές, οι κομμουνιστές, δηλαδή, όσοι αυτοαποκαλούνται μαρξιστές, οι αναρχικοί έως και πολλοί φιλελεύθεροι που πιστεύουν ότι η καπιταλιστική κοινωνία, φθείρεται συνεχώς, προτείνουν να αντικατασταθεί από την σοσιαλιστική κοινωνία. Όλοι τους συμφωνούν ότι η σοσιαλιστική κοινωνία πρόκειται να έρθει αλλά οι διαφορές τους έγκεινται στο  π ώ ς  θα έρθει και στο τι θα έπρεπε να γίνει για να υποβοηθηθεί αυτό. Με απλά λόγια οι μαρξιστές αντιλαμβάνονται τη διαδικασία έλευσης της σοσιαλιστικής κοινωνίας μέσα από τις παρακάτω φάσεις: η εργατική τάξη θα καταλάβει την κρατική εξουσία με επαναστατική (λενινιστική πτέρυγα του μαρξισμού) ή με ειρηνικά, κοινοβουλευτικά μέσα (ρεφορμιστική πτέρυγα)' αμέσως ύστερα, το νέο  κράτος θα καταργήσει την ατομική ιδιοκτησία και μετά από μια ορισμένη περίοδο προσαρμογής που οι λενινιστές ονομάζουν "δικτατορία του προλεταριάτου"  θα επικρατήσει εντελώς ο σοσιαλισμός. Ο σοσιαλισμός θα καταργήσει απόλυτα την κρατική εξουσία όπως αυτή εκφραζόταν από εξαναγκαστικούς θεσμούς διακυβέρνησης δηλαδή, αστυνομία, στρατό και φυλακές. Ο αναρχισμός πιστεύει πως το κράτος πρέπει να καταλυθεί αμέσως και πως το έργο της κοινωνικοποίησης  θα αναλάβουν οι ενώσεις, οργανώσεις και συνεργατικές ομάδες  των εργατών.

Όμως οι μαρτυρίες θα δείξουν ότι ένας άλλος τύπος κοινωνίας , η διευθυντική κοινωνία, δεν είναι απλώς μια πιθανή εναλλακτική λύση και του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού αλλά μια εξέλιξη πιο πιθανή και από τις δύο.

Κεφάλαιο 5. Ο αγώνας για την εξουσία (σ.σ. 89-104)

Στους περισσότερους τύπους σύνθετων κοινωνιών που γνωρίζουμε, υπάρχει μια σχετικά μικρή ομάδα ανθρώπων που ε λ έ γ χ ε ι τα κύρια όργανα παραγωγής και τους ανθρώπους που τα κινούν. Ο έλεγχος αυτός ποτέ δεν είναι απόλυτος και ασκείται με δύο τρόπους: είτε μέσω της προσωπικής ικανότητας του ελεγκτή - διευθυντή ή με την εμπλοκή στη διαδικασία ελέγχου των κατασταλτικών μηχανισμών του κράτους (αστυνομίας, δικαστηρίων, ενόπλων δυνάμεων), ώστε να εμποδιστεί η προσπέλαση άλλων στα μέσα παραγωγής είτε με την προνομιακή μεταχείριση κατά τη διανομή των προϊόντων που παράγουν τα ελεγχόμενα (κατεχόμενα) αντικείμενα. Είναι ιστορικός νόμος πως η ομάδα που κατέχει τα μέσα, ελέγχει και τον τρόπο διανομής των προϊόντων που παράγονται.

Να σημειωθεί, εδώ, ότι η ύπαρξη της αστικής τάξης δεν εξαρτάται από την ύπαρξη μεμονωμένων ατόμων που ασκούν τον οικονομικό έλεγχο, αλλά μιας ομάδας που τα μέλη της αλλάζουν. Με τον τρόπο αυτό η αστική τάξη μετατρέπεται σταδιακά σε άρχουσα τάξη.

Στον αγώνα, λοιπόν, για την απόκτηση εξουσίας, τα άτομα-μέλη μιας άρχουσας τάξης αναβαθμίζονται οικονομικά και μεταμορφώνονται κοινωνικά παίρνοντας θέση στις γραμμές μιας νέας άρχουσας τάξης. Εξέχουσα παρουσία στην άρχουσα τάξη κατέχουν οι διευθυντές.  

Κεφάλαιο 6. Η θεωρία της διευθυντικής επανάστασης (σ.σ. 104-110)

Η μετάβαση αυτή από την καπιταλιστική ή αστική κοινωνία προς έναν νέο τύπο κοινωνίας που θα αποκαλέσουμε διευθυντική, ωθείται από μια διάθεση από μέρους της κοινωνικής ομάδας ή τάξης των διευθυντών για κοινωνική κυριαρχία, για εξουσία και τα προνόμια που παρέχει. Ο ρόλος των άλλων προσώπων και τάξεων (αστού, προλετάριου, καλλιεργητή κλπ) είναι να προσπαθούν να κατορθώσουν διάφορους σκοπούς όπως, τροφή, ασφάλεια, άνεση, ειρήνη, ελευθερία, εξουσία κ.ο.κ. Η πείρα μας διδάσκει ότι συχνά οι σκοποί δεν πετυχαίνονται. Στη συνέχεια θα διευκρινιστεί ποιούς περιλαμβάνει η τάξη των διευθυντών.

Κεφάλαιο 7. Ποιοί είναι οι διευθυντές (σ.σ. 110-132) 

Ο έλεγχος πάνω στα όργανα παραγωγής υφίσταται παντού μια μετατόπιση από τους κυρίως καπιταλιστές στους διευθυντές. Ορίζουμε την έννοια του διευθυντή από την άποψη της λειτουργίας που έχει αναλάβει να εξυπηρετήσει στη διαδικασία της παραγωγής στο χώρο μιας επιχείρησης. Σήμερα το χάσμα (και ως προς το ποσό δεξιότητας και εκπαίδευσης και ως προς τη διαφορά του τύπου της επιτελούμενης λειτουργίας) ανάμεσα στον εργάτη και στους διευθυντές στη διαδικασία της παραγωγής είναι πολύ μεγαλύτερο σήμερα από ότι στο παρελθόν.

Από τις εργασίες εκείνες που σήμερα απαιτούν μακρά εκπαίδευση και αξιόλογη δεξιότητα, μπορούν να ξεχωριστούν τρεις.

Ο ένας τύπος συναντιέται πλατιά σε χώρους όπως η οικοδομική βιομηχανία, γιατί δεν οργανώθηκαν ακόμα σύμφωνα με σύγχρονες μεθόδους.

Ένας δεύτερος τύπος αποτελείται από τις εργασίες εκείνες που χρειάζονται τελειοποιημένη εκπαίδευση στις φυσικές επιστήμες και στη μηχανολογία.

Ο τρίτος τύπος αποτελείται  από τις εργασίες της τεχνικής διεύθυνσης και του συντονισμού της παραγωγικής διαδικασίας, καθώς τα υλικά, τα εργαλεία, οι μηχανές, οι εγκαταστάσεις και οι εργάτες  θα πρέπει να είναι διαθέσιμα στην κατάλληλη θέση και στιγμή και στον κατάλληλο αριθμό. Ακριβώς αυτό τον τρίτο τύπο λειτουργίας αποκαλώ «διεύθυνση» ενώ εκείνους που διεκπεραιώνουν αυτό τον τρόπο λειτουργίας  τους ονομάζω «διευθυντές», γράφει ο Burnham.

Ένα παράδειγμα που διευκρινίζει την εικόνα της διεύθυνσης είναι μια εταιρεία παραγωγής αυτοκινήτων. Σε σχέση με την ιδιοκτησία, τον έλεγχο, και την κατάσταση της διεύθυνσης στην εταιρεία αυτή, μπορούμε να ξεχωρίσουμε τις εξής τέσσερις ομάδες:

1. Ορισμένα άτομα - οι ενεργοί εκτελεστικοί υπάλληλοι, οι διευθυντές παραγωγής, οι επόπτες του εργοστασίου και οι συνάδελφοί τους - είναι επιφορτισμένοι με την πραγματική διαδικασία της παραγωγής. Δουλειά τους είναι να οργανώνουν τα υλικά, τα εργαλεία, τις μηχανές, τις διευκολύνσεις του εργοστασίου, τον εξοπλισμό και την εργασία κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να παράγουν αυτοκίνητα. Αυτοί αποκαλούνται «διευθυντές».

2. Ορισμένα άτομα που ασκούν τη λειτουργία του να οδηγούν την εταιρεία προς ένα κέρδος, να καθορίζουν  τις τιμές και τους αριθμούς που είναι οι κατάλληλοι για να αφήσουν κέρδος, να διαπραγματεύονται τις τιμές που πληρώνονται για πρώτες ύλες και εργασία, να ρυθμίζουν τους όρους χρηματοδότησης της εταιρείας κ.ο.κ. αλλά δεν μπορούν να ονομαστούν «διεύθυνση» ή «διευθυντές», όπως τα άτομα της πρώτης ομάδας.

3. Ορισμένα άτομα όπως τραπεζίτες και μεγάλοι χρηματιστές, που στην πραγματικότητα υποδεικνύουν τους διευθυντές της εταιρείας και ασχολούνται με τη διαπλοκή θέσεων, των τραπεζών και άλλων τεχνασμάτων όπως αγοραπωλησίες μετοχών και ομολόγων, συγχωνεύσεων, προμηθειών και οποιουδήποτε μέσου -θεμιτού ή αθέμιτου- αύξησης του κέρδους. Η τρίτη αυτή ομάδα ονομάζονται «χρηματιστές - καπιταλιστές».

4. Τέλος υπάρχει ένας αρκετά μεγάλος αριθμός ατόμων στις ΗΠΑ που κατέχουν στο όνομά τους αποδεικτικά κυριότητας μετοχικών τίτλων που είναι τυπικά  και νομικά οι ιδιοκτήτες της εταιρείας που όμως, στη μεγάλη τους πλειοψηφία κατέχουν παθητικό ρόλο σε σχέση με τη λειτουργία της εταιρείας.

Αυτή η τετραπλή διαίρεση σε «διευθυντές», «εκτελεστικούς υπαλλήλους», «χρηματιστές-καπιταλιστές» και μετόχους είναι λειτουργική.

Κεφάλαιο 8. Οι διευθυντές κινούνται προς την κοινωνική κυριαρχία (σ.σ. 132-150)

Κεφάλαιο 9. Η οικονομία της διευθυντικής κοινωνίας (σ.σ. 151-184)

Κεφάλαιο 10. Οι διευθυντές μετατοπίζουν  το κέντρο βάρους της κυριαρχίας (σ.σ. 184-200)

Κεφάλαιο 11. Ολοκληρωτισμός και διευθυντική κοινωνία (σ.σ. 200-223)

Ορίσαμε την «άρχουσα τάξη» λέγοντας ότι αποτελείται από την ομάδα εκείνη των προσώπων που διαθέτει (στην πραγματικότητα, κι όχι αναγκαία και στον νόμο, στα λόγια ή στη θεωρία), απέναντι στον υπόλοιπο πληθυσμό, έναν ειδικό βαθμό ελέγχου προσπέλασης  των οργάνων παραγωγής και προνομιακή μεταχείριση στην κατανομή των προϊόντων των οργάνων αυτών. Σε πολλές κοινωνίες, τα μέλη αυτής της άρχουσας τάξης διοίκησαν αυτοπροσώπως το κράτος: δηλαδή, ήσαν οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι στον κρατικό μηχανισμό, ενώ σε άλλες κοινωνίες τα κύρια κρατικά αξιώματα καταλήφθηκαν από ανθρώπους ανήκαν στα παρακατιανά μέλη της άρχουσας τάξης.

Το ερώτημα: "ποιός θα διευθύνει στη νέα κοινωνία ' οι διευθυντές ή οι γραφειοκράτες", παραπέμπει σε τρόπους σκέψης παρμένους από την καπιταλιστική κοινωνία, όπου η άρχουσα τάξη ήταν διαφορετική ομάδα από τους πολιτικούς ιθύνοντες που κυβερνούν. Η κυρίως καπιταλιστική οικονομία ήταν το πεδίο της ιδιωτικής επιχείρησης και το καπιταλιστικό κράτος ήταν το περιορισμένο κράτος. Στη διευθυντική κοινωνία, πάντως, πολιτική και οικονομία αναμιγνύονται άμεσα ' το κράτος δεν αναγνωρίζει τα καπιταλιστικά όριά του. Αν οι σημερινοί διευθυντές δεν αναλάβουν τις ελέγχουσες θέσεις ή εκτοπιστούν από τις άρχουσες θέσεις, άλλοι διευθυντές ή άλλοι γραφειοκράτες θα τους αντικαταστήσουν.

Κεφάλαιο 12. Η παγκόσμια πολιτική των διευθυντών (σ.σ. 224-237)

Είμαστε τώρα σε θέση να κατανοήσουμε το κεντρικό ιστορικό νόημα των δύο πρώτων παγκοσμίων πολέμων του εικοστού αιώνα. Υπεραπλοποιώντας, αλλά όχι διατρεβλώνοντάς το, θα μπορούσαμε να το διατυπώσουμε ως εξής: ο πόλεμος του 1914 ήταν ο τελευταίος μεγάλος πόλεμος της καπιταλιστικής κοινωνίας ' ο πόλεμος του 1939 είναι ο πρώτος πόλεμος της διευθυντικής κοινωνίας. και στους δύο πολέμους βρίσκουμε στοιχεία και καπιταλιστικά και διευθυντικά ' τα πρώτα δεσπόζουν στον πόλεμο του 1914, ενώ τα δεύτερα αυξήθηκαν σε τεράστιο βαθμό το 1939.

Από τον πόλεμο του 1939 προβάλλουν περισσότερα πολιτικά άλματα. Ο πρώτος αυτός διευθυντικός πόλεμος, μετά τον τερματισμό του, θα αφήσει πολλές εκκρεμότητες και δεν θα ολοκληρώσει ούτε την εδραίωση της διευθυντικής δομής της κοινωνίας κι αφού αυτή ολοκληρωθεί πάλι θα υπάρξουν πόλεμοι γιατί θα υπάρχουν και πολλές αιτίες πολέμου.

Προέβλεψα (γράφει ο Burnham) τη διαίρεση του καινούργιου κόσμου ανάμεσα σε  τρία υπερ-κράτη. Ο πυρήνας των τριών αυτών υπερ-κρατών, όποια κι αν είναι τα μελλοντικά τους ονόματα, είναι τα έθνη που κατοικούσαν εκεί προηγούμενα, η Ιαπωνία (και η ανατολική Κίνα), η Γερμανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.(σ. 230)                 

Είδαμε ότι οι διευθυντές και η μελλοντική διευθυντική κοινωνία αντιμετωπίζουν ένα τριπλό πρόβλημα: (1) Να αποδυναμώσουν τους καπιταλιστές (και στο εσωτερικό και, τελικά, σε ολόκληρο τον κόσμο) ' (2) να χαλιναγωγήσουν τις μάζες, με τέτοιο τρόπο που να τις οδηγήσουν να αποδεχτούν τη διευθυντική κυριαρχία, εξαλείφοντας κάθε απειλή αταξικής κοινωνίας ' (3) να ανταγωνιστούν συναμεταξύ τους για τα πρώτα έπαθλα στον κόσμο σαν σύνολο. (σ. 265)

Κεφάλαιο 13. Οι διευθυντικές ιδεολογίες (σ.σ. 237-262)

Όλες οι οργανωμένες κοινωνίες συνέχονται, όχι απλώς με τη βία ή την απειλή της βίας και με καθορισμένα πρότυπα θεσμικής συμπεριφοράς αλλά, επίσης με αποδεκτούς τρόπους έκφρασης του συναισθήματος, της σκέψης, της θεώρησης του κόσμου, δηλαδή με ιδεολογίες που συχνά προέρχονται από την ίδια ρίζα. Η ιδεολογία δεν μπορεί να εκφράζει ανοιχτά τις οικονομικές και κοινωνικές προτιμήσεις της άρχουσας τάξης αλλά να μιλάει τάχα στο όνομα της "ανθρωπότητας", του "λαού", "της φυλής", "του μέλλοντος", "του Θεού", "του πεπρωμένου" κ.ο.κ. Οι σπουδαιότερες ιδεολογίες της καπιταλιστικής κοινωνίας ήσαν παραλλαγές πάνω στα θέματα: ατομισμός, ευκαιρία, φυσικά δικαιώματα, ιδιαίτερα δικαιώματα ιδιοκτησίας κτλ.

Στον καιρό μας, η γενική βάση των διευθυντικών ιδεολογιών έχουμε αντιλήψεις που ταιριάζουν με τη δομή της διευθυντικής κοινωνίας και με την κυριαρχία των διευθυντών. Στη θέση του ατόμου τοποθετείται το κράτος, ο κόσμος, ο λαός και η φυλή. Στη θέση του χρυσού μπαίνει η εργασία και ο μόχθος. Στη θέση της ιδιωτικής επιχείρησης, ο σοσιαλισμός ή ο κολλεκτιβισμός. Στη θέση της ελευθερίας και της ελεύθερης πρωτοβουλίας ο σχεδιασμός. Λιγότερα λόγια ακούγονται  για δικαιώματα και φυσικά δίκαια και πιο πολλά για καθήκοντα, τάξη και πειθαρχία. Περιττεύει να πούμε ότι οι διευθυντικές ιδεολογίες δεν έφτασαν στο τέρμα τους με τον σύγχρονο σταλινισμό και ναζισμό, όπως δεν είχαν κρυσταλλωθεί ούτε οι καπιταλιστικές ιδεολογίες στον δέκατο έκτο αιώνα. Οι διευθυντικές ιδεολογίες θα έχουν πολλές δυνατότητες φιλοσοφικών επεξεργασιών κάτω από την επίδραση του Ντεκάρτ, του Ρουσσώ ή του Καντ πριν εκδηλωθούν ως διευθυντικές επαναστάσεις.

Κεφάλαιο 14. Ο ρωσικός δρόμος (σ.σ. 262-286)

Ένας τεράστιος όγκος βιβλίων που έχουν γραφτεί για τη σύγχρονη Ρωσία και τη σύγχρονη Γερμανία, λίγα όμως από αυτά χρησίμεψαν στην αποσαφήνιση του αντικειμένου τους, δηλαδή τη γνώση και την κατανόηση της Ρωσίας και της Γερμανίας. Οι άνθρωποι που γράφουν ενδιαφέρονται να σημειώσουν τι αισθάνονται γι αυτές τις δύο χώρες και όχι τι γνωρίζουν.

Στη Ρωσία, το πρώτο μέρος του τριπλού διευθυντικού προβλήματος αντιμετωπίστηκε ως εξής:  Οι καπιταλιστές όχι απλώς αποδυναμώθηκαν αλλά πολλοί από αυτούς είτε εξοντώθηκαν φυσικά είτε μετανάστευσαν. Το δεύτερο μέρος του διευθυντικού προβλήματος -η χαλιναγώγηση των μαζών- έγινε μέσα από τη χρησιμοποίηση των μαζών εναντίον των καπιταλιστών με τον ίδιο τρόπο που οι καπιταλιστές την είχαν εφαρμόσει εναντίων των φεουδαλικών αρχόντων. Το τρίτο μέρος του διευθυντικού προβλήματος -ο συναγωνισμός με άλλες μερίδες διευθυντών- ακόμα απόκειται πρωταρχικά στο μέλλον. Η Ρωσία, το πρώτο διευθυντικό κράτος, προετοιμάζεται να υπερασπίσει τα δικαιώματα προτεραιότητας που κατέχει, στους διευθυντικούς πολέμους του μέλλοντος.

Ο ρωσικός δρόμος, το ρωσικό πρότυπο, μπορεί λοιπόν να συνοψιστεί ως εξής: (1) γρήγορη αποδυνάμωση της καπιταλιστικής τάξης στο εσωτερικό, (και ύστερα από σκληρή πάλη, ένοπλη πρόσκαιρη ανακωχή με τους καπιταλιστές των άλλων χωρών) ' (2) χαλιναγώγηση των μαζών με πιο βαθμιαίο και τμηματικό τρόπο, στη διάρκεια αρκετών χρόνων ' (3) άμεσος συναγωνισμός (αν και οι προετοιμασίες άρχισαν κάμποσο διάστημα πριν) με τις άλλες μερίδες της παγκόσμιας διευθυντικής κοινωνίας στο μέλλον.

Ο ρωσικός δρόμος προς τη διευθυντική επανάσταση προϋπέθετε την εφαρμογή της επαναστατικής αντίληψης του «εργατικού ελέγχου». Πράγματι, οι εργάτες, εκλεγμένοι από τις τάξεις τους πήραν τον έλεγχο των εργοστασίων αλλά δεν τα κατάφερναν καλά, επειδή: πρώτον, δεν γνώριζαν, ως ανεκπαίδευτοι, να ασκούν τη διεύθυνση και δεν υπήρχε ο απαραίτητος χρόνος για να εκπαιδευτούν και δεύτερο, αν, τελικά, πετύχαινε η εφαρμογή του εργατικού ελέγχου στην παραγωγή, αυτό θα σήμαινε κατάργηση κάθε προνομίου και κάθε εξουσίας και τη δημιουργία μιας αταξικής κοινωνίας, πράγμα μη επιδιωκόμενο από την ταξική κοινωνία.

Κεφάλαιο 15. Ο γερμανικός δρόμος (σ.σ. 286-318)

Οι σοβαρές προσπάθειες ανάλυσης της σύγχρονης γερμανικής κοινωνίας ανάγονται σε δύο. Η άποψη της πλειοψηφίας είναι ότι ο ναζισμός είναι, είτε ένας τύπος παρακμασμένου καπιταλισμού (το τελευταίο εκφυλισμένο στάδιο της καπιταλιστικής κοινωνίας) είτε ένα πρώιμο στάδιο μιας νέας μορφής κοινωνίας. Το πρόβλημα της εδραίωσης του καπιταλισμού στη μεταπολεμική Γερμανία δεσπόζεται από την ανάγκη να συνασπιστεί με τη σοσιαλδημοκρατία ως συν-υπερασπιστή της αστικής της κυριαρχίας. Στη συνέχεια, λοιπόν, η σοσιαλδημοκρατική και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία μαζί με τη μερίδα των εργατών που τις ακολουθούσαν συνδέθηκαν με το καπιταλιστικό κράτος και με τη συμμετοχή στη διοίκησή του.

Η ανάλυση αυτή  οδηγεί σε τέσσερα σπουδαία συμπεράσματα:

1. Η πολιτική του «μικρότερου κακού» δεν είναι απλώς η τακτική, είναι η πολιτική ουσία της σοσιαλδημοκρατίας.

2. Η συνδικαλιστική γραφειοκρατία συνδέεται περισσότερο με την κρατική μέθοδο παρά με τον μαρξισμό και τη σοσιαλδημοκρατία.

3. Οι δεσμοί ανάμεσα στην συνδικαλιστική γραφειοκρατία και στη σοσιαλδημοκρατία, στέκουν  ή πέφτουν, από πολιτική άποψη, μαζί με τον κοινοβουλευτισμό.

4. Μια φιλελεύθερη κοινωνική πολιτική του μονοπωλιακού καπιταλισμού, καθορίζεται από την ύπαρξη ενός αυτόματου μηχανισμού δημιουργίας διαιρέσεων μέσα στην εργατική τάξη. Ένα καπιταλιστικό καθεστώς που υιοθετεί φιλελεύθερη πολιτική δεν πρέπει μόνο να είναι αποκλειστικά κοινοβουλευτικό, πρέπει επίσης να βασίζεται στη σοσιαλδημοκρατία και πρέπει να της επιτρέπει να έχει αρκετές νίκες στο ενεργητικό της ' διαφορετικά, το καπιταλιστικό καθεστώς θυσιάζει τον κοινοβουλευτισμό και τη σοσιαλδημοκρατία και περνάει σε κοινωνική πολιτική εξαναγκασμού, δηλαδή, σε μια στρατιωτική δικτατορία.

Δεν υπάρχει τρίτος δρόμος ανάμεσα στην καπιταλιστική κυριαρχία και στην κομμουνιστική επανάσταση (γράφει ο Burnham).

Παρότι ο ναζισμός θεωρείται παρακμασμένη μορφή καπιταλισμού από τους μαρξιστές, η Γερμανία κατάφερε σε λίγα χρόνια να εκμηδενίσει την ανεργία, να επεκταθεί εδαφικά πρώτα στον καιρό της ειρήνης και τώρα -στην περίοδο της πολεμικής προπαρασκευής- παρά το γεγονός πως η Αγγλία και η Γαλλία διέθεταν άπειρα περισσότερους υλικούς πόρους η Γερμανία κυριάρχησε στον πόλεμο και αυτό δεν είναι σημάδι παρακμής, αλλά το αντίθετο. Επίσης, σύμφωνα με όλες τις αξιόπιστες εκθέσεις και κατά την κοινή πείρα, η ναζιστική Γερμανία εμπνέει σε εκατομμύρια ανθρώπους φανατική νομιμοφροσύνη.

Ένα παραπάνω στοιχείο είναι το γεγονός πως οι εξέχοντες πολιτικοί, στρατιωτικοί και οικονομικοί ηγέτες της Γερμανίας είναι κατά πολύ νεότεροι (κατά μέσο όρο, ίσως και μια γενιά νεότεροι) από τους ηγέτες της Βρετανίας και της Γαλλίας.

Τέλος υπάρχει και η λεγόμενη «πέμπτη φάλαγγα», δηλαδή μια ομάδα κατασκόπων και πληρωμένων πρακτόρων που δρουν μέσα σε άλλα έθνη και τρέφουν περισσότερη νομιμοφροσύνη από άλλους προς τον ναζισμό και τη βιοθεωρία του.

Παρατηρείται το περίεργο φαινόμενο ανάμεσα στους βίαια ή εθελοντικά εξορισμένους από τη ναζιστική Γερμανία να υπάρχουν ιδεολόγοι, πολιτικοί, καλλιτέχνες, επαγγελματίες, δάσκαλοι, καταστηματάρχες και όχι λίγοι καπιταλιστές Εβραίοι και Χριστιανοί, αλλά σχεδόν ποτέ διευθυντές. Γιατί οι διευθυντές καταλαβαίνουν ότι η κοινωνία που αναπτύσσεται είναι η δική τους κοινωνία.

Με δυο λόγια στη Γερμανία σήμερα υπάρχει δυαρχική κοινωνική δομή. οι διευθυντικοί θεσμοί και οι διευθυντικοί τρόποι ενέργειας αναπτύσσονται μέσα στο κουκούλι του καπιταλισμού, που συνεχίζει να υπάρχει ως θερμοκοιτίδα που κρύβει τη μέσα ζωή. Η βιομηχανική και τεχνολογική της βάση είναι πολύ ισχυρότερη σήμερα  και η ανερχόμενη διευθυντική τάξη είναι πολύ μεγαλύτερη, καλύτερα ασκημένη και ικανότερη. πολλοί σχολιαστές θεωρούν πως η Γερμανία έχει «πολεμική οικονομία».

Κεφάλαιο 16. Το μέλλον των Ηνωμένων Πολιτειών (σ.σ. 318-346)

Πριν από την είσοδο της χώρας στον δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο οι ΗΠΑ ακολουθούσαν το δόγμα του «απομονωτισμού» που δεν ήταν μόνο στρατιωτικός, αλλά, παράλληλα κοινωνικός και γραφειοκρατικός. Το θέμα εκείνο που θα μπορούσε να ονομαστεί "στρατιωτικός απομονωτισμός" αφορά το πρόβλημα αν μια ξένη δύναμη μπορεί να εισβάλλει με επιτυχία στις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που αποκλείεται στο προβλεπτό μέλλον. Σε ότι αφορά το ζήτημα όχι του στρατιωτικού αλλά του "κοινωνικού απομονωτισμού". Η γεωγραφική απομόνωση και τα ασύγκριτα υλικά πλεονεκτήματα που είχαν στο παρελθόν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβραδύνουν τη λειτουργία των κοινωνικών δυνάμεων, που παίρνουν μέρος στην κατάλυση της καπιταλιστικής κοινωνίας και στην ανάπτυξη της διευθυντικής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες στη διάρκεια των περασμένων 15 ετών δεν απέφυγαν τη μαζική ανεργία, ούτε τη μόνιμη γεωργική κρίση, ούτε τη γιγάντωση του χρέους, ούτε τα αδρανή κεφάλαια, ούτε την ανικανότητα να αξιοποιήσουν τις τεχνολογικές δυνατότητες.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι καπιταλιστικές ιδεολογίες χάνουν τη δύναμη να συγκινούν τις μάζες, με αποτέλεσμα οι πολιτικές και δομικές αλλαγές να προχωρούν σε κατεύθυνση διευθυντική με ταχύτητα προφανέστατη και μεγάλη, που πήρε ιδιόμορφη ιθαγενή ιδεολογική και θεσμική έκφραση. Η έκφραση αυτή, που ταιριάζει σε ένα πιο πρώιμο στάδιο της διαδικασίας αυτής από εκείνο όπου έφτασαν η Ρωσία και η Γερμανία, είναι η New Deal.

Ο όρος New Deal (Νέα Συμφωνία) αναφέρεται σε μια σειρά οικονομικών μέτρων που θεσπίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταξύ 1933 και 1938, μέσω προεδρικών διαταγμάτων και νόμων ψηφισμένων, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Φραγκλίνου Ρούσβελτ, ως απάντηση στην Μεγάλη Ύφεση του 1929. Τα προγράμματα στόχευαν στην επίτευξη της ανακούφισης των φτωχότερων και των ανέργων, την ανάκαμψη της οικονομίας σε φυσιολογικά επίπεδα και την αναμόρφωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της χώρας ώστε να μην επαναληφθεί παρόμοια κατάσταση (οι Αμερικανοί ιστορικοί αποκαλούν συχνά τους 3 αυτούς στόχους ως «3 Rs» - Relief, Recovery, Reform.( wikipedia)

Κεφάλαιο 17. Αντιρρήσεις (σ.σ. 346-361)

Δεν επιθυμώ να αποδείξω αληθινή τη θεωρία της διευθυντικής επανάστασης. Αντίθετα, τα προσωπικά μου συμφέροντα, υλικά και ηθικά και οι ελπίδες μου συγκρούονται με τα συμπεράσματα της θεωρίας αυτής. Πάντως, παρουσιάστηκαν πολλά από τα στοιχεία της θεωρίας μου καθώς και οι θεωρίες που παρομοίαζαν με αυτή και που χρησιμοποιούν περισσότερο τον όρο «γραφειοκρατική» παρά «διευθυντική» επανάσταση.

Εκτιμώντας το βάρος των μαρτυριών που υπάρχουν εναντίον της θεωρίας της διευθυντικής επανάστασης, πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας μια προφανή αρχή της επιστημονικής μεθόδου. Για να αποδείξουμε λαθεμένη την θεωρία τούτη δεν είναι αρκετό να καταδείξουμε ότι δεν είναι 100% βέβαιη, ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες και ότι ορισμένες μαρτυρίες φαίνονται εναντίον της. Πρέπει επιπλέον να καταδειχτεί ότι είναι λιγότερο αβέβαιη από τις εναλλακτικές θεωρίες που καλύπτουν το ίδιο αντικείμενο, και ότι στην περίπτωσή της υπάρχουν περισσότερες δυσκολίες, περισσότερες αρνητικές μαρτυρίες, παρότι στην περίπτωση τουλάχιστον μιας άλλης εναλλακτικής θεωρίας.

Με βάση τις έως τώρα διαθέσιμες μαρτυρίες, λίγες αμφιβολίες βλέπω σχετικά με το ότι η θεωρία της διευθυντικής επανάστασης είναι η πιο πιθανή (γράφει ο Burnham). 

Πηγή: James Burnham: Managerial Revolution (1941) - (Ελληνικός τίτλος): Η επανάσταση των διευθυντών, μτφρ. Τάκης Κονδύλης, Εκδ. Κάλβος 1970, σ.σ. 361.

(Η επιλογή και η οργάνωση μικρών αποσπασμάτων του βιβλίου, είναι δική μου)

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Αγάπης γόνος γόνιμος

Gilbert: William Shakespeares Plays

Ο Σαίξπηρ υπολογίζεται πως γεννήθηκε στις 23 Απριλίου του 1564  και βαπτίσθηκε, (όπως συνηθιζόταν τότε) λίγες ημέρες μετά τη γέννησή του, δηλ. στις 26 Απριλίου του ίδιου χρόνου. Συμπτωματικά απεβίωσε στις 23 Απριλίου του 1616. Η 23η Απριλίου συμβαίνει να είναι ημέρα γιορτής του Αγίου Γεωργίου και ημέρα της ονομαστικής μου γιορτής. Δεν γνώριζα αυτές τις λεπτομέρειες και αν συνυπολογίσω πως λατρεύω τον τρόπο που γράφει τόσο τα σονέτα όσο και τα θεατρικά του έργα είμαι βέβαιος πως υπάρχει έντονη συναισθηματική συγγένεια με τον συγγραφέα.

Σε ότι αφορά το νεανικό του έργο Αγάπης Αγώνας Άγονος βρίσκω πως για άλλη μια φορά, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλους τους μεγάλους συγγραφείς, αποκαλύπτει, φωτίζει και εξαγνίζει -φέρνοντας ακριβώς στο φως- υπόγειες σκέψεις, επιθυμίες και στάσεις του αναγνώστη που παρέμεναν στο παρασκήνιο της πραγματικότητας σαν νεαροί άπειροι ηθοποιοί που ντρέπονταν να εμφανιστούν μπροστά στο μεγάλο κοινό.

Το θεατρικό έργο του Σαίξπηρ μεταφράστηκε από τον Βασίλη Ρώτα και τυπώθηκε στις εκδόσεις Ίκαρος, ενώ, τα τελευταία χρόνια εξαιρετικές μεταφράσεις των σονέτων και θεατρικών έργων του ποιητή έχει κάνει ο Διονύσης Καψάλης.

Απόψε ξενύχτισα να διαβάζω το θεατρικό του έργο που προανέφερα, χωρίς να το τελειώσω. Έχει ο Θεός. Να αυτό μου αρέσει στο ιστολόγιο και σε άλλες διαδικτυακές τοποθεσίες: μπορείς να επανέρχεσαι, να προσθέτεις, να αφαιρείς, να διορθώνεις, ακόμα και να καταργείς κάποιες φορές, χωρίς να κάνεις "μουτζούρες" όπως στο χαρτί, να αφήνεις κενά και να αντιμετωπίζεις κάθε στιγμή τις συγγραφικές και αισθητικές σου ανεπάρκειες.

Παρότι το έργο αυτό του Σαίξπηρ είναι από τα πρώτα που έγραψε είναι φανερό πως προμήνυε ότι ο αγώνας της ζωής του θα ήταν, τόσο γόνιμος, όσο και συνοδευμένος από την αγάπη.

Συμβαίνει να έχω το συγκεκριμένο βιβλίο του συγγραφέα σε αυτή την έκδοση:

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, Αγάπης αγώνας άγονος, μτφρ. Βασίλης Ρώτας, Εκδ. Ίκαρος 1966,

στην αγγλική έκδοση των Απάντων του: 

William  Shakespear's, The Works (Complete), Black's Readers Service Company 1937, p.p. 1312

ενώ υπάρχει και σε ηλεκτρονική μορφή στον τόπο:
file:///C:/Users/User/Downloads/epdf.pub_-.pdf

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Υπέρ του Αδύναμου Έλληνα

ΛΥΣΙΑΣ, [ΛΟΓΟΣ] ΥΠΕΡ [ΤΟΥ] ΑΔΥΝΑΜΟΥ

Μτφρ. Σ. Τζουμελέας. [1939] χ.χ. Λυσίας: Λόγοι.  Αθήνα: Ζαχαρόπουλος.     

Προοίμιο

(§1–3): Τα κίνητρα του κατήγορου – Διήγηση – Απόδειξη

(§4–20): Προσπάθεια ανασκευής του ισχυρισμού του κατήγορου σχετικά με τη σωματική ικανότητα του "αδύναμου" – Επίλογος

(§21–27): Έκκληση στους δικαστές για δίκαιη ετυμηγορία

Θέμα του λόγου: Ο άνθρωπος που απολογείται και πάσχει από φυσική αναπηρία, μιλούσε [τότε] στη Βουλή των Πεντακοσίων [μιλάει, σήμερα, στο δικαστήριο] και προσπαθεί να μην χάσει το ετήσιο χρηματικό επίδομα που χορηγούσε το δημόσιο ταμείο στους ανάπηρους και τους φτωχούς.

[1] Ευγνωμονώ, σχεδόν, κύριοι δικαστές, τον μηνυτή που μου προετοίμασε αυτήν εδώ τη δίκη. Γιατί, ενώ προηγούμενα δεν είχα την αιτία, τώρα με αυτόν, μου έχει δοθεί η αφορμή, από την οποία ξεκινώ ώστε να  λογοδοτήσω για τη ζωή μου. Και θα προσπαθήσω να αποδείξω με τον λόγο μου ότι ενώ αυτός λέει ψέματα, εγώ έχω ζήσει μέχρι σήμερα άξιος να με επαινούν περισσότερο παρά να με φθονούν. Γιατί θεωρώ ότι από φθόνο και μόνο, μου προετοίμασε τη σημερινή δίκη.

[2] Και όμως, εκείνος ο οποίος φθονεί, όσους οι άλλοι λυπούνται, από ποιά πονηριά νομίζετε ότι ένας τέτοιος άνθρωπος μπορεί να απέχει; Γιατί αν, ενώ με κατήγγειλε για να μου πάρει χρήματα, είναι συκοφάντης, εάν λοιπόν ως εχθρό του με εκδικείται, λέει ψέματα, γιατί λόγω της πονηριάς του ούτε φίλο ούτε εχθρό τον είχα ποτέ.

[3] Είναι λοιπόν φανερό, κύριοι δικαστές, ότι με φθονεί, γιατί, αν και έχω τέτοιο σωματικό ελάττωμα είμαι καλύτερος πολίτης από αυτόν. Γιατί έχω τη γνώμη, κύριοι δικαστές, ότι τα σωματικά ελαττώματα θεραπεύονται μέχρι έναν βαθμό με τα ψυχικά προτερήματα. Γιατί εάν είχα ψυχικά ελαττώματα, όπως έχω σωματικά, και εάν ζούσα ζωή άτακτη, σε τι θα διέφερα από αυτόν;

[4] Γι' αυτά λοιπόν αρκούν αυτά που λέχθηκαν· για όσα λοιπόν πρέπει εγώ να μιλώ θα τα πω όσο μπορώ με λίγα λόγια. Ισχυρίζεται δηλαδή ο κατήγορος ότι άδικα παίρνω κρατικό επίδομα γιατί και σωματικά είμαι τόσο δυνατός, ώστε δεν πρέπει να κατατάσσομαι στους αδύνατους, και ότι γνωρίζω τέτοια τέχνη, ώστε να μπορώ να συντηρούμαι απ' όσα κερδίζω από αυτή και χωρίς το κρατικό επίδομα.

[5] Και φέρει ως απόδειξη λοιπόν της σωματικής δύναμής μου το ότι ανεβαίνω  στα άλογα, ενώ για την ευπορία μου που προέρχεται από την τέχνη μου, το ότι μπορεί να συναναστρέφομαι ανθρώπους που μπορούν να ξοδεύουν. Την ευπορία λοιπόν που προέρχεται από την τέχνη μου, και από τα άλλα εισοδήματά μου, καθώς και ποιά είναι η ζωή μου, πιστεύω πως όλοι τα γνωρίζετε, αλλ' όμως και εγώ με λίγα λόγια θα σας τα πω.

[6] Ο πατέρας μου, δηλαδή, δεν μου άφησε τίποτα, ενώ τη μητέρα μου, που πέθανε πριν από χρόνια, έπαψα να γηροκομώ, και παιδιά δεν έχω ακόμη για να με περιποιηθούν. Γνωρίζω λοιπόν τέχνη, η οποία λίγη ωφέλεια μπορεί να μου παράσχει, την οποία τώρα λοιπόν εγώ με δυσκολία εξασκώ, ενώ δεν μπορώ ακόμη να αποκτήσω εκείνον που θα με διαδεχθεί εξακολουθώντας να ασκεί την τέχνη μου. Κανένα άλλο δεν έχω εισόδημα εκτός από το κρατικό επίδομα, το οποίο αν μου αφαιρέσετε θα κινδυνέψω να περιέλθω στην έσχατη δυστυχία. 

[7] Μη λοιπόν, με καταστρέψετε άδικα, κύριοι δικαστές, ενώ, δίκαια, μπορείτε να με σώσετε· μη μου αφαιρέσετε τώρα που έγινα πιο γέρος και πιο ασθενής, όσα μου δώσατε όταν ήμουν νεότερος και είχα ακμαιότερες τις δυνάμεις μου· μην αποκρούσετε άγρια τώρα, με αιτία αυτόν, εκείνους οι οποίοι και στους εχθρούς τους φαίνονται άξιοι ευσπλαχνίας, ενώ προηγούμενα φαίνεσθε ότι ευσπλαχνίζεσθε και όσους δεν είχαν καμία δυστυχία· μη  κάνετε να απελπισθούν αυτοί που βρίσκονται στην ίδια δυστυχία με εμένα, από μια σκληρή και άδικη απόφασή σας για εμένα.

[8] Γιατί και άτοπο θα ήταν, κύριοι βουλευτές, εάν, ενώ η σωματική μου αδυναμία ήταν μικρή, έπαιρνα το επίδομα αυτό, τώρα δε που προστέθηκαν και γεράματα και ασθένειες και τα επακόλουθά τους, τότε να το στερηθώ.

[9] Νομίζω δε ότι ο κατήγορος παραπάνω από κάθε άλλον μπορεί να σας φανερώσει το μέγεθος της φτώχειας μου. Εάν δηλαδή εγώ [ενώ είμαι] υποχρεωμένος να ξοδέψω για την παράσταση τραγωδίας τον προκαλούσα να ανταλλάξουμε τις περιουσίες μας, θα προτιμούσε να ξοδέψει δέκα φορές για παράσταση τραγωδίας παρά να ανταλλάξει μία και μόνη φορά την περιουσία του με τη δική μου. Και όμως, τώρα, λοιπόν, πώς δεν είναι φοβερό να με κατηγορεί λέγοντας ότι λόγω της μεγάλης μου ευπορίας μπορώ να συναναστρέφομαι ως ίσος προς ίσους τους πάρα πολύ πλούσιους, εάν δε συμβεί να γίνει εκείνο που λέω εγώ, να γίνεται εντελώς το αντίθετο και ακόμη χειρότερο;

[10] Σχετικά, λοιπόν με το ότι ιππεύω, το οποίο αυτός τόλμησε να αναφέρει μπροστά σας χωρίς ούτε την τύχη να φοβηθεί, ούτε εσάς να ντραπεί, θα πω λίγα. Εγώ δηλαδή, κύριοι βουλευτές, γνωρίζω ότι όλοι αυτοί που έχουν κάποιο δυστύχημα ζητούν και ερευνούν πώς θα υποφέρουν το δυστύχημά τους με όσο το δυνατόν λιγότερη λύπη. Επειδή και εγώ είμαι ένας από αυτούς που έχουν σωματική βλάβη, και έχω περιπέσει σε αυτή τη συμφορά, βρήκα, το να ιππεύω, ως ανακούφιση για τις μακρούς από τους αναγκαίους δρόμους.

[11] Εκείνο δε το οποίο είναι, κύριοι δικαστές, μέγιστη απόδειξη ότι με αιτία τη σωματική μου βλάβη ανεβαίνω στα άλογα, και όχι από αλαζονεία, καθώς αυτός ισχυρίζεται, είναι εύκολο κι εσείς να το εννοήσετε. Διότι, εάν είχα περιουσία, θα ταξίδευα καθισμένος επάνω σε μουλάρι που να έχει ωραίο και αναπαυτικό σαμάρι, και δεν θα ανέβαινα στα ξένα άλογα, τώρα δε, επειδή μουλάρι δεν μπορώ να αποκτήσω, αναγκάζομαι να μεταχειρίζομαι πολλές φορές τα ξένα άλογα.

[12] Και όμως πώς δεν είναι παράλογο, κύριοι δικαστές, ο ίδιος αυτός, αν μεν έβλεπε να ταξιδεύω καθισμένος αναπαυτικά επάνω σε μουλάρι, να σιωπά; γιατί λοιπόν ανεβαίνω σε άλογα ξένα, που παρακαλώ να μου τα δώσουν προσωρινά, να προσπαθεί να σας πείσει ότι έχω ακμαίες τις σωματικές μου δυνάμεις; Και το ότι λοιπόν μεταχειρίζομαι δύο πατερίτσες, ενώ οι άλλοι δεν μεταχειρίζονται ούτε μία, να μη με κατηγορεί ισχυριζόμενος ότι και αυτό είναι απόδειξη της δύναμής μου, να μεταχειρίζεται μπροστά σας ως απόδειξη του ότι έχω ακμαίες τις σωματικές μου δυνάμεις, το ότι ανεβαίνω στα ξένα άλογα; Εγώ και τα δύο αυτά τα μεταχειρίζομαι για την ίδια αιτία.

[13] Τόσο πολύ δε υπερέχει απ' όλους τους ανθρώπους στην αδιαντροπιά, ώστε προσπαθεί να σας πείσει, ενώ είσθε τόσο πολλοί και αυτός είναι ένας, ότι εγώ δεν είμαι από τους αδύνατους. Και όμως αν μερικούς από εσάς πείσει και πιστέψετε αυτό, κύριοι δικαστές, τι με εμποδίζει να εκλέγομαι με κλήρο ένας από τους εννέα άρχοντες, κι εσείς μεν να μου αφαιρέσετε το επίδομα που δίνετε σ' εμένα, επειδή είμαι υγιής, ενώ σε αυτόν να ψηφίσετε να δίνονται πέντε επιδόματα, γιατί δήθεν είναι ανάπηρος; Γιατί βέβαια εσείς λοιπόν θα αφαιρέσετε αυτό που δίνεται σ' εμένα γιατί δεν είμαι αδύνατος, οι δε θεσμοθέτες δεν θα με εμποδίσουν εμένα τον ίδιο να εκλεγώ με κλήρο, διότι δήθεν είμαι αδύνατος.

[14] Αλλά βέβαια ούτε εσείς συμφωνείτε με αυτόν, ούτε αυτός, κακά σκεπτόμενος, συμφωνεί με εσάς. Γιατί αυτός μεν έχει έλθει για να μου αμφισβητήσει τη συμφορά μου σαν να ήταν κόρη που κληρονόμησε περιουσία, και προσπαθεί να σας πείσει ότι δεν είμαι τέτοιος, σαν αυτόν που όλοι εσείς βλέπετε. Εσείς όμως πιστεύετε περισσότερο στα μάτια σας παρά στα λόγια αυτού.

[15] Λέει δε ότι είμαι θρασύς και βίαιος και πολύ αυθάδης, σαν να επρόκειτο να λέει την αλήθεια, εάν μου αποδώσει αυτούς τους φοβερούς χαρακτηρισμούς, αλλά δεν επρόκειτο να λέει αλήθεια, εάν δεν έλεγε ψέματα και μεταχειριζόταν ευπρεπείς εκφράσεις. Εγώ όμως θεωρώ, κύριοι δικαστές, ότι πρέπει σαφώς εσείς να διακρίνετε ποιοί άνθρωποι μπορούν να είναι αλαζόνες και ποιοί δεν μπορούν να είναι τέτοιοι.

[16] Δεν είναι φυσικό να φέρονται με αυθάδεια οι φτωχοί και αυτοί που στερούνται τα πάντα, αλλά εκείνοι που έχουν πολύ περισσότερα από όσα τους χρειάζονται· ούτε οι αδύναμοι σωματικά, αλλά εκείνοι που έχουν πεποίθηση στις σωματικές τους δυνάμεις, ούτε εκείνοι οι οποίοι έχουν πλέον γεράσει, αλλ' εκείνοι οι οποίοι είναι ακόμη νέοι και σκέπτονται νεανικά.

[17] Γιατί, ενώ οι πλούσιοι με τα χρήματά τους εξαγοράζουν τους κινδύνους, οι φτωχοί αναγκάζονται να φέρονται φρόνιμα λόγω της φτώχειας τους· και ενώ οι νέοι θεωρούνται άξιοι να συγχωρηθούν από τους μεγαλύτερους, τους γέρους που πέφτουν στα ίδια σφάλματα με τους νέους, κατηγορούν και οι γέροντες και οι νέοι·

[18] και, ενώ οι ρωμαλέοι μπορούν να φέρονται με αυθάδεια σε όσους θέλουν χωρίς να φοβούνται ότι θα πάθουν κάτι κακό, αυτοί που είναι ασθενείς στο σώμα δεν μπορούν να αποκρούσουν αυτούς που τους αδικούν, ούτε όταν βρίζονται, ούτε μπορούν να υπερισχύσουν σε αυτούς που αδικούν, όταν θελήσουν να φέρονται με αυθάδεια. Ώστε μου φαίνεται ότι ο κατήγορος μίλησε για την αυθάδειά μου όχι σπουδαιολογώντας, αλλά αστειευόμενος, όχι γιατί είχε την πρόθεση να σας πείσει ότι εγώ είμαι τέτοιος, αλλά γιατί ήθελε να με διακωμωδήσει, επειδή φανταζόταν ότι κάνει κάτι σπουδαίο.

[19] Περισσότερο λοιπόν λέει ότι συχνάζουν στο εργαστήριό μου πολλοί πονηροί άνθρωποι οι οποίοι έχουν σπαταλήσει την περιουσία τους, και συνωμοτούν εναντίον εκείνων οι οποίοι επιθυμούν να σώζουν την δική τους. Εσείς λοιπόν όλοι έχετε υπόψη σας ότι με τους ισχυρισμούς του αυτούς καθόλου περισσότερο δεν κατηγορεί εμένα από τους άλλους που έχουν εργαστήρια, ούτε κατηγορεί περισσότερο αυτούς που συχνάζουν στο εργαστήριό μου, από αυτούς που συχνάζουν στα εργαστήρια άλλων τεχνιτών.

[20] Γιατί καθένας από εσάς έχει συνηθίσει να συχνάζει, άλλος σε μυροπωλείο, άλλος σε κουρείο, άλλος σε υποδηματοποιείο, και άλλοι όπου τύχει· και περισσότεροι λοιπόν συχνάζουν στα εργαστήρια που υπάρχουν κοντά στην αγορά, ελάχιστοι όμως σ' αυτά που βρίσκονται μακριά της· ώστε αν κανένας από εσάς θεωρήσει πονηρούς αυτούς που συχνάζουν στο εργαστήριό μου, φανερό είναι ότι θα θεωρήσει ως τέτοιους και αυτούς που συχνάζουν στα εργαστήρια των άλλων· εάν λοιπόν και εκείνους θεωρήσει πονηρούς, τότε θα θεωρήσει τέτοιους όλους τους Αθηναίους γιατί όλοι έχετε συνηθίσει να συχνάζετε και να παραμένετε σε κάποιο εργαστήριο.

[21] Αλλά βέβαια δεν ξέρω για ποιόν λόγο χρειάζεται να σας ενοχλώ περισσότερο χρόνο απολογούμενος προς καθένα από όσα είπε ο κατήγορος εναντίον μου. Γιατί, εάν έχω μιλήσει για τις μέγιστες εναντίον μου κατηγορίες, γιατί πρέπει να δίνω προσοχή στις πολύ μικρές; Εγώ δε σας παρακαλώ όλους, κύριοι δικαστές, να έχετε για εμένα την ίδια γνώμη, την οποία είχατε και πρωτύτερα (όταν ψηφίσατε ότι είμαι αδύνατος).

[22] Μη λοιπόν μου στερήσετε εξ αιτίας αυτού εδώ, το μόνον από τα αγαθά της πατρίδας μου, το οποίο μου έδωσε η τύχη να λαβαίνω. Ας μη σας πείσει ούτος, αν και είναι ένας, να μου αφαιρέσετε τώρα, εκείνο το οποίον όλοι μαζί μού δώσατε· επειδή δηλαδή, κύριοι δικαστές, ο θεός μας στέρησε από τα μέγιστα αγαθά, η πόλη έδωσε σ' εμάς αυτό το επίδομα, γιατί έκρινε ότι η τύχη είναι κοινή σε όλους τους ανθρώπους.

[23] Πώς λοιπόν δεν θα ήμουν πάρα πολύ δυστυχής εάν με αιτία τη συμφορά μου ενώ στερούμαι τα κάλλιστα και μέγιστα αγαθά, στερηθώ λοιπόν, λόγω του κατήγορου, όσα η πόλη μού έδωσε παίρνοντας πρόνοια για όλους αυτούς που βρίσκονται στην κατάστασή μου;

[24] Θα μου αφαιρέσετε το επίδομα, γιατί με αιτία εμένα κάποιος που μπλέχθηκε ποτέ σε δικαστικό αγώνα έχασε την περιουσία του; Αλλά κανένας δεν μπορεί να αποδείξει ότι έπραξα κάτι τέτοιο. Αλλά γιατί ανακατεύομαι σε πολλά, και είμαι θρασύς και εριστικός; Αλλά δεν συμβαίνει να έχω τα μέσα για να φέρομαι με αυτό τον τρόπο.

[25] Αλλά διότι είμαι αυθάδης και βίαιος; Αλλ' ούτε αυτός μπορεί να ισχυρισθεί ότι είμαι τέτοιος, εκτός αν θέλει να λέει ψέματα όπως λέει ψέματα και για όλα τα άλλα. Αλλά γιατί παίρνοντας δύναμη κατά την εποχή των Τριάντα κακοποίησα πολλούς πολίτες; Αλλά έφυγα στην Χαλκίδα δίπλα στον Εύριπο με τους δημοκρατικούς, και ενώ ήταν δυνατόν σ' εμένα να  ζω άφοβα μαζί μ' εκείνους, προτίμησα να κινδυνεύω μαζί σας και να αγωνίζομαι εναντίον τους.

 [26] Είθε λοιπόν, κύριοι δικαστές, να μην είστε διατεθειμένοι με δυσμένεια προς εμένα, που σε τίποτε δεν αμάρτησα, όμοια με δυσμένεια, όπως με δυσμένεια είστε διατεθειμένοι  εναντίον αυτών που διέπραξαν πολλές αδικίες. Αλλά ψηφίστε για εμένα όπως ψήφιζαν και τα άλλα δικαστήρια έχοντας υπόψη σας ότι ούτε χρήματα της πόλης διαχειρίστηκα και λογοδοτώ γι' αυτό, ούτε επειδή έγινα άρχοντας δίνω λόγο για τις πράξεις μου, αλλά μιλώ μόνο για ένα επίδομα.    

[27] Και με αυτό τον τρόπο ψηφίζοντας λοιπόν όλοι εσείς θα εκδώσετε δίκαιη απόφαση,  εγώ λοιπόν θα σας ευγνωμονώ γι' αυτό, και αυτός θα μάθει να μην επιβουλεύεται από εδώ και πέρα τους πιο αδύναμους από αυτόν, αλλά θα φροντίσει να υπερτερεί ανάμεσα στους όμοιούς του.

Μεταγλώττιση Γ. Χατζηαποστόλου  

Πηγή: http://www.greek-language.gr/greekLang/ancient_greek/tools/corpora/anthology/content.html?t=348&m=1

Άλλη πηγή: http://www.asfalistikonai.gr/thematologia/item/207-o-logos-tou-arxaiou-ritora-lysia-yper-adynatou-anapirou-kai-oi-neoellines