Ο άνθρωπος πάνω από τον καλλιτέχνη

Ζω για περισσότερο από μισόν αιώνα σε μια χώρα -την Ελλάδα- και μια πόλη -την Αθήνα- όπου οι ευγενείς και αξιοπρεπείς άνθρωποι δραστηριοποιούνται ως άτομα αποσπασματικά και συχνά χωρίς να συντονίζουν τη δράση τους με τη χρήση δομών κάποιου κρατικού φορέα που άλλωστε είτε δεν υπάρχουν είτε χρειάζονται λίπανση -"λάδωμα"- για να λειτουργήσουν.

Οι άνθρωποι της τέχνης που δεν χρησιμοποίησαν την τέχνη τους ως άλλοθι για να καλύψουν τις προσωπικές τους ανεπάρκειες και για να σβήσουν τα ίχνη του ανορθόδοξου ή και ανήθικου τρόπου που αναρριχήθηκαν στην καλλιτεχνική ιεραρχία είναι ελάχιστοι και μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού για να μην πω στις φάλαγγες του ενός δακτύλου.

Τόσο σπάνιος ως άνθρωπος ήταν ο Θανάσης Βέγγος, που δεν ήθελε να τον λένε "Αθανάσιο" ή κύριο Βέγγο, δεν φορούσε σμόκιν και είχε το θάρρος να ομολογήσει δημόσια τις ανεπάρκειές του ως ηθοποιός. Είπε σε μια από τις τελευταίες τιμητικές βραδιές όπου παρευρέθηκε, δίνοντας μαθήματα μετριοπάθειας και αυτογνωσίας: "...δεν έκανα και τίποτε σπουδαίο.." στην τέχνη αλλά για ένα πράγμα είμαι βέβαιος, "...πως στη γαλέρα της ζωής μου, τράβηξα άγριο κουπί..". Ποιός από τους "μεγάλους" ζώντες σήμερα Έλληνες ηθοποιούς τολμά να ψελλίσει κάτι τέτοιο;

Λυπάμαι που δεν γνώρισα προσωπικά τον Θ. Βέγγο. Πιστεύω πως πραγματικά κάτι μεγάλο έχασα στη ζωή μου.

Τα σέβη μου κύριε Βέγγο!
Την εκτίμηση και την αγάπη μου, καταθέτω, αγαπητέ Θανάση!
Γνωρίζω πως με βλέπεις από εκεί ψηλά, σε χαιρετώ και πιστεύω πως θα μπορέσουμε τελικά να γνωριστούμε, έστω και με αυτό τον ασυνήθιστο τρόπο.

Γιώργος Δημητρίου Χ.

Ορθογώνια σύννεφα

Σύννεφο με παντελόνια

Τη σκέψη σας που 'νείρεται
πάνω στο πλαδαρό μυαλό σας
σάμπως ξιγκόθρεφτος λακές
σ' ένα ντιβάνι λιγδιασμένο,
εγώ θα τη τσιγκλάω
επάνω στο ματόβρεχτο κομμάτι της καρδιάς μου.
Φαρμακερός κι αγροίκος πάντα
ως να χορτάσω χλευασμό.

Εγώ δεν έχω ουδέ μιαν άσπρη τρίχα στη ψυχή μου
κι ουδέ σταγόνα γεροντίστικης ευγένειας.
Με την τραχιά κραυγή μου κεραυνώνοντας το κόσμο,
ωραίος τραβάω, τραβάω
εικοσιδυό χρονώ λεβέντης.

Εσείς οι αβροί!...
Επάνω στα βιολιά ξαπλώνετε τον έρωτα.
Επάνω στα ταμπούρλα ο άξεστος τον έρωτα ξαπλώνει.

Όμως εσείς,
θα το μπορούσατε ποτέ καθώς εγώ,
τον εαυτό σας να γυρίσετε τα μέσα του όξω,
έτσι που να γενείτε ολάκεροι ένα στόμα;
Ελάτε να σας δασκαλέψω,
εσάς τη μπατιστένια απ' το σαλόνι,
εσάς την άψογο υπάλληλο της κοινωνίας των αγγέλων
κι εσάς που ξεφυλλίζετε ήρεμα-ήρεμα τα χείλη σας
σα μια μαγείρισσα που ξεφυλλίζει τις σελίδες του οδηγού μαγειρικής.

Θέλετε
θα 'μαι ακέραιος, όλο κρέας λυσσασμένος
-κι αλλάζοντας απόχρωση σαν ουρανός-
θέλετε-
θα 'μαι η άχραντη ευγένεια
-όχι άντρας πια, μα σύννεφο με παντελόνια...

Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι (Απόδοση: Γιάννης Ρίτσος)

Το μέτρο της αρμονίας

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=ydbOkn9hqxo

Είχα την τύχη να γεννηθώ σε μια ευλογημένη χώρα -την Ελλάδα- και να μεγαλώσω σε μια μοναδική πόλη ' την Αθήνα. Έπαιξα σαν παιδί στο πλακόστρωτο μπροστά από το θέατρο του Ηρώδου του Αττικού, σκαρφάλωσα αρκετές φορές το μονοπάτι που οδηγεί στα Προπύλαια και θυμάμαι πως πίστευα ότι και τις πέτρινες πλάκες στα μονοπάτια που οδηγούν στην Ακρόπολη τις είχαν τοποθετήσει οι Αρχαίοι ' αργότερα έμαθα πως ήταν έργο του Δημήτρη Πικιώνη. Εξερεύνησα σε ατέλειωτες εξορμήσεις το χώρο πάνω από το αρχαίο Θέατρο του Διονύσου και την Πνύκα ' αφήνοντας το χέρι της μητέρας μου, κατέβηκα την οδό Διοσκούρων και ανίχνευσα στην Πλάκα. Άλλες φορές γύρισα πίσω και κατευθύνθηκα προς τον δρόμο του Αϊ-Δημήτρη του Λουμπαρδιάρη ' ανέβηκα ως την κορυφή του λόφου του Φιλοπάππου και κοίταξα την Ακρόπολη. Αισθανόμουν πως ήμουν καλοδεχούμενος, πως ανήκω εδώ, πως με χρειάζονται σε αυτό το χώρο και δεν απομένει παρά να αποδεχθώ το ρόλο μου και να αισθανθώ δημιουργικός μέσα σε αυτόν.

Ο αρχαίος χώρος, τότε, ήταν για μένα ο τόπος του παιχνιδιού και μ' αυτή την έννοια πολύτιμος και ιερός. Λένε πως τα παιδιά μεγαλώνουν -πέρα από την τροφή- με τον ύπνο και το παιχνίδι. Εκείνα τα χρόνια είχαμε την πολυτέλεια να μπορούμε να παίζουμε στο δρόμο και να επικοινωνούμε πρόσωπο με πρόσωπο.

Από την περίοδο (1970-1975) μέχρι σήμερα ανέβηκα πολλές φορές στην Ακρόπολη και πάντα ένοιωθα την ίδια συγκίνηση και το ίδιο δέος ' για το μέγεθος, την ομορφιά και την τάξη που υπάρχει στη δομή τόσο του κεντρικού ναού όσο και των μικρότερων ναών και κτισμάτων στον χώρο του ιερού βράχου. Οι εκπαιδευτικές εκδρομές ήταν ο αγαπημένος μου τρόπος μάθησης και η Ακρόπολη ο τέλειος προορισμός. Κοίταζα αχόρταγα γύρω μου κάθε φορά που ανέβαινα στον "βράχο" και αναζητούσα με τα μάτια μου κατάχαμα κάποιο μικρό κομμάτι κολόνας που "ξέχασαν" οι μηχανικοί που αναστύλωναν τον ναό και έπρεπε να μπει στη θέση του. Έλεγα μέσα μου: "το μνημείο δεν χτίστηκε για να στέκει πληγωμένο και απόμακρο ' πρέπει να συμπληρωθούν οι κίονες ' πρέπει να τοποθετηθεί ξανά η στέγη, να βαφούν πάλι οι μετόπες με τα έντονα χρώματα που είχαν εκείνη την παλιά χρυσή εποχή". Φανταζόμουν με πόση χαρά θα πλημμύριζαν οι άνθρωποι αν μια μέρα μπορούσαν να περπατήσουν πάλι μέσα στον ναό. Όλα αυτά τα έργα των επισκευών έγιναν και γίνονται, αλλά εγώ θεωρούσα πως είχα ευθύνη να τα κάνω μόνος μου και δεν ζητούσα από κανέναν να με βοηθήσει ' ένα μόνο πράγμα ήθελα: να μην με εμποδίζουν ' να με αφήνουν να μπαίνω στο ναό να αγγίζω τα μάρμαρα, να τα καθαρίζω, να τα παρατηρώ.

Ακόμη και σήμερα δεν μπορώ να κοιτάζω τον Παρθενώνα συνεχώς περισσότερο από μερικά δευτερόλεπτα ' αισθάνομαι να δονούνται ελαφρά οι κολόνες και να δέχομαι μια έντονη ενέργεια όπως το ωστικό κύμα που ακολουθεί τις εκρήξεις.

Διαισθάνομαι πως δεν είναι ζωντανά μόνο τα μάρμαρα ' είναι και το πνεύμα των αρχαίων που βουίζει σαν ανοιξιάτικο μελίσσι γύρω από τον ιερό χώρο και μετατρέπει τον θεατή σε ενεργό πολίτη.

Θεωρώ πως είναι δίκαιο αλλά δεν είναι σωστό να επιμείνουμε να ζητάμε πίσω τα γλυπτά του Παρθενώνα που υπεξαίρεσε ο Έλγιν. Προσέξατε με τι πείσμα και τι εμμονή τα έχουν κρατήσει υπό την κατοχή τους οι Βρετανοί ' όπως το παιδί που προσπαθείς να του αποσπάσεις από την αγκαλιά το αγαπημένο του -όσο και ακριβό- παιχνίδι. Αν μη τι άλλο είναι αντιπαιδαγωγικό! Βέβαια, στην προσπάθειά τους να καθαρίσουν τα γλυπτά τα έφθειραν, αλλά δεν μπορείτε να απαιτείτε από μικρά παιδιά που -σημειωτέον- τους αρέσει να παίζουν με καθαρά παιχνίδια, να συμπεριφέρονται σαν να έχουν ώριμη πολιτιστική αγωγή! Σας καλώ να σκεφθείτε και το άλλο: αν τους πάρουμε πίσω τα μάρμαρα, τότε δεν θα έχουν πια πολιτισμό ' δεν θα έχουν τίποτα! Δεν είναι κρίμα! Δείξτε λίγο έλεος!

Θα μου πείτε: "και εμείς που έχουμε πολιτισμό με ποιό τρόπο τον διαχειριζόμαστε;" Μόλις προχθές η ομάδα των ξένων οικονομολόγων που επισκέπτονται τακτικά την Ελλάδα και προσπαθούν να βάλουν σε τάξη τα οικονομικά της χώρας, μας πρότειναν να πουλήσουμε κρατική ακίνητη περιουσία για να μειωθεί σε ανεκτά επίπεδα το δημόσιο χρέος. Παλιότερα μας είχαν πει να πουλήσουμε βραχονησίδες, σήμερα συζητείται να παραχωρηθούν εκτάσεις όπως ο χώρος του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου αναψυχής, αύριο μπορεί να μιλήσουν για συνεκμετάλλευση των αρχαιολογικών χώρων από το ελληνικό κράτος και ιδιωτικές εταιρίες.

Ότι και αν συμβεί στο άμεσο μέλλον, είναι βέβαιο πως όλα μπορεί να τα διαπραγματευθούμε εκτός από την πολιτισμική μας συνείδηση γιατί χωρίς αυτή δεν θα αισθανόμαστε μόνο μετανάστες στη ίδια μας τη χώρα, αλλά θα γίνουμε πραγματικά.

Γιώργος Δημητρίου

Αιτία πολέμου

Είναι γνωστός και χιλιοειπωμένος όρος της διεθνούς διπλωματίας το casus belli. Μας απειλεί διαρκώς η Τουρκία πως η επέκταση των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου των νησιών μας από τα 6 στα 12 μίλια θα αποτελέσει αιτία πολέμου. Όμως αυτός ο πόλεμος αναβάλλεται εδώ και δεκαετίες. Όχι γιατί οι γείτονές μας έγιναν περισσότερο ειρηνόφιλοι ' ούτε επειδή εμείς γίναμε γενναιότεροι ή επειδή χαρακτηριζόμαστε από σοβαρότητα ως κράτος, αλλά γιατί, πολύ απλά, μια τέτοια σύγκρουση θα κοστίσει πολύ, τόσο"οικονομικά" στους δύο λαούς όσο και "γεωπολιτικά" στην Ατλαντική Συμμαχία όπου ανήκουμε.
Από τους λαούς μας ο πρώτος (η Τουρκία) μόλις πριν από λίγο καιρό βγήκε από το 'μνημόνιο' ενώ εμείς εδώ και μήνες παλεύουμε να πείσουμε πως είμαστε αξιόπιστοι δανειολήπτες και επομένως αξίζουμε τα δανεικά που μας προσφέρει η υπόλοιπη Ευρώπη.
Θα μου πείτε, όλα αυτά τα ξέρουμε, γιατί μας ζαλίζεις;
Ναι, αλλά πως θα γίνει η αντίστιξη, αν λείπει ο πρώτος όρος;
Αν αυτά συμβαίνουν στην πολιτική και τη διπλωματία, στην καθημερινή ζωή τα πράγματα φαίνονται αλλά δεν είναι απλούστερα. Είναι όλο και συχνότερο το φαινόμενο των ανθρώπων που ψάχνουν υπολείμματα τροφών στα σκουπίδια, παλιά ρούχα ή ανακυκλώσιμα υλικά που μπορούν να τους προσφέρουν ένα υποτυπώδες εισόδημα. Οι αναξιοπαθούντες δεν είναι λίγοι και δεν αποφεύγονται τριβές και συγκρούσεις μεταξύ τους για λίγη τροφή, ένα κουρέλι, χαρτιά, αλουμίνια, γυάλινα μπουκάλια. Ο καθημερινός κοινωνικός πόλεμος μαίνεται εδώ και χρόνια και έχει μόνο ηττημένους. Ηχούν ακόμη στ' αυτιά μου φράσεις του πατέρα μου και σύντομες ιστορίες από την εποχή της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα, όπου συνέβαιναν τα ίδια πράγματα: αδέσποτα (γάτες και σκύλοι) που φαντάζουν γεύματα πολυτελείας στα μάτια των πεινασμένων, εξαθλίωση, φτώχεια.
Βέβαια, και πάλι υπό γερμανική κατοχή βρισκόμαστε, όχι τόσο υπό 'στρατιωτική' -αν και χρωστάμε ακόμη στη χώρα αυτή τα όπλα που έχουμε αγοράσει (υποβρύχια, άρματα μάχης κλπ)- όσο, κυρίως υπό 'οικονομική' καθώς εμείς δεν παράγουμε τίποτε, ενώ η Γερμανία που βασίζει την οικονομία της στη βαριά βιομηχανία παράγει όλων των ειδών τα προϊόντα.
Θυμάστε πως τελειώνει η κλασική ελληνική κωμωδία "της κακομοίρας" με τον απίθανο Κώστα Χατζηχρήστο; Αυτός και το αφεντικό του αποχωρούν από την αυλή του σπιτιού όπου είχαν πάει για να αρραβωνιαστούν δύο κοπέλες που αγαπούσαν, χωρίς όμως να συμμερίζονται τα αισθήματά τους και οι κοπέλες. Κατέληγαν να πάρουν αγκαζέ ένα μπουκάλι και να φύγουν. Και πάλι καλά δηλαδή, αφού πήραν μόνοι τους το μπουκάλι και δεν τους το έδωσαν.

Πώς είχε πει όσους από τους Νεοέλληνες αποφεύγουν τις ευθύνες τους ο Διονύσης Σαββόπουλος; Να σας βοηθήσω; Είναι μια σύνθετη λέξη με 11 γράμματα που αρχίζει από ΄κ΄ και τελειώνει σε 'ς'.
Ναι, πολύ σωστά ' καλά θυμάστε! Έτσι τους είχε πει!

Το νόημα του μαραθώνιου δρόμου

Σήμερα ζήσαμε άλλη μια μεγάλη αθλητική και πολιτισμική επέτειο: 2500 χρόνια από τη νικηφόρα μάχη του Μαραθώνα. Κάτω από την πίεση της διεθνούς κοινής γνώμης που έχει πρόσφατη στη μνήμη της τη λαμπρή διοργάνωση των Ολυμπιακών αγώνων του 2004, η Ελλάδα υποχρεώθηκε να διοργανώσει μια σειρά εκδηλώσεων, σε πείσμα της οικονομικής δυσπραγίας. Στην Αρχαιότητα η Ελλάδα - η Ευρώπη- δεν αλώθηκε από τους Ανατολικούς Λαούς -κυρίως Πέρσες- και έχει φτάσει στην εποχή μας στο σημείο να επιχειρεί την ολοκλήρωση (ενοποίησή της), με όλα τα προβλήματα οικονομικής επικυριαρχίας των ισχυρών επάνω στα ασθενή κράτη της Ευρώπης.
Σε έναν αγώνα, άλλοι υποστηρίζουν πως το κυριότερο είναι η συμμετοχή ' άλλοι, ο τερματισμός ' άλλοι, ο συντομότερος δυνατός χρόνος ολοκλήρωσης της προσπάθειας. Επιτρέψτε μου να αλλάξω λίγο τη σειρά αξιολόγησης: κατά τη γνώμη μου έχει μεγάλη σημασία να τελειώνουμε ότι αρχίζουμε, όσο δύσκολο και επίπονο και αν είναι αυτό. Παρότι δεν ακούγομαι καθόλου πρωτότυπος υπενθυμίζω πως τις ιδιαίτερα μακρές, χρονικά, και επίπονες διαδικασίες συνηθίζουμε να τις παρομοιάζουμε με μαραθώνιο. Δεν έχω τρέξει στη ζωή μου μαραθώνιο ' η μεγαλύτερη απόσταση που έχω τρέξει έως σήμερα είναι 10 χιλιόμετρα, αλλά συνηθίζω να περπατώ από 5 έως 25 χιλιόμετρα κάθε εβδομάδα.
Εξίσου σημαντικό με το να προσπαθούμε μόνοι μας είναι να τολμούμε να ζητούμε τη βοήθεια των άλλων, όταν υπάρχει επιτακτική ανάγκη, παρακάμπτοντας εγωϊσμούς και μικροψυχίες.
"Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί" έλεγε ο Σαίξπηρ, αν και τα νησιά έχουν μια γοητεία.
Όσοι λοιπόν προσπαθούν να ολοκληρώσουν ένα έργο, όπως η Ελβετίδα μαραθωνοδρόμος, έχουν τον απόλυτο σεβασμό μου.

Γιώργος Δημητρίου Χ.

Λίγα λόγια για τον John Dewey

Ευτυχισμένος ή φιλόσοφος;

Ο Σωκράτης έλεγε: "όποιος νυμφεύεται μια καλή γυναίκα είναι ευτυχής ' όποιος νυμφεύεται μια κακή γίνεται φιλόσοφος".



Το μονόπρακτο "Οι βλαβερές συνέπειες του καπνού" του Α. Τσέχωφ αναρτήθηκε από ksoker στις 27 Οκτωβρίου του 2009.

Η δημιουργική γραφή

Σοφία Μαντουβάλου

Τα βιβλία παιδικής λογοτεχνίας μπορούν να προσφέρουν σημαντικά στην εκπαίδευση των νηπίων. Η αξιοποίηση της τέχνης του λόγου από την πλευρά του εκπαιδευτικού ενεργοποιεί το ενδιαφέρον των παιδιών καθώς βλέπουν ιστορίες να γεννιούνται από μία λέξη μπροστά στα μάτια τους και μάλιστα με τη δική τους συμμετοχή. Αυτές ήσαν οι κύριες σκέψεις που παρουσίασε η συγγραφέας Σοφία Μαντουβάλου στο σεμινάριο για εκπαιδευτικούς, νηπιαγωγούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές, κατά την τελευταία ημέρα του 3ου "θερινού πανεπιστημίου" που πραγματοποιήθηκε στη Βουλιαγμένη μεταξύ 19 και 23 Ιουλίου 2010.

Το θέμα του σεμιναρίου αποτέλεσε ουσιαστικά μια ανανεωμένη παρουσίαση της πρότασης που είχε γίνει από τη συγγραφέα τον Απρίλιο του 2008 στο πολυλειτουργικό κέντρο του δήμου Κομοτηνής. Αποσπάσματα της συνέντευξης που έδωσε στη Δήμητρα Συμεωνίδου παρατίθενται στη συνέχεια.

Η Σοφία Μαντουβάλου έχει σπουδάσει ψυχολογία, εκπαιδευτική τεχνολογία και κινηματογράφο και ειδικεύεται στην εκπαίδευση με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Πρόκειται για έναν χαριτωμένο άνθρωπο που γνωρίζει να συνδυάζει τη στέρεα δομή της κριτικής σκέψης του έμπειρου δασκάλου με την αυθόρμητη σκέψη του παιδιού.

[Εκείνο όμως που της αρέσει περισσότερο όπως σημειώνει η ίδια: «είναι να παίρνω ένα κομματάκι από την πραγματικότητα να το ντύνω με όνειρο και φαντασία και να φτιάχνω μια καινούργια πραγματικότητα: ένα βιβλίο για παιδιά». Η ίδια έχει γράψει πολλά βιβλία για παιδιά. Με πρακτικές συμβουλές, αλλά και απαντώντας σε ερωτήσεις, προσπάθησε να εξηγήσει στους εκπαιδευτικούς τη χρήση του παραμυθιού στα νήπια ακόμα και την παραγωγή ενός παιδικού βιβλίου σε συνεργασία με τα νήπια.

Οι ιστορίες γεννιούνται πράγματι μέσα από μία λέξη κ. Μαντουβάλου;

-Ναι. Δεν το πιστεύετε δηλαδή ότι με μια λέξη μπορούμε να φτιάξουμε ιστορία; Δεν θέλω να σας πω το μυστικό, γιατί αν το πω θα διαρρεύσει. Αλλά σίγουρα από μια λέξη μπορούμε να φτιάξουμε ιστορία, πρώτα από όλα γιατί μία λέξη μπορεί να μας δώσει την ιδέα για μία ιστορία. Δεύτερο, γιατί μία λέξη μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε, να αισθανθούμε, να περιγράψουμε, να διευρύνει την φαντασία μας, να πάει πιο πέρα την πραγματικότητα, γιατί τι άλλο είναι η φαντασία από διεύρυνση της πραγματικότητας. Φαντασία δεν είναι ψέματα, είναι μία πραγματικότητα, είναι επιθυμητή πραγματικότητα.

Μέσα από αυτή την λέξη τα παιδιά μπορούν να πλάσουν την δική τους ιστορία με την βοήθειά σας;

-Ναι, μέσα από μία λέξη, οι νηπιαγωγοί μπορεί να κάνουν τα παιδιά να φτιάξουν μία ιστορία, γιατί η ιστορία τι είναι; Έχει έναν ήρωα, έχει δράση, δηλαδή είναι ουσιαστικά μερικά ουσιαστικά και επίθετα που περιγράφουν έναν ήρωα και μερικά ρήματα που κάνουν τον ήρωα να κάνει κάτι. Αυτά είναι πολύ απλοποιημένα που σας λέω αλλά θα φτιάξουμε ωραίες ιστορίες και πέρα από αυτό όμως τους έχω και ένα πολύ βαρύ πυροβολικό, τους έχω όλο το επιστημονικό υλικό που χρειάζεται για να κάνουμε σωστά {και} δομημένα μία ιστορία με εκπαιδευτικούς στόχους.

Η τέχνη του λόγου για παιδιά είναι κάτι εύκολο, όπως πολλοί θεωρούν;

-Η παιδική λογοτεχνία το λέει και η λέξη, είναι τέχνη του λόγου για παιδιά. Βέβαια οι περισσότεροι νομίζουν ότι η παιδική λογοτεχνία είναι κάτι εύκολο, ότι κάποια κυρία που δεν έχει να κάνει τίποτα άλλο παίρνει ένα χαρτί και γράφει ένα παραμυθάκι. Δεν είναι έτσι τα πράγματα. Πολλές φορές μου λένε, κ. Μαντουβάλου πότε θα γράψετε; Και σε άλλους συγγραφείς, πότε θα γράψετε ένα βιβλίο για τους μεγάλους; Είναι σα να λένε σε ένα παιδίατρο πότε θα γίνει χειρουργός. Η παιδική λογοτεχνία είναι μία ειδικότητα της λογοτεχνίας και έχει τους δικούς της κανόνες και είναι πραγματικά τέχνη του λόγου, γιατί το να γράφεις για μικρά παιδιά θέλει ιδιαίτερες ικανότητες και ιδιαίτερες γνώσεις. Πρέπει να κατεβάζεις το πολύ αφηρημένο, με απλό τρόπο να το κάνεις συγκεκριμένο και αυτό είναι ένα ταλέντο και το οποίο βέβαια το καλλιεργείς.

Αυτό το κάνουν οι εκπαιδευτικοί;

-Δεν το κάνουν οι εκπαιδευτικοί. Μερικοί συγγραφείς είναι και εκπαιδευτικοί γιατί συνήθως οι συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας ξεκινάνε από ένα ερέθισμα που τους δίνει κάποιο παιδί. Μπορεί να είναι το δικό τους παιδί, μπορεί να είναι ένα άλλο παιδί. Πολλοί εκπαιδευτικοί γίνονται συγγραφείς αλλά αυτός δεν είναι ο κανόνας.

Οι γονείς όμως που δεν είναι εκπαιδευτικοί, πώς πρέπει να χειριστούν τον λόγο και ποια τέχνη να χρησιμοποιήσουν για να πείσουν τα παιδιά τους να κάνουν ορισμένα πράγματα που θεωρούν οι ίδιοι σωστά;

-Μπορούν να διαβάζουν παραμύθια. Θα επιλέξουν όλα αυτά τα παραμύθια που υπάρχουν. Το παιδικό βιβλίο έχει εγγενή παιδαγωγικό ρόλο χωρίς να σημαίνει ότι είναι διδακτικό. Εμένα τα διδακτικά βιβλία δεν μου αρέσουν, μου αρέσουν τα βιβλία που έχουν φαντασία και μέσα από αυτό υποδόρια δίνεις το μήνυμα που χρειάζεται. Οι γονείς δεν μπορούν να είναι όλοι παραμυθάδες και ούτε όλοι να είναι πάντα ικανοί να μεταδώσουν στο παιδί τους αυτό που θέλουν με τον τρόπο που θέλουν. Μπορούν λοιπόν να επιλέξουν από το πλήθος των παραμυθιών που υπάρχουν, υπάρχουν άπειρα παραμύθια και για όλα τα θέματα, γιατί ουσιαστικά η παιδική λογοτεχνία δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να πηγαίνει το παιδί εκδρομή στη ζωή χέρι – χέρι με την φαντασία. Λοιπόν έχει άπειρα βιβλία για να πας το παιδί σου εκδρομή στην ζωή και να του μάθεις ό,τι πρέπει να μάθει σε αυτή την ζωή.

Ποιος είναι ο τύπος του νηπιαγωγού που περνάει στα παιδάκια; Πώς θα έπρεπε να είναι αυτός ο νηπιαγωγός;

-Εγώ νομίζω ότι θα έπρεπε να είναι ένας άνθρωπος έξυπνος, τρυφερός, με μεγάλη φαντασία για να μπορεί να διαμορφώνει την πραγματικότητα του παιδιού, ένας άνθρωπος που μπορεί την λεξούλα του παιδιού να την συλλάβει και να την επεκτείνει και να την κάνει θέμα. Να σας πω κάτι; Δεν φταίνε οι νηπιαγωγοί. Όταν εκπαιδεύεσαι το κράτος πρέπει να σε εκπαιδεύει σωστά και πρέπει να σε εκπαιδεύει όχι μόνο όταν σπουδάζεις, πρέπει να σε εκπαιδεύει και κατά την διάρκεια της δουλειάς σου. Εδώ πέρα μόνοι τους εκπαιδεύονται. Τώρα κάνετε εσείς αυτό το σεμινάριο. Αυτό θα έπρεπε να το έχει κάνει το κράτος.
Το κράτος είμαστε εμείς, αλλά θα έπρεπε να υπάρχει οργανωμένη εκπαίδευση. Κάθε λίγα χρόνια ο εκπαιδευτικός θα έπρεπε να εκπαιδεύεται σε καινούριες τεχνικές εκπαίδευσης, να ανανεώνεται ο ίδιος, να επιβεβαιώνεται επίσης για το αν πηγαίνει καλά ή όχι, αλλά εδώ φτάνουμε στο σημείο να ... στοιβάζουμε τα παιδιά τριάντα – τριάντα στο νηπιαγωγείο γιατί δεν υπάρχουν χώροι. Και αυτό επιλύεται βέβαια, είμαστε στην Ελλάδα σε ένα συνεχή αγώνα, αλλά εγώ πιστεύω στην ευρηματικότητα και στην φαντασία του Έλληνα και στην θέληση του».]

Η συνέντευξη αναδημοσιεύεται από τη διεύθυνση: http://www.xronos.gr/detail.php?ID=39497

Ο διάλογος ως πράξη απελευθέρωσης

liberation: not a gift, not a self-achievement, but a mutual process
(απελευθέρωση: όχι ένα δώρο, όχι αυτο-επίτευγμα, αλλά μια κοινή πορεία)

Οι άνθρωποι, με το λόγο τους, αλλάζουν την πραγματικότητα δίνοντας ονόματα στα πράγματα και τις έννοιες. Ο διάλογος είναι μια γλωσσική μέθοδος που προκαλείται από την ανάγκη επικοινωνίας μέσα από την οποία οι άνθρωποι αποκτούν νόημα ως άνθρωποι. Ο διάλογος συνδέει τη σκέψη και την πράξη των διαλεγόμενων και χρησιμοποιείται ως εργαλείο που επιχειρεί να αλλάξει και να εξανθρωπίσει τον κόσμο. Ο διάλογος αυτός δεν μπορεί να περιορίζεται σε απλή κατάθεση ή ανταλλαγή ιδεών ανάμεσα σε δύο άτομα με σκοπό οι ιδέες μόνο να καταναλωθούν. «Αλλά ούτε μπορεί να έχει την μορφή ενός επιχειρήματος εχθρικού, πολεμικής, ανάμεσα σε ανθρώπους που δεν ανέλαβαν να ονομάσουν [την] πραγματικότητα ή να ερευνήσουν την αλήθεια, αλλά μάλλον αποσκοπούν στο να επιβάλουν τη δική τους αλήθεια στους άλλους. Και επειδή ο διάλογος είναι μια συνάντηση ανθρώπων που ονομάζουν την πραγματικότητα, δεν μπορεί να είναι μια κατάσταση όπου μερικοί ονομάζουν την πραγματικότητα για λογαριασμό άλλων. Είναι μια πράξη δημιουργίας. Δεν μπορεί να χρησιμεύει ως δόλιο όργανο για την εξουσίαση ανθρώπου από άλλον».

Η μόνη μορφή κυριαρχίας που επιτρέπεται στο διάλογο είναι ο έλεγχος της «πραγματικότητας από τους διαλεγομένους, η κατάκτηση του κόσμου για την απελευθέρωση των ανθρώπων». Απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει ο διάλογος είναι «μια βαθιά αγάπη για τον κόσμο και για τους ανθρώπους». [...] «Η αγάπη είναι συγχρόνως το θεμέλιο του διαλόγου και ο διάλογος ο ίδιος».
—Πάουλο Φρέιρε, Η αγωγή του καταπιεζόμενου, μτφρ. Γιάννη Κρητικού (ανατύπωση Κέδρος, 2009, σ.103).

Τα μέρη του κειμένου μέσα στα εισαγωγικά αποτελούν αποσπάσματα από το άρθρο του Νεόφυτου Δημητρίου Ο Διάλογος είναι Αγάπη που αναδημοσιεύονται εδώ από τη διεύθυνση: http://www.phigita.net/~k2pts/blog/ όπου παρουσιάστηκε στις 9 Νοεμβρίου 2005.

Γιώργος Δημητρίου Χ.

Η δύσκολη αγάπη

Η αύρα της ψυχής

Το κυνηγητό και το κρυφτό δεν ήταν από τα αγαπημένα μου παιχνίδια. Πάντα μου άρεσε να περπατάω με τις ώρες σε δασικά μονοπάτια ή να παρατηρώ αρχαιολογικούς χώρους. Τα μονοπάτια δεν μπορούσα να τα βρω στην πόλη, αλλά χάρη στο Θεό της Ελλάδος, η Αθήνα είναι ένα μεγάλο αρχαιολογικό πάρκο.

Παλιότερα κατέβαινα συχνά στο Μοναστηράκι τις Κυριακές το πρωί. Περιδιάβαινα, ψώνιζα βιβλία ή μικροπράγματα, παλιά ή και καινούργια. Εκείνη την εβδομάδα, επειδή ήταν άνοιξη είπα να κατεβώ Σάββατο -καλή ώρα- και άρχισα τη βόλτα μου από τη γνωστή διαδρομή: Σταθμός τραίνου-Πλατεία Μοναστηρακίου- Ηφαίστου - Άγιος Φίλιππος - Αδριανού - Θησείο - Διονυσίου Αρεοπαγίτου και επιστροφή. Καθώς γύριζα και μόλις είχα μπει στην Αδριανού, αισθάνθηκα ένα δροσερό αεράκι και μάλιστα αρωματισμένο να περνάει δίπλα μου και το άρωμα ήταν τόσο ελκυστικό που το ακολούθησα χωρίς δεύτερη σκέψη. Το άρωμα ανήκε σε μια ψηλόλιγνη φιγούρα που κινιόταν γρήγορα σαν ελάφι και χρειάστηκε να βιάσω το βήμα μου για να την προλάβω. Ταυτόχρονα αισθάνθηκα δυό χαμογελαστά αντρικά πρόσωπα να με πλησιάζουν από δεξιά και αριστερά σαν να ήθελαν να με ρωτήσουν για "που τόβαλα;" ' ήταν η ακολουθία του "αερικού". Κατάλαβα ότι είχα πλησιάσει περισσότερο από όσο κάποιος που σέβεται τον προσωπικό χώρο του άλλου και σταμάτησα απότομα. Τα άτομα που με πλησίασαν σαν να κατάλαβαν τι αισθανόμουνα και χαμογέλασαν συγκαταβατικά, με κοίταξαν φιλικά και μόνο που δεν με χτύπησαν στην πλάτη να μου πουν συμπονετικά: "καταλάβαμε, κι εμείς το πάθαμε όταν γνωρίσαμε τη Μελίνα για πρώτη φορά!" Όπως καταλάβατε, το πρόσωπο που ακολούθησα για λίγα μέτρα μαγεμένος ήταν η Μελίνα Μερκούρη, που βέβαια αναγνώρισα όταν γύρισε να με κοιτάξει ήρεμη αλλά και απορημένη που διέκοψα για μια στιγμή την "έφοδό" της στο Μοναστηράκι ' γιατί φάνηκε κάπου να πηγαίνει βιαστική. Δεν μιλήσαμε ποτέ, δεν γνωριστήκαμε, αλλά αυτό με διευκολύνει να σας μεταφέρω τον αέρα της, μετά από τόσα χρόνια, τόσο αποστασιοποιημένα και αντικειμενικά όσο αξίζει σε μια ψυχή.

Αφιερωμένο στη μνήμη της Μελίνας Μερκούρη (6 Μαρτίου).

Γιώργος Δημητρίου Χ.