«Θέατρο δωματίου» και κοινωνικό θέατρο

Είναι γνωστό πως στους περισσότερους και τις περισσότερες από εμάς δεν αρέσουν οι δυσάρεστες εκπλήξεις, αλλά, αντίθετα, αναζητούμε τις ευχάριστες. Επειδή, όμως, θα ήταν άδικο για τους άλλους να μην τους επιτρέπω να μου κάνουν δυσάρεστες εκπλήξεις, -καθώς θα περιόριζε την ελευθερία τους- είχα αποφασίσει να μην δέχομαι καμιά έκπληξη ^.  ούτε τις ευχάριστες! Ομολογώ ότι για πρώτη φορά μετά από αρκετό καιρό, συναισθάνθηκα πως ίσως θα έπρεπε να είμαι πιο ελαστικός με τις εκπλήξεις. Το Σάββατο, λοιπόν, 9 Απριλίου στο χώρο ιδιωτικού εκπαιδευτηρίου του Πειραιά που φιλοξενεί ένα κύκλο σεμιναρίων σχετικών με την Παιδαγωγική Ψυχολογία και την Ψυχική Υγεία  μάθαμε πως εκτός από «μουσική δωματίου» υπάρχει και «θέατρο δωματίου».

Στο τέλος, λοιπόν, εκείνης της ημέρας του παρατεταμένου όσο και ενδιαφέροντος 8ωρου σεμιναρίου, οι εμψυχώτριες, μας επιφύλασσαν μια έκπληξη: είχαν καλέσει δύο άγνωστούς μας ηθοποιούς.
               
                        
Μετά, λοιπόν, από μια σύντομη αποχώρηση -απαραίτητη για την προετοιμασία της παράστασης- ξαναμπήκαμε στην αίθουσα όπου πριν από λίγα λεπτά γινόταν το μάθημα και είδαμε ένα ελλειπτικό κύκλο να σχηματίζεται από τα καθίσματά μας και σε λίγο, σε διαμετρικά αντίθετες θέσεις στάθηκαν οι δύο ηθοποιοί - Ο Ηλίας Κουνέλας και ο Παναγιώτης Καμμένος, ο κοντός και ο ψηλός, ο ξανθός και ο μελαχρινός. Ο ένας σύστησε τον άλλο με φυσικότητα αλλά και με μια υποδόρια περιπαικτική διάθεση -ειδικά από μέρος του Πάνου προς τον Ηλία- επειδή, όπως συχνά συμβαίνει στην κοινωνία μας, για να παίρνουν κάποιον στα σοβαρά πρέπει το κεφάλι του «να στέκεται» σε ένα αξιοπρεπές ύψος που οι κοινωνικές συμβάσεις τοποθετούν τουλάχιστον στο 1,65 μέτρα. Η κίνηση του Παναγιώτη δεν ήταν ούτε επιπόλαια, ούτε αφελής αλλά, στην ουσία, με τον τρόπο αυτό αφαίρεσε από όλους και όλες, από τους θεατές, τη δυνατότητα να εκδηλώσουν την οποιαδήποτε πιθανή ειρωνική διάθεση όπως για παράδειγμα, το να ξεροκαταπιούν ή στην χειρότερη περίπτωση να χαμογελάσουν συγκαταβατικά ' η παράσταση άρχισε... μπροστά σε περίπου 20 ανθρώπους. 

Με «σκηνικά» που χωρούσαν σε έναν μεγάλο σάκο, χωρίς ιδιαίτερο φωτισμό και κοστούμια -πέρα από δύο φωτιστικά, φακούς και κάποια μικροαντικείμενα- έστησαν κυριολεκτικά «από το τίποτα» μια θεατρική παράσταση αξιώσεων. Συνειδητοποίησα, ακαριαία, την ουσία του βιβλίου του Γέρζυ Γκροτόφσκι: Για ένα φτωχό θέατρο.  Φτωχό, όσον αφορά τα τεχνικά μέσα και πλούσιο όσον αφορά την κατάθεση ψυχής αυτών των δύο ζωντανών όντων της παράστασης. Τα «ηχητικά εφέ», δηλαδή οι ήχοι της καθημερινής ζωής που παρήγαγε, μιμούμενος, μόνος του, για περισσότερο από μία ώρα, ο Παναγιώτης Καμμένος, πλέκονταν με ακρίβεια αναπνοής με το λόγο που εξέφερε ο Ηλίας Κουνέλας. Η ατμόσφαιρα της παράστασης, η εναλλαγή των ρόλων, τα αστεία και τα πειράγματα μεταξύ τους, που αργότερα καταλάβαμε πως ήταν οργανωμένα και λειτουργούσαν ως γέφυρες για να συνδέουν τις «πράξεις» του έργου μεταξύ τους, χωρίς διάλειμμα και κυριολεκτικά χωρίς ανάσα, κάλυψαν σε σχεδόν μιάμιση ώρα, χρόνια ολόκληρα ιστορίας, των Ελλήνων που έφυγαν πριν και μετά το τέλος του εμφυλίου. Οι συμπατριώτες μας κατέφυγαν, ως πρόσφυγες, στις Ανατολικές Χώρες και ιδιαίτερα στη Ρουμανία, την Ουγγαρία, την Τσεχία και σε άλλες και προσπάθησαν να ζήσουν πιστεύοντας στον Θεό, σε τόπους όπου η έννοια της Εκκλησίας, της πίστης και των ταφικών εθίμων εκλαμβάνονταν, από τα αντίστοιχα καθεστώτα, ως άχρηστες ή ακόμη και επικίνδυνες, συνήθειες και πρακτικές. 

Όσο η παράσταση προχωρούσε, γινόταν ολοφάνερο πως οι δύο ηθοποιοί έλεγχαν με απόλυτη ασφάλεια τα εκφραστικά τους μέσα, δεν υπήρχε περίπτωση να κομπιάσουν, να ξεχάσουν τα λόγια τους, να σαστίσουν. Ο Ηλίας γύριζε και κοίταζε εμάς τους θεατές, απεύθυνε προς τον καθένα μας προσωπικά τον θεατρικό λόγο, σαν να γράφτηκε για μας και να μην είχε λόγο ύπαρξης χωρίς την παρουσία μας! Μοναδική εμπειρία! Αν μου είχε ζητηθεί από τους ηθοποιούς θα είχα σηκωθεί και θα είχα συμμετάσχει -ως βουβό πρόσωπο- στην παράσταση. Απείχαμε, όπως καταλαβαίνετε, ένα μόλις βήμα από το "συμμετοχικό" ή "διαδραστικό θέατρο". Αυτή η δύναμη της αναπαραγωγής των εμπειριών ζωής που αξίζει να διασωθούν -με το θέατρο- από την καθημερινή φθορά της ζωής και έχουν την ιδιαιτερότητα να μπορούν να διαμορφώνουν συνειδήσεις, συνιστούν ανυπολόγιστη προσφορά  προς τον θεατή -ακροατή. Πάντα αγαπούσα το θέατρο και σε κάθε παράσταση που επέλεγα να παρακολουθήσω έβρισκα νέα στοιχεία και δενόμουν ακόμα περισσότερο μαζί του. Συνδεόμουν με τον ίδιο τρόπο όπως με μια γυναίκα που έγινε σύντροφός μας και όσο ζούμε μαζί της τόσο περισσότερο αναγνωρίζουμε στη συμπεριφορά της στοιχεία που κάνουν τον έρωτα πιο βαθύ και τόσο γοητευτικό και αστείρευτο όσο είναι και το καλλιτεχνικό της ταλέντο.

«Για να είναι κανείς καλός και προικισμένος με ταλέντο άνθρωπος, πρέπει απλά να γεννηθεί τέτοιος. Αυτό είναι ζήτημα της φύσης με τους νόμους της και την κληρονομικότητα. Μα για να είναι κανείς άξιος του δώρου της φύσης, για να μην μείνει ένας απλά προικισμένος άνθρωπος, αλλά για να γίνει ιδιοφυής παράγοντας πρέπει να διαπαιδαγωγήσει το ταλέντο του, να το δουλέψει. Ταλέντο είναι η καλλιέργεια του ταλέντου…. Όσο μεγαλύτερο είναι το ταλέντο τόσο περισσότερο κόπο απαιτεί».

(Αποσπάσματα από γράμματα του Άντον Τσέχωφ προς τον αδερφό του, από το βιβλίο του Γ. Γληνού: «Ώρες σκηνής»)

Ο Ηλίας Κουνέλας στη συνέντευξή του αναφέρει πως δεν του έλεγαν παραμύθια, αλλά μεγάλωσε «μέσα στο παραμύθι» όπως πολλές φορές βιώνεται η ζωή σε μια ξένη χώρα από τους Έλληνες του εξωτερικού.

Το έργο, με τίτλο: «Η 8η Ημέρα» βασίζεται στο κείμενο «Αιώνια Ώρα» του ποιητή Virgil Georghiou (Βιργκίλ Γεωργίου) και διαδραματίζεται σε κάποια μικρή πόλη της Μολδαβίας. Αν το έργο διέθετε τα τεχνικά μέσα θα μπορούσε, χωρίς δυσκολία, να αποτελέσει μια κινηματογραφική ταινία μεγάλου μήκους.

Οι δύο ηθοποιοί μας γύρισαν σε εξωτερικούς χώρους, μας έβαλαν στην ψυχή τους, μας έκαναν να νιώσουμε τι σημαίνει ενσυνείδητη συμμετοχή σε ένα βαθιά καλλιτεχνικό δρώμενο. Σε μια τέτοια παράσταση θα δυσκολευόταν να "συμμετάσχει", μόνο όποιος έχει αφήσει σε εκκρεμότητα προβλήματα που μπορεί να έχει με τον εαυτό του και θεωρεί τη διάθεση κάποιου "ανοιχτού" ανθρώπου -που δοκιμάζει να τον πλησιάσει- ως παράταιρη ενόχληση. Μετά από μια γρήγορη διερευνητική ματιά προς όλους τους συμμετέχοντες στο θεατρικό γεγονός, δεν παρατήρησα κάτι σχετικό, αλλά δεν θα ήταν και εύκολο να διαπιστώσω κάτι τέτοιο, καθώς οι θεατές (εκπαιδευτικοί) έχουν εξασκηθεί σκληρά ώστε να μη δείχνουν τη διάθεσή τους και να εκφράζονται ελεύθερα μόνον όποτε κρίνουν πως το γενικό κλίμα είναι συμβατό με τη διάθεση και τις πεποιθήσεις τους. 

Η ένταση της παράστασης και η ποσότητα της παραστατικής ενέργειας που εκλύθηκε προς κάθε κατεύθυνση ήταν τόσο μεγάλη ώστε κάποια στιγμή έπιασα τον εαυτό μου να περιδιαβάζει τους τοίχους της αίθουσας σαν να αναρωτιόμουν αν τα "τοιχώματα" του "θεατρικού δοχείου" ήταν αρκετά ισχυρά ώστε να αντέξουν το διαβρωτικό καλλιτεχνικό συμβάν. Ανησύχησα επειδή αποσπάστηκε αδικαιολόγητα η προσοχή μου από την αληθινή (θεατρική) πραγματικότητα και μετατοπίστηκε σε μια συμβατική, αδιάφορη και πεζή κατάσταση (τον "πραγματικό" κόσμο). Το εν λόγω συναίσθημα του "κενού", με ξένισε ' έστρεψα αστραπιαία τα μάτια μου στους ηθοποιούς και επέστρεψα βιαστικά στην ασφάλεια του «μύθου». 

Η συγκεκριμένη παράσταση εντάχθηκε οργανικά στο σεμινάριο, που προωθεί την ανάδειξη των αξιών της ζωής στον χώρο της εκπαίδευσης αλλά, ίσως, -όπως παραπονέθηκε μια φίλη- θα μπορούσαμε να την παρακολουθήσουμε με ακόμη μεγαλύτερη προσοχή και να κρατήσουμε περισσότερα εμπειρικά στοιχεία αν δεν μας δυσκόλευε η αναπόφευκτη κόπωση στο τέλος της ημέρας.

Πληροφορίες για την παράσταση και  στοιχεία επικοινωνίας με τους ηθοποιούς μπορείτε να βρείτε στην διεύθυνση:  https://www.facebook.com/H8hHMERA/

Διάβασα τη σχετική ανάρτηση στο FaceBook του Άρη Δαβαράκη   

https://www.facebook.com/ZachariasArisDavarakis…

καθώς και τη συνέντευξη του Ηλία Κουνέλα στη Μάνια Ζούση και την βρήκα αληθινά ανθρώπινη και ειλικρινή.

http://www.avgi.gr/article/5182144/ilias-kounelas-exei-pethanei-to-theatro-protagoniston

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Στίχοι, νότες και εικόνες

Η απουσία οργανωμένης παιδείας από την πρώτη στιγμή της ίδρυσης του Ελληνικού κράτους, όχι γιατί έλλειπαν οι φωτισμένοι δάσκαλοι όπως για παράδειγμα ο Αδαμάντιος Κοραής ή οι ικανοί κυβερνήτες όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας, οδήγησε στην καλλιέργεια των τεχνών (μουσική, θέατρο, χορός) με περιστασιακό και αποσπασματικό τρόπο. Η κοινωνική πραγματικότητα της εποχής απαγόρευε την ανάπτυξη συγκροτημένων θεαμάτων όπως η Όπερα και το Λυρικό θέατρο που μεσουρανούσαν για αιώνες στη Δύση και, κυρίως, οι ιστορίες που συνήθιζαν να αφηγούνται οι λαϊκοί τροβαδούροι και οι αυτοσχέδιες θεατρικές παραστάσεις, διασκέδαζαν τη δύσκολη καθημερινότητα των ανθρώπων και συνέβαλλαν στην έμμεση "επιμόρφωση" των αγράμματων, απελευθερωμένων αλλά όχι πραγματικά ελεύθερων πνευματικά, Ελλήνων. Οι άνθρωποι του λαού που στη μεγάλη πλειοψηφία τους δεν γνώριζαν ανάγνωση και γραφή δέχθηκαν την πλάγια υποβολή σύντομων και εύχρηστων "συμβουλών" ζωής που παρείχε το λαϊκό τραγούδι, ως απόηχος του δημοτικού και της βυζαντινής λόγιας και θρησκευτικής μουσικής παράδοσης.

Τα χρόνια που ακολούθησαν, το τραγούδι φαινόταν να αναγνωρίζεται πως ανήκει στον τραγουδιστή, ενώ στην πραγματικότητα, όφειλε την ύπαρξή του στον συνθέτη της μουσικής και στον στιχουργό - ποιητή που παρείχε -με τη σειρά του- τον "λόγο" στον τραγουδιστή. 

Ο μακρύς 19ος αιώνας τελείωσε και ο 20ός αιώνας ξεκίνησε να ξεδιπλώνει τις ημέρες του στην ζωή των ταλαιπωρημένων από πολέμους, παρατεταμένες περιόδους πολιτικής αστάθειας, κοινωνικής δυσπραγίας και πολιτιστικής υποβάθμισης, κατοίκων της Ελλάδας.

Την ημέρα της Ανάστασης του 1922, γεννήθηκε ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης. Γεννήθηκε ως απλός, καθημερινός αλλά όχι συνηθισμένος άνθρωπος. Στην προσπάθειά του να δείξει πως αγαπάει την πατρίδα του "επισκέφθηκε"  αρκετά νησιά του Αιγαίου και παρέμεινε εκεί παρά τη θέλησή του,  από το 1947 έως το 1951, για να αποδείξει πως εννοούσε όσα έλεγε και έπραττε και όχι για τουριστικούς λόγους. 

Όταν οι αρχές αυτού του τόπου που ονομάζεται Ελλάδα διαπίστωσαν πως, παρ' όλη την αποκτηθείσα πείρα από τα χρόνια της εξορίας, ο ποιητής ήταν ανεπίδεκτος πολιτικής μαθήσεως, του παραχώρησαν προσωρινό απολυτήριο, με την υποσημείωση πως θα έπρεπε να είναι προσεκτικός και πειθαρχημένος εάν ήθελε να φτάσει ως τη γεροντική ηλικία και να πεθάνει από φυσικά αίτια. 

Δεν τους άκουσε! Ευτυχώς! Ήταν απείθαρχος και επέμενε να επιδιώκει διαρκώς "τη μετάβαση από το αίτημα της ατομικής ευτυχίας στο αίτημα της συλλογικής ευτυχίας ... απ' όπου απορρέει ένα θριαμβευτικό αίσθημα υπέρβασης του θανάτου" (1) σ. 214 

Ο χρόνος που πέρασε από την εποχή της βρεφικής μου ηλικίας (1960-61) έως σήμερα και η αμείωτη ένταση του ποιητικού λόγου του Τάσου Λειβαδίτη, καταδεικνύουν την αξία του προσωπικού παραδείγματος ζωής που είχε τη γενναιότητα να υπηρετήσει. Γιατί, διαφορετικά, δεν θα τραγουδούσαμε μέχρι σήμερα τον λόγο του, μελοποιημένο από άξιους συνθέτες (Θεοδωράκης, Χατζηδάκης, Χιώτης) και δεν θα μας παρέσυρε η διαδραστική του δύναμη, χάρη στους μεγάλους Έλληνες τραγουδιστές όπως ο Καζαντζίδης, ο Μπιθικώτσης, η Λίντα, η Μαρινέλλα, που μας συνεπαίρνουν με τις ερμηνείες τους. 

Για "του λόγου το αληθές" ας θυμηθούμε το τραγούδι Σαββατόβραδο : 

Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Στέλιος Καζαντζίδης

Μοσχοβολούν οι γειτονιές
βασιλικό κι ασβέστη,
παίζουν τον έρωτα κρυφά
στις μάντρες τα παιδιά.

Σαββάτο βράδυ μου έμορφο
ίδιο Χριστός Ανέστη,
ένα τραγούδι του Τσιτσάνη
κλαίει κάπου μακριά.

Πάει κι απόψε τ' όμορφο
τ’ όμορφο τ’ απόβραδο,
από Δευτέρα πάλι
πίκρα και σκοτάδι.
Αχ, νά ’ταν η ζωή μας
Σαββατόβραδο
κι ο Χάρος νά ’ρχονταν
μια Κυριακή το βράδυ.

Οι άντρες σχολάν’ απ’ τη δουλειά
και το βαρύ καημό τους
να θάψουν κατεβαίνουνε
στο υπόγειο καπηλειό.

Και το φεγγάρι ντύνει, λες,
με τ’ άσπρο νυφικό του
τις κοπελιές που πλένονται
στο φτωχοπλυσταριό.

Πάει κι απόψε τ’ όμορφο
τ’ όμορφο τ’ απόβραδο,
... (2)

Μοιράζομαι, μαζί σας, μερικές σκέψεις για το ποίημα:

Αναφορές - Σχόλια - Ιστορικές πληροφορίες	Εικόνες - Συναισθήματα
Έγχρωμες και ευωδιαστές εικόνες των λαϊκών γειτονιών (1925-1940)   που μεταμορφώθηκαν προς το καλύτερο μετά την έλευση στην Ελλάδα -και, ιδιαίτερα, στην Αθήνα- των προσφύγων της Ιωνίας	"Μοσχοβολούν οι γειτονιές βασιλικό κι ασβέστη",
Άγνωστη εκπαιδευτική διαδικασία 'η σεξουαλική διαπαιδαγώγηση', αλλά και τεκμήριο αθωότητας, η ερωτική συμπεριφορά των νεαρών παιδιών	"παίζουν τον έρωτα κρυφά στις μάντρες τα παιδιά".
Οι εργάτες και οι εργάτριες εργάζονταν πολλές φορές και τα Σάββατα αλλά σχολούσαν νωρίτερα από τις καθημερινές (περίπου στις 6 το απόγευμα). Επειδή οι συνθήκες εργασίας -ειδικά στα  εργοστάσια- ήταν μεσαιωνικές, η παύση της εργασίας φάνταζε 'Αναστάσιμη ώρα'	"Σαββάτο βράδυ μου έμορφο ίδιο Χριστός Ανέστη",
το λαϊκό τραγούδι, πάσχιζε να παρηγορήσει τους κατάκοπους εργαζόμενους, συχνά, χωρίς επιτυχία	"ένα τραγούδι του Τσιτσάνη κλαίει κάπου μακριά".
Παρά τις αντιξοότητες, υπάρχει χώρος για ρομαντισμό αλλά χωρίς προοπτική, καθώς η σκληρή καθημερινότητα ξαναρχίζει από την Δευτέρα	"Πάει κι απόψε ... από Δευτέρα πάλι, πίκρα και σκοτάδι".
Ο θάνατος -ως το τέλος μιας τέτοιας ζωής- μπορεί και να μην είναι απειλή, αλλά λύτρωση, με την προϋπόθεση να έχει υπάρξει προηγουμένως, έστω μια μικρή περίοδος ευτυχίας που θα έκανε 'δίκαιο' και 'ανεκτό' το 'Τέλος'.	"Αχ, νά ’ταν η ζωή μας Σαββατόβραδο κι ο Χάρος νά ’ρχονταν μια Κυριακή το βράδυ".
Ο αλκοολισμός, καταγεγραμμένη πληγή της εργατικής τάξης ήδη από την εποχή που καταγράφει ο Ένγκελς στο βιβλίο του: Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία και απεικονίζεται σε ζωγραφικούς πίνακες της εποχής	"Οι άντρες σχολάν’ απ’ τη δουλειά και το βαρύ καημό τους να θάψουν κατεβαίνουνε στο υπόγειο καπηλειό".
Όπως, συχνά συμβαίνει και στη δημοτική ποίηση, ο ποιητής εδώ εμπλέκει και την προσωποποιημένη φύση στην  "διόρθωση" των σφαλμάτων ή των αδικών που έχει επιβάλλει η ανθρώπινη κοινωνία. Κάποιες φορές -πριν από τον θάνατο- βελτίωση της ζωής μπορεί να προσφέρει στις γυναίκες ο γάμος, με την προϋπόθεση να είναι όσο το δυνατό, λιγότερο φτωχές και αν αυτό δε συμβαίνει, να τις ζηλέψουν για την ομορφιά τους.	"Και το φεγγάρι ντύνει, λες, με τ’ άσπρο νυφικό του, τις κοπελιές που πλένονται στο φτωχο-πλυσταριό".

Ένας ιστορικός δίσκος (ντοκουμέντο) από τις δύο συναυλίες που έγιναν 20 και 22 Μαρτίου 1961 στο Θέατρο ΚΕΝΤΡΙΚΟΝ με την ορχήστρα του ΕΙΡ. Διευθυντής της ορχήστρας ήταν ο Μίκης Θεοδωράκης και συμμετείχε φιλικά σε δύο κομμάτια ο Μάνος Χατζιδάκις παίζοντας πιάνο. Σολίστ στο μπουζούκι ήταν Ο Μανώλης Χιώτης και τραγουδιστές ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Στέλιος Καζαντζίδης με τη Μαρινέλλα και η Μαίρη Λίντα. Επίσης σε πρώτη εμφάνιση ο Τέρης Χρυσός. Ήταν η πρώτη φορά που το ελληνικό κοινό θα έβλεπε τον Μ. Θεοδωράκη και τον Μ. Χατζιδάκι μαζί στη σκηνή, και η πρώτη φορά που αυτοί οι λαϊκοί τραγουδιστές θα αντιμετώπιζαν ένα διαφορετικό κοινό σ' ένα τέτοιο χώρο! (3) 

Πηγές - Σύνδεσμοι: 

1. Ερατοσθένης Καψωμένος Αναζητώντας το χαμένο Ευρωπαϊκό Πολιτισμό, Α΄ (Νεοελληνική ποίηση και πολιτισμική παράδοση) Πατάκης, Αθήνα, 2002.

2. https://www.youtube.com/watch?v=UcLiX3tCVY

3. https://www.youtube.com/watch?v=aWD9LrDjB4

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Άνθρωποι στον αέρα

Θα συμφωνούσατε μαζί μου, αν έλεγα πως εδώ και χρόνια, αλλά πιο έντονα, τελευταία, βιώνουμε μια αίσθηση ταραχής, αστάθειας, αβεβαιότητας να πλανάται ανάμεσά μας στον αέρα που αναπνέουμε; Αν θυμάστε, είναι το συναίσθημα που μας προκάλεσε ο διάλογος μεταξύ των δύο βασικών προσώπων του Σάμουελ Μπέκετ στο έργο του «Περιμένοντας τον Γκοντό» ή το συναίσθημα που διαχέεται στο έργο του Δημήτρη Δημητριάδη «Πεθαίνω σαν χώρα», τώρα που οι «Βάρβαροι» είναι ήδη εδώ και ζουν και κινούνται και νομοθετούν για λογαριασμό μας αλλά όχι για χάρη μας.

Το ερώτημα και μια πελώρια απορία έχει θρονιαστεί στο μυαλό μας και φοβόμαστε πως θα μείνει αμετακίνητο για καιρό: Γιατί "απουσιάζει" ο Θεός, μας αφήνει να ταλαιπωρούμαστε και μάλλον δείχνει να μην εξυπηρετεί τα ατομικά και εθνικά μας συμφέροντα, αφού πιστεύουμε σ’ αυτόν, χωρίς να συνυπολογίζει πως είμαστε, εμείς οι Έλληνες, χριστιανοί ορθόδοξοι, όπως, άλλωστε, οι Ρώσοι και οι Σέρβοι;

Είχα μια συζήτηση πριν από λίγα χρόνια με ένα νεαρό παιδί που παρουσίαζε έντονα κινητικά προβλήματα. Η κουβέντα έφτασε και στο θέμα του Θεού. Βλέποντάς τον βαθιά αγχωμένο και να προσπαθεί εναγωνίως να γίνει καλύτερα με κάθε γνωστό ή, και πειραματικό, ιατρικό και παραϊατρικό μέσο, τον ρώτησα αν πιστεύει ότι υπάρχει Θεός. Γύρισε προς το μέρος μου όπως το φίδι που ετοιμάζεται να δαγκώσει κάποιον που του πάτησε την ουρά και μου βροντοφώναξε: " Όχι! Δε μπορεί να υπάρχει Θεός και να θέλει να βρίσκομαι σ’ αυτό το χάλι! Κι αν υπάρχει, θα πρέπει να είναι ένας πολύ μοχθηρός Θεός!" 

Κοίταξα προς τα πάνω, νόμισα ότι η φωνή του έσκισε το ταβάνι κι έφτασε πάνω από τα σύννεφα! Απάντησα, χαμηλόφωνα: "Μην το λες ' μην είσαι απόλυτος ' έχε μια επιφύλαξη ' δεν είμαστε μόνοι μας εδώ κάτω, στη γη ' μας ακούνε από ψηλά!"

Απόκριση: " ............ " 

Σε μια άλλη συζήτηση, προσφάτως, με ένα εξαιρετικά καλλιεργημένο, ώριμο κορίτσι, που επίσης παρουσίαζε άλλα -όχι κινητικά- προβλήματα, την άκουσα να δηλώνει, σε μια στιγμή ενδοσκόπησης, σκύβοντας και κρύβοντας το κεφάλι μέσα στο σώμα της, όταν με είχε δει να κάνω το σταυρό μου: "Λυπάμαι, θά ’θελα κι εγώ να πιστεύω, αλλά δε μπορώ!" Δηλαδή, αν δεν χτυπάμε μπροστά στον Θεό -όπως πάνω σε τοίχο- και αν ο Θεός δεν θεραπεύει τα ιατρικά μας προβλήματά μας, σημαίνει ότι δεν υπάρχει! Φαίνεται να βασιζόμαστε στην πεποίθηση πως, εφόσον μοιάζουμε στον Θεό «κατ’ εικόνα», δικαιούμαστε και να συμπεράνουμε πως για λόγους πατρικής αλληλεγγύης ο Θεός οφείλει να διορθώνει «τα λάθη του» τα οποία υφιστάμεθα εμείς είτε λέγονται προβλήματα υγείας είτε οικονομικά είτε οποιαδήποτε άλλα προβλήματα. Αν ο Θεός δεν έχει μια συνεπή και αφοσιωμένη σ’ εμάς συμπεριφορά, σε ρόλο "γιατρού πυροσβέστη", τότε κι εμείς "δικαιούμαστε" να αμφισβητούμε την ύπαρξή του ή "να του κρατάμε μούτρα" και να κάνουμε αυτό που λέμε λαϊκά: "ότι γουστάρουμε!" 

Ποιά σχέση έχουν όλα αυτά, με την τουρκική εξωτερική πολιτική; Άμεση! Αρκεί να σταθούμε για λίγο στη σημερινή πραγματικότητα. Ποια είναι η σύγχρονη Τουρκία; Σε ποιο βαθμό μπορούμε να κατανοήσουμε πως είναι μια χώρα περισσότερο αναπτυγμένη οικονομικά και πολιτικά αλλά όχι κοινωνικά και πολιτιστικά από την Ελλάδα; Θυμάμαι δύο τουρκόφωνα παιδάκια -με καταγωγή από τη δυτική Θράκη- που βοηθούσα στα μαθήματά τους για κάποιο διάστημα, να λύνονται στα γέλια όταν με άκουσαν να προφέρω το ονοματεπώνυμο του Τούρκου προέδρου. Τους είπα πως είναι εύκολο να κοροϊδεύουμε τους άλλους, αλλά δύσκολο να τους διδάσκουμε να λένε και να κάνουν το σωστό και τα παρακάλεσα να με μάθουν να προφέρω όπως πρέπει το όνομα. Με έκπληξη τα άκουσα να προφέρουν με μια ευγενική και στρωτή έκφραση: Ρεζέπ Ταΐπ Ερντοάν! Που πήγαν τα έντονα σύμφωνα; Που πήγε ο τουρκικός "βαρβαρισμός" της γλώσσας και του πολιτισμού; Μήπως δεν είναι τόσο  απολίτιστοι και πολεμοχαρείς όλοι οι Τούρκοι, τουλάχιστον τόσο όσο, για χρόνια διδασκόμασταν πως είναι, στα ελληνικά σχολεία; Χωρίς αυτό, βέβαια, να σημαίνει, από την άλλη πλευρά,  πως οι Έλληνες απλά «συνωστίσθηκαν» το 1922 στην παραλία της Σμύρνης. Και αν είναι πράγματι ανάλγητοι και σκληροί οι πολιτικοί, μπορούμε -γενικεύοντας- άδικα και επικίνδυνα για την ειρήνη, να θεωρούμε πως το ίδιο συμβαίνει και με τον τουρκικό λαό; Θα έλεγα, πως όχι!   

Δείτε, όμως, την πορεία αυτού του απόλυτα άθεου ηγέτη -του Ερντογάν- (γιατί δεν πιστεύει ούτε στον Μουσουλμανισμό) παρά μόνο στον εαυτό του, ενώ κρύβεται πίσω από μια θρησκευτική τυπολατρία και διαχειρίζεται με "σιδερένια πυγμή" μια ισχυρή  στρατιωτική εξουσία την οποία σύντομα θα χάσει! Μπορεί να μην τη γνωρίζουν αλλά ακόμα κι αν την έχουν ακούσει, φαίνεται πως οι Τούρκοι πολιτικοί δεν έδωσαν ποτέ την πρέπουσα σημασία στη χριστιανική συμβουλή: "Ου ποιήσεις εαυτόν είδωλον". Ήδη από την εποχή της ίδρυσης του νέου τουρκικού κράτους, η Τουρκία εμφανίζει συμπτώματα νεοπλουτισμού (εγωϊσμός, αβάσιμη αυτοπεποίθηση, ψευδαίσθηση αυτοδυναμίας) που έχουν γιγαντωθεί τελευταία, καθώς διαθέτει μια μεγάλη εσωτερική αγορά που ανταποκρίνεται στις ανάγκες 80 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ο Ερντογάν διατηρείται στην εξουσία μόνο και μόνο γιατί έχει ξεγελάσει τους στρατιωτικούς ηγέτες της χώρας του πως μπορούν, πολεμώντας τους Κούρδους, να τους εξοντώσουν και -καταλαμβάνοντας τα εδάφη τους- να έχουν πρόσβαση στα κοιτάσματα πετρελαίου του βόρειου Ιράκ και, επομένως, ενεργειακή αυτάρκεια. Συνεχίζει να αφανίζει ολόκληρα χωριά των Κούρδων στα σύνορα της χώρας του με τη Συρία και το Ιράκ. Όλες, σχεδόν, οι βομβιστικές επιθέσεις εναντίον πολιτών στην Κωνσταντινούπολη και άλλες μεγαλουπόλεις της Τουρκίας είναι προβοκάτσιες, ώστε να δικαιολογήσει την κλιμάκωση των βομβαρδισμών και των επιθέσεων κατά των Κούρδων έξω από τα τουρκικά σύνορα. Νομίζει πως -όντας, για χρόνια, ένας πιστός σύμμαχος των Αμερικανών στο δυτικότερο άκρο της Ασίας- θα του "επιτραπεί" να γίνει αρχηγός ολόκληρου του μουσουλμανικού κόσμου και, με τον τρόπο αυτό, ελπίζει να καταφέρει να ανασυστήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Επισκέφθηκε πριν από λίγες ημέρες τις ΗΠΑ για να εγκαινιάσει ένα μεγαλοπρεπές τζαμί, κουνώντας το κόκκινο πανί της τουρκικής, μουσουλμανικής σημαίας, μπροστά στον «αμερικανικό ταύρο». Είναι καθαρή παραφροσύνη να αγνοεί κάποιος πολιτικός ηγέτης τη θέληση δύο υπερδυνάμεων (ΗΠΑ-Ρωσίας) και, την ίδια στιγμή, αυτοκτονία, να μην πιστεύει ούτε στο Θεό! Πώς εξηγείται μια τέτοια συμπεριφορά; "Η εικόνα του εαυτού είναι το πιο ισχυρό αρχέτυπο", έλεγε ο Jung. Στο "Βιβλίο των νεκρών πολιτικών" θα γραφεί ένα πολύ άσχημο τέλος γι αυτόν τον εγκληματία πολέμου. Στην πρόσφατη επίσκεψή του -όπως μπορείτε να ακούσετε στο διαφωτιστικό βίντεο- σύμφωνα με απόλυτα εξακριβωμένες πληροφορίες, του ανακοινώθηκε επίσημα πως επίκειται, σύντομα, η ίδρυση του Κουρδικού κράτους.  

Στη συνέχεια, αφού -έστω και με τρόπο δυσάρεστο, για την Τουρκία- θα έχουν "καλυφθεί" τα νώτα της στα νοτιο-ανατολικά σύνορα της χώρας, μέσα σε ένα παραλήρημα επίδειξης επιθετικής ισχύος η Τουρκία θα επιτεθεί στην Ελλάδα. Είναι αδύνατον ο Τούρκος πρόεδρος να ελέγξει τους στρατηγούς του, αν δεν τους απασχολεί διαρκώς με κάποια πολεμική επιχείρηση ‘ αν αυτή δεν είναι στα ανατολικά σύνορα, θα είναι στα δυτικά (παράλια Ιωνίας). Άλλωστε, παρά την υπεροψία και τις παραδοξολογίες της καθημερινής πολιτικής φλυαρίας, ο προσανατολισμός της Τουρκίας στοχεύει διαρκώς στην «κατάκτηση» της Ευρώπης! Πρώτη πύλη της Ευρώπης, η Ελλάδα! 

Εδώ είμαστε και θα τα δούμε! 

Πάντως, πιο τρομακτικό φαινόμενο από οποιαδήποτε πολεμική φρικαλεότητα, συμβαίνει ή σχεδιάζεται να συμβεί, είναι, κατά τη γνώμη μου, η έλλειψη πίστης. Όντας περιστασιακός επισκέπτης της εκκλησίας, χωρίς άμεσους δεσμούς με ιερωμένους, αλλά σεβόμενος λίγους ιερείς που μετρώνται στα δάχτυλα τον ενός χεριού, ως άξιους εκπροσώπους του Θεού, δε δικαιούμαι να δίνω συμβουλές ούτε να δείχνω τον σωστό δρόμο γιατί -αν μη τι άλλο- δεν γνωρίζω ποιος είναι! Το μόνο για το οποίο είμαι βέβαιος είναι, πως ο δρόμος αυτός υπάρχει! Αν λοιπόν, σας είναι αδύνατο να πιστέψετε σε κάτι αόρατο, δηλαδή στον Θεό, σας καταλαβαίνω! Αν δεν έχετε αγγίξει τον θάνατο σε κάποια στιγμή της ζβής σας, δεν είναι εύκολο να πιστέψετε. Δοκιμάστε να εμπιστευθείτε έναν άνθρωπο που αγαπάτε! Θα έχετε, ήδη, αγαπήσει ένα μικρό μέρος του Θεού! Είναι θεμελιώδες στοιχείο για τη ζωή μας, το να "πατάμε στη γη" και να πορευόμαστε κρατώντας το χέρι ενός αγαπημένου ανθρώπου. Μόνο με τη συμπαράσταση ενός άλλου ανθρώπου θα καταφέρουμε να "φτάσουμε μακριά". Η πίστη ' αυτή η γλυκιά, εθελοντική προσήλωση στην αγάπη, ανάλογα με το βάθος της, αν δε μας προσφέρει ανακούφιση, θα μας χαρίσει τουλάχιστον έναν ήσυχο, γαλήνιο, βραδινό ύπνο ' ότι δίνει, κανείς, παίρνει: λίγη πίστη - λίγο καλό ύπνο!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

100+ αγαπημένα, χάρτινα βιβλία

Σε έρευνα που πραγματοποίησαν (2013) το bookpress.gr και το Βιβλιοπωλείο Πολιτεία, συμμετείχαν 120 λογοτέχνες με σκοπό την ανάδειξη των 100 βιβλίων που αξιολογούνται από τους συγγραφείς ως τα καλύτερα της νεοελληνικής λογοτεχνίας των τελευταίων δύο αιώνων (1813-2013). Επειδή η έρευνα πραγματοποιήθηκε εν μέσω μιας κρίσης συνεχιζόμενης ως τις ημέρες μας, νομίζω πως τα αποτελέσματά της συνεχίζουν να είναι επίκαιρα.

Λυπάμαι για το γεγονός πως ζητήθηκε από τους συγγραφείς να δηλώσουν μόνο τα 20 βιβλία που αξιολογεί ο καθένας ως τα καλύτερα, γιατί δεσμεύθηκε ήδη από την αρχή η διάθεσή τους να εκφράσουν ελεύθερα τις αναγνωστικές τους προτιμήσεις, την κρίση σχετικά με την επιρροή που άσκησαν τα βιβλία ή άλλα κριτήρια που καθορίζουν τις επιλογές τους. Με ξένισε το φαινόμενο πως στα βιβλία αυτά επιλέχθηκαν κυρίως τίτλοι πεζογραφίας, μυθιστορήματα ή διηγήματα, ποιητικές συλλογές (μεμονωμένες, συγκεντρωτικές ή άπαντα) και ελάχιστα θεατρικά έργα, γιατί στην τέχνη του λόγου εντάσσω και την συνεπή με την ανθρωπιά, καταγραφή των σκέψεων, των συναισθημάτων και των πεποιθήσεων του θεατή - ακροατή. 

Προσωπικά, εντάσσω τις μελέτες και τα δοκίμια στα λογοτεχνικά έργα γιατί διαρκής επιδίωξή μου είναι η ακριβής παρουσίαση ενός ωραίου πράγματος και όχι η ωραία αναπαράσταση ενός πράγματος ακαθόριστης ποιότητας. Αντιλαμβάνομαι τα δοκίμια και τις μελέτες ως «λεκτικά ντοκυμανταίρ» -επειδή βασίζονται στην έρευνα- και χρησιμοποιούν αντί για το κινηματογραφικό φιλμ ή την ψηφιακή εικόνα, τις εικόνες που σχηματίζουν κάθε φορά οι λέξεις. Τα περισσότερα λογοτεχνικά έργα της σύγχρονης ελληνικής παραγωγής, των τελευταίων δεκαετιών, πιστεύω, πως δεν έχουν ηθικό λόγο ύπαρξης και οι συγγραφείς θα έπρεπε να αυτοπεριορίζονται αν σέβονταν τον εαυτό τους και την αποστολή τους και δεν επιδίωκαν το κέρδος ή την επαγγελματική και κοινωνική καταξίωση. Αυτά τα χαμηλών προδιαγραφών λογοτεχνικά έργα  προσφέρονται στον αναγνώστη ως καλογραμμένα, κρυμμένα πίσω από ένα σύννεφο λέξεων με στόχο, μέσω της ηθελημένα δημιουργικής ασάφειας, να καθοδηγήσουν, να ξεγελάσουν, να χρησιμοποιήσουν και τελικά, να διαμορφώσουν τη συνείδηση του αναγνώστη. Η λεγόμενη στρατευμένη λογοτεχνία περασμένων δεκαετιών, στην εποχή μας έχει μεταμορφωθεί σε  στοχευμένη -ή ακόμη χειρότερα-σε κατευθυνόμενη λογοτεχνία που προωθούν οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες ώστε να παραποιήσουν  έννοιες όπως της πατρίδας, της ειρήνης ή της ασφάλειας αντικαθιστώντας τες με έννοιες όπως αυτές της ασταμάτητης επιδίωξης του ατομικού συμφέροντος και της ικανοποίησης του «ενστίκτου» της κυριαρχίας πάνω στους άλλους ενισχύοντας μια ανάρμοστη διαδικασία αφύσικης επιλογής εννοιών και «αξιών». Όταν η λογοτεχνία διευκολύνει την αναζήτηση του νοήματος των ουσιαστικών ανθρώπινων σχέσεων και της υψηλής ηθικής (κυρίως η πεζογραφία) ή τη διασάφηση πολύπλοκων εννοιών και την έκθεση στο φως των σκέψεων, των συναισθημάτων και των πεποιθήσεών μας (κυρίως το θέατρο, η ποίηση, αλλά και το δοκίμιο) τότε είναι ευπρόσδεκτη όσο και αναγκαία για τη διανοητική και τη συναισθηματική μας ισορροπία.

Τα 100+ βιβλία (περίπου 125 τόμοι) που συγκέντρωσαν τις προσωπικές μου προτιμήσεις παρατίθενται κατά αλφαβητική σειρά, σύμφωνα με το επώνυμο των συγγραφέων. Οι προθέσεις της παρουσίασης αυτού του καταλόγου είναι να καταδειχτεί η αξία των λογοτεχνών όχι μόνο ως καλλιτεχνών αλλά -πρωταρχικά- ως ανθρώπων και καθόλου δεν με απασχολεί να συμμετάσχω στην ανάδειξη νέων λογοτεχνών, αν το έργο των νέων δε μπορεί να σταθεί αφ’ εαυτού -χωρίς «υποστηρίγματα»- δίπλα στο έργο των παλαιότερων αντικειμενικά σπουδαίων πνευματικών ανθρώπων όπως απέδειξε ο χρόνος. Έγινε προσπάθεια να συμβιβάσω τον κατάλογο των 100 βιβλίων που προέκυψαν από την έρευνα με τις δικές μου προτιμήσεις για να δείξω την εκτίμησή μου προς ορισμένους συγγραφείς που συμμετείχαν στην έρευνα. Πρόθεσή μου ήταν να μην περιοριστώ αυστηρά στη λογοτεχνική παραγωγή των δύο τελευταίων αιώνων. Αδίκησα και άλλους συγγραφείς που με συντρόφεψαν στον ελεύθερο χρόνο μου και δεν τους αναφέρω στον κατάλογο των αγαπημένων μου.        

Η πρωτιά των Κ. Καβάφη, Α. Αλεξάνδρου και Αλ. Παπαδιαμάντη στα 100 καλύτερα βιβλία, δεν αποτέλεσε έκπληξη. Αντιστρόφως, δεν περίμενα τη  μέτρια αξιολόγηση των δύο νομπελιστών μας, καθώς και την ακόμη μετριότερη παρουσία σπουδαίων ποιητών και πεζογράφων όπως οι Σολωμός, Βιζυηνός, Καζαντζάκης, Καρυωτάκης, Εμπειρίκος κ.ά. Έχει, άραγε, αφομοιώσει το κοινό (αναγνωστικό ή μη) αυτούς τους σημαντικότατους συγγραφείς και αναζητά νέους λογοτέχνες αδιαβάθμητης ποιότητας και βαρύτητας μήπως με σκοπό να τους καταναλώσει; Είναι η ανάγνωση, μόδα και ακολουθεί τη συνήθεια των ερωτήσεων του τύπου: «Ποια ταινία είδες απόψε;» ή «Ποιο βιβλίο διάβασες αυτή την εβδομάδα;» Αν είδες κάποιο έργο είσαι “in” αν δεν είδες είσαι “out” ή μάλλον “outside”; Δηλαδή, σημασία έχει «που βρίσκεσαι» σε κάποια δεδομένη στιγμή όχι «τι είσαι» κάθε στιγμή! Αναφερόμαστε σε μια μερίδα ανθρώπων που πηγαίνουν στο θέατρο ή στον κινηματογράφο αποκλειστικά για να τους δουν οι γνωστοί και φίλοι ή κρατούν ένα χοντρό βιβλίο στο χέρι -επιχειρώντας να διαβάσουν μια σελίδα, προασπίζοντας με το βιβλίο τον ζωτικό τους χώρο στην πολυκοσμία των τρένων ή στο στρίμωγμα των λεωφορείων. Ως παράδειγμα ενός σύγχρονου αναγνώστη που έχει ανάγκη -διαβάζοντας- να επικοινωνήσει με τους άλλους, παραθέτω και το δροσερό κορίτσι του βίντεο που ακολουθεί, το οποίο κραδαίνει κάθε φορά και ένα βιβλίο, με τη βεβαιότητα του "κατόχου" της γνώσης και το κύρος του υπεύθυνου διαφημιστή. 

Τέλος, με αιφνιδίασε η απουσία από τον κατάλογο, συγγραφέων της παιδικής λογοτεχνίας, όπως, για παράδειγμα, βιβλία της Πηνελόπης Δέλτα, της Άλκης Ζέη, της Ζωρζ Σαρρή, του Ευγένιου Τριβιζά ή της Σοφίας Μαντουβάλου.  

Από τους συγγραφείς που συμμετείχαν με τις επιλογές τους στην έρευνα, αρκετά είναι τα γνωστά μου ονόματα και από τους ανθρώπους αυτούς εκτιμώ περισσότερο τους / τις: Νάνο Βαλαωρίτη, Βασίλη Βασιλικό, Αλέξανδρο Ίσαρη,  Δημήτρη Καλοκύρη, Παυλίνα Παμπούδη, Μαρία Σκιαδαρέση, Σώτη Τριανταφύλλου,  Φωτεινή Τσαλίκογλου και Γιώργο Χρονά.
Τα 100+  καλύτερα βιβλία της νεοελληνικής λογοτεχνίας είναι, κατά τη γνώμη μου, τα εξής:

1.   Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ: Ποίηση 1963- 2011
2.   (Άγνωστος): Οι περιπέτειες ενός προσκυνητού
3.   Άρης Αλεξάνδρου: Το κιβώτιο
4.   Μανώλης Αναγνωστάκης:  Τα ποιήματα 
5.   Μέλπω Αξιώτη:  Δύσκολες νύχτες

6.   Κώστας Βάρναλης: Ποιητικά, Πεζός λόγος, Αισθητικά, Κριτικά, Σολωμικά
7.   Βασίλης Βασιλικός:  Το φύλλο - Το πηγάδι - Τ' αγγέλιασμα
8.   Ηλίας Βενέζης: Αιολική γη, Το νούμερο 31328
9.   Γεώργιος Βιζυηνός:  Άπαντα
10. Νίκος Γκάτσος: Αμοργός
11. Γιώργος Γραμματικάκης: Η αυτοβιογραφία του φωτός
12. Πηνελόπη Δέλτα: Παραμύθι χωρίς όνομα, Στα μυστικά του βάλτου, Μάγκας
13. Πολύβιος Δημητρακόπουλος: Σιδηρά και Χρυσή διαθήκη
14. Δημήτρης Δημητριάδης: Πεθαίνω σαν χώρα
15. Μάρω Δούκα: Η αρχαία σκουριά
16. Νίκος Εγγονόπουλος: Άπαντα
17. Οδυσσέα Ελύτης: Ποιήματα, Ανοιχτά χαρτιά
18. Ανδρέας Εμπειρίκος: Υψικάμινος, Ενδοχώρα, Οκτάνα
19. Άλκη Ζέη: Το καπλάνι της βιτρίνας, Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, Σπανιόλικα παπούτσια και άλλες ιστορίες
20. Γιώργος Θεοτοκάς:  Ελεύθερο πνεύμα
21. Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η τιμή και το χρήμα, Ο κατάδικος
22. Γιώργος Ιωάννου: Η πρωτεύουσα των προσφύγων, Ομόνοια, Πολλαπλά κατάγματα
23. Κωνσταντίνος Καβάφης: Άπαντα
24. Νίκος Καζαντζάκης: Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά, Αναφορά στο Γκρέκο
25. Ανδρέας Κάλβος: Ωδαί
26. Ιάκωβος Καμπανέλλης: Μαουτχάουζεν, Η αυλή των θαυμάτων, Τα 4 πόδια του τραπεζιού
27. Μιχάλης Καραγάτσης: Η μεγάλη χίμαιρα
28. Ανδρέας Καρκαβίτσας: Ο ζητιάνος
29. Κώστας Καρυωτάκης: Ποιήματα και πεζά
30. Θοδωρής Καλλιφατίδης: Οι εφτά ώρες στον παράδεισο, Το τελευταίο τριαντάφυλλο
31. Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: Απομνημονεύματα
32. Φώτης Κόντογλου: Η πονεμένη Ρωμιοσύνη, Ο αστρολάβος
33. Μένης Κουμανταρέας: Βιοτεχνία Υαλικών
34. Ανδρέας Λασκαράτος: Ιδού ο άνθρωπος
35. Γιώργος Λεκάκης: Η άγνωστη Μικρά Ασία
36. Αδαμάντιος Λεμός: Η ουτοπία του Θέσπη
37. Βύρων Λεοντάρης:  Μόνον δια της λύπης
38. Γιάννης Μακρυγιάννης: Απομνημονεύματα, Οράματα και θάματα
39. Μιχαήλ Μητσάκης: Διηγήματα
40. Κώστας Μουρσελάς: Δια της ατόπου απαγωγής, Επικίνδυνο φορτίο
41. Γιάννης Μπεράτης: Το πλατύ ποτάμι
42. Στρατής Μυριβήλης: Η ζωή εν τάφω, Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια
43. Γρηγόριος Ξενόπουλος: Αθηναϊκές επιστολές
44. Κωστής Παλαμάς: Ο δωδεκάλογος του γύφτου, Η ασάλευτη ζωή
45. Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Άπαντα
46. Ευάγγελος Παπανούτσος: Ο λόγος και ο άνθρωπος, Πρακτική φιλοσοφία, Οι δρόμοι της ζωής
47. Κοσμάς Πολίτης: Eroica, Στου Χατζηφράγκου, Λεμονόδασος
48. Γεώργιος Πυρουνάκης: Μικρά αγωνιστικά φύλλα
49. Γιάννης Ρίτσος: Η σονάτα του σεληνόφωτος, Η τέταρτη διάσταση
50. Εμμανουήλ Ροϊδης: Άπαντα  
51. Αλέκος Σακελλάριος: Λες και ήταν χθες
52. Ζωή Σαμαρά: Το βλέμμα του συγγραφέα, Είδα τις λέξεις να χορεύουν
53. Αντώνης Σαμαράκης: Το λάθος, Ζητείται ελπίς, Αρνούμαι
54. Μίλτος Σαχτούρης: Ποιήματα
55. Γιώργος Σεφέρης: Ποιήματα, Δοκιμές, Έξη νύχτες στην Ακρόπολη
56. Άγγελος Σικελιανός: Λυρικός βίος
57. Τάκης Σινόπουλος: Ποίηση
58. Γιάννης Σκαρίμπας: Ο ήχος του κώδωνος
59. Διονύσιος Σολωμός: Η γυναίκα της Ζάκυθος, Ελεύθεροι πολιορκημένοι
60. Γιώργος Σουρής: Άπαντα
61. Δανάη Στρατηγοπούλου: Αττίκ
62. Διδώ Σωτηρίου: Ματωμένα χώματα, Οι νεκροί περιμένουν
63. Κώστας Ταχτσής: Το τρίτο στεφάνι, Το φοβερό βήμα
64. Σώτη Τριανταφύλλου: Εργοστάσιο μολυβιών, η φυγή
65. Κωνσταντίνος Τσάτσος: Ο σύγχρονος άνθρωπος
66. Ιωάννα Τσάτσου: Φύλλα κατοχής
67. Στρατής Τσίρκας: Ακυβέρνητες πολιτείες, Η χαμένη άνοιξη
68. Μάριος Χάκκας: Άπαντα
69. Πόλυ Χατζημανωλάκη: Οι μέλισσες του Κάλβου τριγυρίζουν στα λιβάδια του Λινκλνσάιρ
70. Δημήτρης Χατζής: Το τέλος της μικρής μας πόλης, Το διπλό βιβλίο
71. Κωνσταντίνος Χριστομάνος: Η κερένια κούκλα
72. Γιάννης Ψυχάρης: Το ταξίδι μου, Ζωή και αγάπη στη μοναξιά, Ρόδα και μήλα

Πηγή:
http://www.thessalonikiartsandculture.gr/vivlio/ta-100-kalitera-vivlia-tis-neoellinikis-logotexnias-1813-2013

Γιώργος Χατζηαποστόλου

" Έργο" Φύσης και έργο τέχνης

[....]

[1'.30΄΄-  1'.60'΄]

Δε θέλω τίποτε άλλο παρά να μιλήσω απλά, να μου δοθεί

          ετούτη η χάρη.

Γιατί και το τραγούδι το φορτώσαμε με τόσες μουσικές

          που σιγά-σιγά βουλιάζει

και την τέχνη μας τη στολίσαμε τόσο πολύ που φαγώθηκε

          από τα μαλάματα το πρόσωπό της

κι είναι καιρός να πούμε τα λιγοστά μας λόγια γιατί η

          ψυχή μας κάνει αύριο πανιά.

[....]

Ο ήλιος, η θάλασσα, ο άνεμος, τα σύννεφα ή τα υπόγεια ύδατα διαμορφώνουν, με τα χρόνια, τη μορφή της γης. Οι σχηματισμοί του ανάγλυφου της γης, συχνά θυμίζουν πρόσωπα, ζώα ή άλλα εξωπραγματικά όντα όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με τις γλυπτές μορφές στα σπήλαια, από τους σταλακτίτες και τους σταλαγμίτες. Θα μπορούσαν, ίσως, να συμπεριληφθούν στους "καλλιτέχνες" και συμβαίνει να θεωρούνται από κάποιους φιλοσόφους της τέχνης, ως άτυποι "δημιουργοί".

Αντικειμενικά, ως "έργο τέχνης", πιστεύω πως θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα φυσικό τοπίο, ένα λουλούδι, μια μυρωδιά, ενώ, υποκειμενικά κρίνοντας, το πρώτο  αριστούργημα που μου έρχεται στο μυαλό είναι η γυναίκα. 

Σημειώνω, ως έργα τέχνης, μόνο ένα όμορφο και όχι ένα άσχημο έργο γιατί ακόμη και σαν παράδειγμα προς αποφυγή αν το χρησιμοποιούσα, θα εμπλεκόμουν στη διαδικασία να το αναπαράγω. Ως όμορφο αντικείμενο έχω τη γνώμη πως λογίζεται, κάθε αρμονική σύνθεση που προκαλεί στον άνθρωπο - θεατή που θα το δει, θα το ακούσει, θα το γευθεί, θα το μυρίσει ή θα το αγγίξει, μια αισθητική απόλαυση (χαρά, θαυμασμό, συγκίνηση, ηρεμία). 

Γνωρίζοντας τον δημιουργό της ακόλουθης εικόνας, μπορώ να κατατάξω αυτό το αντικείμενο (το σκουριασμένο κορίτσι) στα έργα τέχνης.
http://www.mikesfreegifs.com/main4/photos33.htm

Συνεχίζω να αναζητώ την ομορφιά όπου κι αν υπάρχει -είτε στη φύση είτε στην τέχνη- γιατί θεωρώ πρωτεύον το "αποτέλεσμα" και αντιλαμβάνομαι τον δημιουργό ως δευτερεύοντα αισθητικό παράγοντα -ως μέσον- που απλώς διαμεσολαβεί για να μας φέρει σε επαφή με το ωραίο.

Σημασία, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει ποιος δημιούργησε ένα έργο, αλλά αν το έργο αυτό είναι ωραίο. Αν ο "δημιουργός" δεν είναι συγκεκριμένο πρόσωπο αλλά μια απρόσωπη οντότητα (Φύση, Θεός) το έργο δεν θεωρώ πως είναι τυχαίο, ορφανό ή πως θα παραμείνει αδιαβάθμητο έξω από κάποια καλλιτεχνική κατηγορία αλλά, υφίσταται κατά μιαν αίσθηση, ως "φαινόμενο" με την έννοια του ευρέος, δηλαδή του αντικειμένου -που απευθύνεται σε πάρα πολλούς ανθρώπους- και όχι με την έννοια του ασαφούς και του ακαθόριστου. Αν το έργο είναι πάρα πολύ ωραίο, τότε από περιέργεια, θα αναζητήσω τον δημιουργό ' διαφορετικά, θα αγνοήσω το έργο και ο δημιουργός θα παραμείνει άγνωστος σ’ εμένα.

Η διάθεση να παράγει ο άνθρωπος σύνθετα και πολύπλοκα αισθητικά έργα με σκοπό να είναι δύσκολο να τα μιμηθούν οι επίγονοι καλλιτέχνες ή να προβληματίσει με τη θεματική και την σύνθεσή τους τον θεατή, μετά από μια πρώτη περίοδο παρουσίασής τους κατά την οποία αιφνιδίασαν ή και δυσαρέστησαν το κοινό, σήμερα, μάλλον απωθούν και παραμερίζονται σιωπηρά.

Βρίσκω πολύ εγωιστικό και τυφλά ανταγωνιστικό από μέρους του ανθρώπου, να διαχωρίζει, αυθαίρετα, τον εαυτό του από τα ζώα είτε πρόκειται για τα άλλα ανώτερα θηλαστικά, είτε ακόμα και τα φυτά, επειδή έχει τη διάθεση να δημιουργεί "αντικείμενα" όχι με σκοπό τη χρηστική εφαρμογή αλλά την αισθητική τους αξία.

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Υπονόμευση > εμφύλιος πόλεμος + εξωτερική εισβολή

Μια χώρα όπως η δική μας που έχει συνηθίσει να "λειτουργεί" για δεκαετίες έξω από κανόνες οικονομικής ισορροπίας, πολιτικής ευστάθειας και κοινωνικής γαλήνης έχει "αποκτήσει" με έναν ανεξήγητο τρόπο "ανοσία" σε κάθε προσπάθεια πολιτιστικής αποσταθεροποίησης, είτε αυτή λέγεται εξευρωπαϊσμός -με την πλήρη ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση- είτε, τελευταία, βίαιη προσαρμογή της στο κρεβάτι του Προκρούστη που ονομάζεται παγκοσμιοποιημένη κοινωνία. 

Είναι όμως τα όρια της χώρας ανεξάντλητα; Είναι οι αντοχές του λαού άπειρες; Είναι η αξιοπιστία των πολιτικών απύθμενη; Ασφαλώς και όχι!

Τα χρόνια της ασυλλόγιστης ευμάρειας με τα δανεικά των Ευρωπαίων εταίρων μας, μας έκαναν να συμπεριφερόμαστε όπως το κακομαθημένο παιδί που δεν του χαλούν χατήρι οι γονείς και οι συγγενείς, ώσπου κάποια στιγμή -τώρα- οι πρώην φίλοι έφτασαν στο σημείο να το απειλούν ότι θα το κλείσουν στη "φυλακή" ώστε να αναμορφωθεί ο χαρακτήρας του και να γίνει ένα πολύ καλό παιδί! 

Η ανελέητη φορολόγηση και τα διεθνή πολιτικά παιχνίδια στα οποία πρωταγωνιστικό ρόλο κρατά η γειτονική μας Τουρκία θα οδηγήσουν, σύμφωνα με τους ειδικούς, πολύ σύντομα, ίσως ακόμα και σε διάστημα ενός έτους, σε κοινωνική έκρηξη, εμφύλιο πόλεμο μεταξύ των Ελλήνων αλλά και συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Αλλοδαπών (προσφύγων που θα έχουν παραμείνει στην Ελλάδα αλλά και των μουσουλμάνων της Θράκης). Οι ερχόμενες κυβερνήσεις θα έχουν διάρκεια ζωής μηνών και την πολιτική αστάθεια θα εκμεταλλευθεί η Τουρκία εισβάλλοντας με κάποια αφορμή σε νησιά μας (γίνεται λόγος για τη Λέσβο και τη Ρόδο). 

Σε αυτή την πρόβλεψη κατατείνουν εξάλλου και οι προφητείες των Κοσμά του Αιτωλού, Αγίου Παϊσίου και άλλων Όποιος δεν πιστεύει στο Θεό ας αρκεστεί στις οικονομικο-πολιτικές ερμηνείες ' το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο ' η κρίση κλιμακώνεται και δεν έχει φτάσει σήμερα στο κατώτατο σημείο της, όπως αφήνουν να εννοηθεί οι πολιτικοί για να μεταθέσουν στο μέλλον την κοινωνική επανάσταση.

Οι επαγγελματίες της κατασκοπείας, των ψυχολογικών επιχειρήσεων και της υπονόμευσης όπως ο παρουσιαστής του βίντεο -αν και αναφέρεται στη σχέση Η.Π.Α. - Ε.Σ.Σ.Δ.- μας αναλύουν υπομονετικά και μεθοδικά που βρισκόμασταν, που πηγαίνουμε και πότε θα φτάσουμε -αν επιβιώσουμε- πράγμα, αμφίβολο. Εμείς, ως χώρα με δυτικο-ευρωπαϊκό κοινωνικο-οικονομικό προσανατολισμό και ανατολίτικη πολιτιστική νοοτροπία, αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε πως κανείς δε θα σεβαστεί την πολύχρονη ιστορία μας αν δεν βρεθούμε σε θέση να επιβάλλουμε τον σεβασμό, αφού, με την αναιμική εκπαίδευση και την επιλεκτική όσο και θαμπή ιστορική μας μνήμη, αδυνατούμε να τον εμπνεύσουμε. 

Θα δούμε ...

Γιώργος Χατζηαποστόλου 

Σημείωση: η ανάλυση της εικόνας του βίντεο είναι φτωχή, αλλά το περιεχόμενο της παρουσίασης μας αποζημιώνει για την υπομονή μας να το παρακολουθήσουμε.  

Μια λειτουργική καρδιά!

Γειά σας!

Τι κάνετε;

Πώς είστε;

Χρόνια πολλά!

Χρόνια πολλά σ’ όλα τα ζευγάρια, σ’ όλους τους ερωτευμένους και σ’ όλα τα μπακούρια, γιατί όχι!

Χρόνια πολλά και σ’ εμένα!

Λοιπόν, εμ... ονομάζομαι Νεκταρία Αναστασοπούλου και είμαι δεκαοχτώ χρονών ‘ οι περισσότεροι με ξέρετε αυτή τη στιγμή... εεε... και αποφάσισα να κάνω ένα βίντεο όχι για τη σημερινή μέρα που όλοι ξέρουμε ότι είναι του Αγίου Βαλεντίνου, αλλά για τη μέρα -την παγκόσμια- των συγγενών καρδιοπαθειών που είναι επίσης σήμερα, ωστόσο δεν το ξέρει πάρα πολύς κόσμος και επίσης αύριο είναι η μέρα του παιδικού καρκίνου, να τό ’χετε στο μυαλό σας.

Αποφάσισα να κάνω αυτό το βίντεο και να μιλήσω εγώ προσωπικά γιατί η ίδια είμαι καρδιοπαθής ή καρδιοπαθούς (!) ... καρδιοπαθής

... με λες και ανάπηρη!

Ουσιαστικά ήθελα να μιλήσω γι αυτό το θέμα με την προσωπική μου εμπειρία.

Έχω διάφορες διάσπαρτες εξετάσεις για να σας εξηγήσω ακριβώς τι έχω αλλά νομίζω ότι δεν χρειάζεται γιατί δεν θα καταλαβαίνω ούτε τι διαβάζω, ούτε εσείς τι ακούτε, οπότε σε γενικές γραμμές, η δική μου συγγενής καρδιοπάθεια κατατάσσεται στην κατηγορία των κυανωτικών καρδιοπαθειών, τέλος πάντων και έχουμε να κάνουμε με τετραλογία Fallot ... Αυτό! 

Έχω κάνει διάφορα, το ιατρικό ιστορικό μου έχει πολλά συμβάντα καταγεγραμμένα, έχω κάνει τρία χειρουργεία ανοιχτής καρδιάς καθώς κι άλλο ένα χειρουργείο που είχε χρειαστεί έχω ένα σημάδι στην πλάτη μου, έχω κάνει διάφορους καθετηριασμούς -θα επανέλθω σ’ αυτό να σας εξηγήσω τι είναι- όλες μου οι επεμβάσεις έχουνε γίνει στην Αμερική. Κάθε φορά που πηγαίνω κάθε έξι έως οχτώ χρόνια -ανάλογα ... την κατάστασή μου- επισκέπτομαι το Νοσοκομείο Παίδων της Βοστώνης.

Όπως καταλαβαίνετε έχω έρθει κι εγώ σε δύσκολες καταστάσεις: έχω βρεθεί σε πόνο, σε ράμματα, σε νοσοκομεία, σε επεμβάσεις, σε φάρμακα, ναρκώσεις -είναι πολλά- καθώς επίσης έχω βρεθεί στη δυστυχία άλλων ανθρώπων, εκεί προφανώς βλέπω πολλά παιδάκια που πάσχουν από διάφορα, ωστόσο δεν έκανα αυτό το βίντεο για να αρχίσουμε όλοι μαζί να κλαίμε! Αυτός είναι και ο λόγος που προσπαθώ να το κάνω λίγο πιο χιουμοριστικό -ελπίζω να τα καταφέρνω- και... ναι!

Δεν ξέρω αν βλέπετε το σημάδι μου που θέλω οπωσδήποτε να φανεί γι αυτό θα περάσουμε σ’ αυτό το στάδιο να σας δείξω τα σημάδια μου:

όπως βλέπετε αυτό είναι το βασικό μου σημάδι και διαπερνάει όλο το θώρακα, δηλαδή φτάνει μέχρι εδώ.

Προφανώς και ξέρω πως γίνεται, γιατί όταν ήμουνα δέκα χρονών έκατσα και είδα χειρουργείο ανοιχτής καρδιάς -γιατί είμαι ανώμαλη (!)-  αλλά, ναι, ουσιαστικά αυτό είναι ένα βασικό μου σημάδι, επιπλέον, αν το πιάσεις είναι τρακτερωτό κάπως το κόκαλο γιατί είναι σπασμένο και όσοι λένε ότι εμείς οι καρδιοπαθείς δε μπορούμε να κάνουμε όσα κάνουν οι φυσιολογικοί, προφανώς και δε μπορούμε γιατί μπορούμε να κάνουμε περισσότερα όπως θέλουμε να κάνουμε κρακ το στέρνο επειδή είναι σπασμένο (!)

Από εκεί και πέρα έχω και αυτά τα σημαδάκια: αυτό..., είναι κι άλλα δύο. Αυτά είναι γιατί μετά από κάθε χειρουργείο σου βάζουν δύο σωλήνες για να τραβάνε τα υγρά -είναι δύο οι σωλήνες, δεν ξέρω γιατί έχω τρία σημάδια- πάνε και οχτώ χρόνια, δε θυμάμαι!

Ώωω!

Αν το δεις πάει έτσι... [δείχνει με τα δαχτυλάκια της] και μετά πάει έτσι [ψιθυρίζοντας] ....

Είμαι Illuminati (!) Είμαι Illuminati (!)

Δεν είμαι Illuminati ...  

Λοιπόν αυτά είναι τα βασικά μου σημάδια '  επιπλέον, έχω κι αυτό εδώ ' δεν ξέρω αν φαίνεται ' μπορείτε να το δείτε; Μπορείτε; Αυτό εδώ!

Λοιπόν, αυτό είναι ….

….

….

[Τι να πρωτο-πούμε και τι να πρωτο-γράψουμε ' περιοριζόμαστε μόνο στα λόγια της]:

Αληθινά δυσλειτουργική καρδιά είναι αυτή που δεν έχει αγάπη μέσα της! (10΄. 02΄΄)  

Αγάπη και έρωτας

ΠΛΑΤΩΝ

Συμπόσιον 202d8-204b7

[202] (d) «Μα τι τέλος πάντων», είπα, «θα μπορούσε να είναι ο Έρωτας; Μήπως θνητός;»

«Σε καμιά περίπτωση.»

«Τότε τί;»

«Όπως και στα παραδείγματα που αναφέραμε προηγουμένως, κάτι μεταξύ θνητού και αθανάτου.»

«Δηλαδή, Διοτίμα, τι;»

«Δαίμων μέγας, Σωκράτη.1 Αφού βέβαια καθετί δαιμονικό βρίσκεται μεταξύ θεού και θνητού.»

«Και ποια είναι», είπα εγώ, «η ιδιαίτερη ικανότητά του;»

«Να διερμηνεύει και να μεταφέρει στους θεούς όσα προέρχονται από τους ανθρώπους, και στους ανθρώπους όσα προέρχονται από τους θεούς: τις δεήσεις και τις θυσίες των μεν, τις εντολές και τις ανταποδόσεις των δε. Και καθώς βρίσκεται στη μέση μεταξύ των δύο συμπληρώνει το κενό, ώστε το σύμπαν να αποτελεί ένα αδιάσπαστο σύνολο. Μέσω αυτής της δαιμονικής ικανότητας λειτουργεί τόσο ολόκληρη η μαντική όσο και η τέχνη των ιερέων που σχετίζεται με θυσίες, τελετουργίες, εξορκισμούς και γενικά με κάθε είδους μαγεία και μαγγανεία.2 [203] Ο θεός δεν έρχεται σε επαφή με τον άνθρωπο. Με τη μεσολάβηση αυτού του δαίμονα υπάρχει οποιαδήποτε επικοινωνία και συνομιλία των θεών με τους ανθρώπους, και ενόσω είναι ξάγρυπνοι και όταν κοιμούνται. Όποιος είναι γνώστης αυτών των πραγμάτων είναι άνδρας δαιμόνιος,3 όποιος γνωρίζει μόνον άλλα πράγματα, είτε πρόκειται για το χώρο της επιστήμης είτε των χειρωνακτικών εργασιών, αυτός είναι χυδαίος. Τέτοιοι, λοιπόν, δαίμονες υπάρχουν πολλοί και πολλών ειδών. Ένας από αυτούς είναι και ο Έρωτας.»

«Ποιος είναι ο πατέρας του», ρώτησα τότε εγώ, «και ποια η μητέρα του;»

(b) «Αυτό», απάντησε, «απαιτεί περισσότερο χρόνο για να στο διηγηθώ. Θα στο πω όμως.

»Όταν ήρθε στον κόσμο η Αφροδίτη, είχαν τραπέζι οι θεοί, με τους άλλους μαζί και ο Πόρος, ο γιος της Μήτιδας.4 Σαν απόφαγαν, ήρθε, όπως θα περίμενε δα κανείς σε μεγάλο φαγοπότι, η Πενία για να ζητιανέψει, και στεκόταν εκεί κοντά στην πόρτα. Ο Πόρος τότε μεθυσμένος από το νέκταρ -κρασί δεν υπήρχε ακόμη- βγήκε έξω στον κήπο του Δία5 και, καθώς είχε βαρύνει, έπεσε και κοιμήθηκε. Η Πενία εκείνη την ώρα, οδηγημένη από την ανέχειά της, συνέλαβε το σχέδιο να αποκτήσει παιδί από τον Πόρο. (c) Πλαγιάζει λοιπόν δίπλα του και έτσι συνέλαβε τον Έρωτα. Γι᾽ αυτόν προφανώς τον λόγο έγινε συνοδός και υπηρέτης της Αφροδίτης ο Έρως, επειδή συνελήφθη την ημέρα της γέννησής της και επειδή συγχρόνως είναι μέσα του έμφυτος ο έρωτας προς το ωραίο. Και η Αφροδίτη είναι ωραία.

»Σαν γιος λοιπόν του Πόρου και της Πενίας που είναι ο Έρως βρίσκεται στην εξής κατάσταση: Πρώτον είναι πάντα φτωχός και κάθε άλλο παρά απαλός και ωραίος, όπως νομίζει ο πολύς κόσμος. (d) Αντιθέτως, είναι τραχύς, ρυπαρός, ξυπόλυτος, άστεγος· πλαγιάζει πάντα χάμω, χωρίς στρώμα, κοιμάται κάτω από τον ανοιχτό ουρανό σε σκαλοπάτια και στις άκρες του δρόμου· μοιράζεται τη φύση της μάνας του και έχει για συγκάτοικο πάντα τη στέρηση. Σύμφωνα πάλι με τη φύση του πατέρα του επιβουλεύεται τα ωραία και τα εκλεκτά, είναι γενναίος, ριψοκίνδυνος, ορμητικός, κυνηγός τρομερός, που σκαρφίζεται συνεχώς τεχνάσματα, συγχρόνως όμως προικισμένος με πόθο για τη γνώση της αλήθειας αλλά και επινοητικότητα, διαρκώς σε όλη του τη ζωή αγαπά τη σοφία, δεινός σαγηνευτής, μάγος, σοφιστής. (e) Και δεν είναι η φύση του όμοια με αθάνατου ούτε όμως πάλι με θνητού. Άλλοτε μέσα στην ίδια μέρα ανθεί και ζει, όταν βρει τα μέσα, άλλοτε πεθαίνει, μα ξαναζωντανεύει πάλι χάρη στη φύση του πατέρα του. Ό,τι αποκτά κάθε φορά τρέχει σιγά σιγά και χάνεται. Δεν είναι λοιπόν ο Έρωτας ποτέ ούτε τελείως φτωχός σε μέσα ούτε πλούσιος. Και μεταξύ σοφίας και ανοησίας βρίσκεται πάλι στη μέση. Τα πράγματα έχουν δηλαδή ως εξής: κανείς θεός δεν αγαπά τη σοφία, ούτε ποθεί να γίνει σοφός -γιατί είναι. [204] Ούτε και κάποιος άλλος αν είναι σοφός, αγαπά τη σοφία. Όμως, από την άλλη, ούτε και όσοι είναι ανόητοι έχουν τον πόθο να γίνουν σοφοί. Γιατί αυτό ακριβώς είναι το ανυπόφορο στην ανοησία, το ότι, χωρίς να είναι κανείς ωραίος, αξιοσέβαστος και γνωστικός, μένει ικανοποιημένος με τον εαυτό του. Όποιος λοιπόν δεν θεωρεί πως κάτι του λείπει, εκείνος και δεν επιθυμεί αυτό που δεν φαντάζεται ότι του λείπει.» «Ποιοι είναι λοιπόν, Διοτίμα, εκείνοι που φιλοσοφούν, αν δεν είναι ούτε οι σοφοί ούτε οι ανόητοι;»

(b) «Αυτό πια», είπε, «είναι φανερό ακόμα και σε ένα παιδί: όσοι βρίσκονται μεταξύ των δύο. Ένας από αυτούς είναι και ο Έρως. Διότι η σοφία είναι προφανώς από τα ωραιότερα πράγματα, και ο Έρως είναι έρωτας προς το ωραίο. Συνεπώς ο Έρως είναι κατ᾽ ανάγκη φιλόσοφος, και ως φιλόσοφος είναι κάτι μεταξύ σοφού και ανοήτου. Αιτία και γι᾽ αυτό είναι η καταγωγή του. Ο πατέρας του ήταν σοφός και επινοητικός, η μητέρα του όμως ούτε σοφή ούτε επινοητική.»

(Μετάφραση: Σταύρος Τσιτσιρίδης)

Πηγή: 

http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/literature/browse.html?text_id=315

Τρόποι εφαρμοσμένης, παιδευτικής ελευθερίας

Είναι σημαντικό να έχουμε επίγνωση ως επαγγελματίες εκπαιδευτικοί ή ως ερασιτέχνες δάσκαλοι (εθελοντές, γονείς) της μαθησιακής διευκόλυνσης που παρέχουμε στα παιδιά.

Εκπαιδευτικό πλαίσιο της ελληνικής πραγματικότητας: 

Οι διδάσκοντες (δάσκαλοι ή καθηγητές) υποχρεώνονται από το οπισθοδρομικό εκπαιδευτικό σύστημα να υιοθετούν κριτήρια και χαρακτηριστικά διδακτικών τρόπων άλλων εποχών ώστε να αξιολογηθούν από το σύστημα ως αποτελεσματικοί και επαρκείς σε σχέση με την διεκπεραίωση της εκπαιδευτικής τους αποστολής. Συγκεκριμένα καλούνται να ασκούν έλεγχο πάνω στους μαθητές τους, να επιβάλλουν τον σεβασμό από αυτούς στο πρόσωπο του διδάσκοντος και να χρησιμοποιούν το ένα και μοναδικό εκπαιδευτικό εγχειρίδιο που τους παρέχει το κράτος -δωρεάν- για να διδάξουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εκπαιδευτικής αναποτελεσματικότητας, ο τρόπος που διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά στα ελληνικά σχολεία, με την εμμονή στη μάθηση της γραμματικής και του συντακτικού και την επιδεικτική παραγνώριση της πολύτιμης, αρχαιοελληνικής γραμματείας. Σημειώνω την περίπτωση καθηγήτριας που επηρεασμένη από τις ακατάλληλες προς διδασκαλία συνθήκες σχολικού χώρου, απάντησε στη διαμαρτυρία-παράπονο μαθητή:
- "Μα, δεν καταλαβαίνω!"
" -Δεν πειράζει ' μάθε το απέξω!" και συμπλήρωσε, ξεφυσώντας από άγχος:
" -Γιατί; Μια χαρά είναι η παπαγαλία!"

Έτσι, διασφαλίζεται πως οι μαθητές δεν θα μορφωθούν ή μάλλον πως θα αποφοιτήσουν ως ημιμαθείς από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να "νομίζουν πως γνωρίζουν". Όντας ανασφαλείς σχετικά με το επίπεδο της γνώσης που κατέχουν και επομένως της επακόλουθης ελλιπούς επαγγελματικής επάρκειάς τους, θα άγονται και να φέρονται από τους εργοδότες τους ως ανεπαρκείς υπάλληλοι που χρειάζεται διαρκώς να "κάνουν τη βρώμικη δουλειά" για να δομήσουν μια καριέρα, αποτελώντας, παράλληλα, την εκλογική πελατεία των πολιτικών κομμάτων. Οι πλέον ευέλικτοι από τους διδάσκοντες χρησιμοποιούν ένα συνδυασμό αυταρχικής και συνεργατικής συμπεριφοράς -απέναντι προς και σε σχέση με- τους μαθητές τους, ώστε να πληρούν τις απαιτήσεις του συστήματος και ταυτόχρονα να εξασφαλίζουν τη διατήρηση της εργασίας τους. 

Η συμπεριφορά ορισμένων φωτισμένων εκπαιδευτικών παρακάμπτει τα σκόπιμα εμπόδια τα οποία παρεμβάλλονται από τους πολιτειακούς και τους οικονομικούς φορείς και μέσα από το διάλογο και τη διαρκή ενημέρωση σχετικά με τις εκπαιδευτικές και κοινωνικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στο εξωτερικό, κατορθώνουν με πολύ κόπο να επικαιροποιήσουν τη γνώση των μαθητών τους, που φαίνεται να αποφοιτούν από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, ενώ στην πραγματικότητα ολοκληρώνουν τον ειδικό κύκλο σπουδών που οργάνωσαν για χάρη τους οι λίγοι άξιοι εκπαιδευτικοί.

Επισυνάπτω ένα άρθρο που είχε την καλοσύνη να μας γνωστοποιήσει η φίλη και χαρισματική εκπαιδευτικός, Susan Liddell, όπου σημειώνονται οι σχετικά πρόσφατες εξελίξεις των εκπαιδευτικών πραγμάτων, σε χώρες με αναπτυγμένους και -σε πολλά σημεία- πρωτοποριακούς τρόπους διδασκαλίας όπως, για παράδειγμα, οι Αγγλόφωνες χώρες (Βρετανία, Η.Π.Α.). 

Το κείμενο έχει τίτλο: Mindful facilitation: Don't Do Something, Just Stand There και η ερμηνεία που επιχείρησα είναι: Επιγνωστική (Ενσυνείδητη) Διευκόλυνση: Μην κάνεις κάτι, μόνο στάσου (να είσαι) εκεί. Ανατριχιαστικά δεν ηχεί, ο τίτλος, στα αυτιά του παραδοσιακού Έλληνα εκπαιδευτικού; Στη συγγραφή της εν λόγω ανάρτησης συνέβαλαν οι Laura Thomas και η Sousan Dreyer Leon, εκπαιδευτικοί διευκολυντές.

Νέοι τρόποι διαμόρφωσης της εκπαιδευτικής πραγματικότητας:

Σε μια τάξη δημόσιου σχολείου οι μαθητές κάνουν πράγματα. Αλλά τι γίνεται με τον διδάσκοντα; Τι χρειάζεται να κάνουμε ενώ οι μαθητές κάνουν πράγματα; Με τι μοιάζει ο δάσκαλος όταν είναι ένας προπονητής;  Συνεχίζουμε να κάνουμε πράγματα, κι αν ναι, ποια είναι αυτά; Με το να Δημιουργούμε Χώρο για Σκέψη, κάναμε την υπόθεση πως η καλή διευκόλυνση είναι ευρέως μια εσωτερική διαδικασία παρατήρησης, συγκέντρωσης δεδομένων και αμφισβήτησης (επερώτησης) που ενώ απαιτεί την πλήρη προσοχή του διδάσκοντος, μοιάζει πολύ με το να «στεκόμαστε τριγύρω πίνοντας τον καφέ μας και προσέχοντας τα παιδιά». Μπορεί να ανησυχήσουμε, «Τι θα γίνει αν ο διευθυντής μπει μέσα και με δει να μην κάνω πράγματα;» Έτσι βάζουμε στο κέντρο των μαθησιακών διεργασιών, τη διόρθωση και το σκούντημα (την ελαφριά ώθηση) και το να κάνουμε ρωτήσεις πριν να χρειάζεται να γίνουν, γιατί έτσι σκεφτόμαστε πως η διδασκαλία κάνει πράγματα.

Τι θα συμβεί αν πήραμε μια σελίδα από την κοινότητα της γνώσης και της συναίσθησης και έχουμε επιλέξει να μην κάνουμε πράγματα, αλλά μάλλον να  είμαστε παρόντες όσον αφορά ό, τι συμβαίνει γύρω μας και μέσα μας; Εδώ υπάρχουν πέντε πράγματα που μπορούμε να κάνουμε τώρα, ανεξάρτητα από το επίπεδο της εμπειρίας που συναρτάται με τη γνώση και τη συναίσθηση, ώστε να γίνουμε καλύτεροι διευκολυντές.

1. Παύση

Η Κλέρ Στάνλεϋ ορίζει αυτή ως «μια στιγμή που λαμβάνεται σκόπιμα πριν ένας ξεκινήσει». Η τάξη του δημόσιου σχολείου είναι απασχολημένη  -είναι δύσκολο να επικεντρώσουμε στη δική μας προσοχή. Αντί βεβιασμένων ενεργειών ανάμεσα στις ομάδες και τα καθήκοντα, πάρτε μια παύση. Παύση πριν να πηδήξετε στη διαδικασία μιας ομάδας, πριν να συγκεντρώσετε την τάξη για μια ανακοίνωση ή για νέες πληροφορίες, ανάμεσα στο να μιλάμε με έναν μαθητή και με τον επόμενο. Δημιουργήστε ένα πολύ μικρό χώρο και δείτε ποιά διαφορά κάνει.

2. Μόνο μια ανάσα

Προσπαθήστε να είστε παρόντες μέσα στο σώμα σας για μια και μόνη ανάσα. Αυτή η τεχνική μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της παύσης σας όταν αισθάνεστε αγχωμένοι ή πολύ απασχολημένοι (το οποίο είναι περίπου κάτι που συμβαίνει  όλη την ώρα στους περισσότερους από εμάς). Οι τάξεις των δημόσιων σχολείων, ιδιαίτερα καθώς οι μαθητές μαθαίνουν να είναι περισσότερο αυτάρκεις, είναι γεμάτες από ερωτήματα. Μια συνειδητή ανάσα πριν απαντήσετε μπορεί να σας δώσει το χρόνο που χρειάζεστε για να ηρεμήσετε. Τότε μπορείτε να επιλέξετε μια απάντηση με περισσότερη φροντίδα. Μπορείτε να αποφασίσετε αν θα χρειάζεται καν να απαντήσετε στο ερώτημα. Σκεφτείτε το γεγονός πως προτείνετε υποδηλώνει ότι τα παιδιά σας περιμένουν για μία ανάσα πριν ρωτήσουν - μπορεί να συνειδητοποιήσουν ότι ήδη γνωρίζουν την απάντηση!

3. Συντονισμός με το σώμα σας

Μπορείτε να σταματήσετε ανά πάσα στιγμή και να αναρωτηθείτε, "Τι συμβαίνει στο σώμα μου τώρα;" Πόσο συχνά βρισκόμαστε να αισθανόμαστε  δύστροποι και απογοητευμένοι με τους μαθητές μας λίγο πριν από το μεσημεριανό γεύμα, στο τέλος της ημέρας, ή όταν τάξεις μας είναι πολύ ζεστές ή πολύ κρύες; Είναι εκπληκτικό το πόσο συχνά μπορούμε να μεταφέρουμε τη σωματική δυσφορία μας - πείνα, εξάντληση, πόνο - σε απογοήτευση στους μαθητές μας. Απλά αναγνωρίζοντας ότι μπορεί να έχουμε πονοκέφαλο ή να αισθανόμαστε ανήσυχοι σχετικά με το χρόνο μπορεί να μας προτρέψει να είμαστε λιγότερο αντιδραστικοί. Ελέγχοντας με τον σωματικό εαυτό μας μπορεί να μας βοηθήσει να επαναφερθούμε στην παρούσα στιγμή και να μας διαφυλάξει από την υπερβολή ή την απώλεια της ψυχραιμίας μας με τα παιδιά.

4. Μη επικριτική παρατήρηση

"Δίνοντας προσοχή στο σκοπό, στην παρούσα στιγμή, και όντας μη επικριτικοί" είναι ένας ευρέως αναφερόμενος ορισμός του Jon Kabat-Zinn, και  που μπορεί να είναι πολύ χρήσιμος. Όταν τα παιδιά που διακινούνται μέσα από μια καλά σχεδιασμένη εμπειρία του δημόσιου σχολείου, αυτό που βλέπουμε είναι συχνά απροσδόκητο. Η ευελιξία των απαντήσεων μας μπορεί να κάνει μια μεγάλη διαφορά στο πόσο πολύ κίνδυνο είναι πρόθυμοι να αναλάβουν οι μαθητές  και πόσο θα είναι σε θέση να επιτύχουν. Με το να   αναρωτηθούμε, "Τι πραγματικά συμβαίνει αυτή τη στιγμή;" μπορούμε να χωρίσουμε τις προσδοκίες μας για το τι νομίζουμε ότι θα πρέπει να συμβαίνει από ό, τι στην πραγματικότητα λαμβάνει χώρα, χωρίς να επισημαίνουμε αυτό που βλέπουμε ως σωστό ή λάθος, καλό ή κακό. Εάν σκέφτεστε, «Τα παιδιά κάνουν αυτό λάθος, πρέπει να πάω να τα ανακατευθύνω ή να τα διορθώσω», είστε εξαρτημένοι από μια ιδέα σας για το τι θα πρέπει να είναι, όχι με αυτό που είναι, πράγμα που σημαίνει ότι είστε λιγότερο διαθέσιμοι να τους βοηθήσετε με τις ιδέες τους. Αν πάντα προσπαθούμε να βεβαιωθούμε ότι κάνουν κάτι με το δικό μας - τον αναμενόμενο τρόπο - δεν πρόκειται ποτέ να κερδίσουμε κάτι νέο. Η μη επικριτική παρατήρηση μας επιτρέπει να εκφράσουμε, την περιέργεια και το ενδιαφέρον, αντί την ανησυχία, "Αυτό είναι ενδιαφέρον. Αναρωτιέμαι πώς αυτό πρόκειται να λειτουργήσει γι 'αυτούς."

5. Ο νους "της άγνοιας"

Αυτός ο τρόπος σκέψης, επίσης, μερικές φορές αποκαλείται το μυαλό των αρχαρίων, είναι η ουσία της δημόσιας εκπαίδευσης λειτουργεί καλά και για τους εκπαιδευτικούς και για τους μαθητές. Είναι ο χώρος της διαφάνειας και της παιδιάστικης χαράς  για το καινούργιο, το απρόβλεπτο, την άπειρη ποικιλία που οι άνθρωποι φέρουν με τις προσπάθειές τους, και οι μυριάδες τρόποι που προσεγγίζουμε την επίλυση προβλημάτων και τη δημιουργική διαδικασία. Ο νους του «δεν γνωρίζω» είναι μια απόλαυση όσον αφορά την απελευθέρωση από τον έλεγχο και την αποδοχή των περιορισμών της δικής μας προοπτικής και ομοιόστασης. Έχουμε αγκαλιάσει την ιδέα ότι οι μαθητές μας θα μπορούσαν να γνωρίζουν πραγματικά, κάποια πράγματα που δεν κάνουμε.

Δώστε την ευκαιρία μιας δοκιμής σε μία από αυτές τις προσεκτικές στρατηγικές διευκόλυνσης στην τάξη σας και να μας ενημερώσετε πώς πηγαίνει. Στα σχόλια αυτής της θέσης, να προσθέσετε τις δικές σας τεχνικές και τα εργαλεία σας για το πώς παραμένετε αυτή τη στιγμή με τα παιδιά σας, και ας δούμε τι μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο!

Πηγές: 

http://antiochcriticalskills.wordpress.com/

https://www.edutopia.org/users/laura-thomas

Σχετικοί σύνδεσμοι:

http://www.edutopia.org/blog/oasis-within-mindfulness-practice-teachers-lisa-flook

http://www.edutopia.org/blog/watch-and-learn-observing-pbl-classroom-stacey-goodman

http://www.edutopia.org/blog/try-one-new-thing-new-year-suzie-boss

   

(Μετάφραση: Γιώργος Χατζηαποστόλου)

Περνώντας απέναντι!

Οι ταινίες, αυτού του μικρού και αδόκιμου αφιερώματος στην πλευρά του Άλλου, του αντίθετου, του αντίπερα, του επιθυμητού, του υπερβατικού, του "Απέναντι", προτιμήθηκαν για κάποιους λόγους. Η πρώτη δημιουργήθηκε από ώριμους επαγγελματίες του κινηματογράφου και δηλώνει μια δεδομένη, όσο και ασύμβατη, κατάσταση σχέσεων ' η δεύτερη δομήθηκε από νεαρούς και νεαρές επαγγελματίες του χορού με άρωμα αθώου ερασιτεχνισμού και δηλώνει μια στάση, ενώ η τρίτη, έγινε πραγματικότητα από σχεδόν απόλυτα ερασιτέχνες συντελεστές (φίλους του κινηματογράφου) και θέτει ένα ερώτημα, διερευνώντας την πρόθεση του κοινού να ενεργοποιηθεί αντιμετωπίζοντας την κοινωνική κρίση.

Πρώτα, επιλέχθηκε η γνωστή μεγάλου μήκους ταινία του Γιώργου Πανουσόπουλου, (Οι απέναντι) με τις εξαιρετικές ερμηνείες από την Μπέττυ Λιβανού και τον Άρη Ρέτσο και τη σπουδαία μουσική του Σταύρου Λογαρίδη. Το έργο δομήθηκε πάνω σε μια σαφή και ευρηματική, σκηνοθετική οργάνωση και προβάλλεται για να μας θυμίσει πόσο μοιάζει η κοινωνική ατμόσφαιρα του Τότε (1981) με το Τώρα (2014 και 2015) σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, όπου όλα αλλάζουν γρήγορα στην επιφάνεια αλλά και όλα παραμένουν τα ίδια κατά βάθος. Η δράση των προσώπων που κινούνται μεταξύ προσκηνίου και περιθωρίου της κοινωνίας, μας επιτρέπουν να "καταλάβουμε" -χωρίς αναγκαστικά να συμφωνήσουμε με τις πρακτικές τους- γιατί και πως ενεργούν με συγκεκριμένους, όσο και ασυνήθιστους, πολλές φορές, τρόπους.

Στη συνέχεια, παρουσιάζεται αυτή η αξιόλογη ταινία μικρού μήκους (2014) με τίτλο: Θα καθόμαστε απέναντι, όπου πρωταγωνιστούν νέοι άνθρωποι και αξιοποιεί με ιδιαίτερα επιδέξιο τρόπο την κατεξοχήν γλώσσα του σώματος, δηλαδή, τη γλώσσα του χορού. Η ταινία αποτέλεσε την επίσημη συμμετοχή των χορευτών στο AVDP 2014 όπου χορεύουν οι: Αναστάσης Καραχανίδης, Δάφνη Κολυβά, Άρης Παπαδόπουλος, Στάθης Παπαναγιώτου,ακούγονται οι φωνές των: Αναστάση Καραχανίδη, Δημήτρη Κουτσούμπα, Ιφιγένειας Μακρή, Δημήτρη Τσάλτα. Η σύλληψη, το κείμενο, και η χορογραφία ανήκουν στον Δημήτρη Κουτσούμπα, η σκηνοθεσία, το μοντάζ και ο σχεδιασμός του ήχου είναι της Αρασέλης Λαιμού. Η διεύθυνση φωτογραφίας είναι της Σοφίας Αδαμοπούλου και του Γιώργου Χαντζή, gaffer ο Χρήστος Καρτέρης, ενδυματολογία και σκηνογραφία της Έλλης Βόγλη, έπιπλα του Re4niture Labshop της Μαρίας Σαρρή, ακούγονται αποσπάσματα από το "Θα έρθει μια μέρα" του Μανόλη Αναγνωστάκη και τα μουσικά κομμάτια "Time passes" της Ερασμίας Τσίπρα , "We were one once" του Coti K., "Sur place 3 Saint-Martin-d'Heres" του Pali Mersault. Οι συντελεστές της ταινίας ευχαριστούν τους Μαρία Σαρρή, Χρήστο Μουρούκη, Αργύρη Θέο, Μαρία Νικολακοπούλου, Γεωργία Δεσύλλα, Κορνήλιο Σελαμσή. © Δημήτρης Κουτσούμπας, Αρασέλη Λαιμού 2014. 

Η ταινία πετυχαίνει με έναν συμπυκνωμένο τρόπο που θυμίζει αλληγορικό ποίημα, να θίξει σύγχρονα προσωπικά και κοινωνικά ζητήματα αιχμής όπως είναι οι δυσκολίες των σχέσεων ανάμεσα σε ετερόφυλα ζευγάρια, η ιδιαιτερότητα των σχέσεων ανάμεσα σε ομόφυλα ζευγάρια, η μοναξιά, η απομόνωση, η έλλειψη επικοινωνίας και κατανόησης ανάμεσα στα άτομα και η τάση για φυγή από την απρόσωπη πραγματικότητα.  

Η περίπτωση της τρίτης ταινίας, αφορά μια παρέα κινηματογραφόφιλων, χωρίς ειδικές γνώσεις σχετικά με την παραγωγή ταινιών, που συναποφάσισαν να δημιουργήσουν μια ταινία μικρού μήκους και να συμμετάσχουν στο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους της Δράμας! Η ταινία έχει τίτλο: "Θα περάσετε απέναντι;" διαρκεί 28΄ λεπτά, προβάλλεται στη διεύθυνση: https://vimeo.com/153074983 και παρουσιάζεται με αξιοπρεπή τρόπο, ώστε να μην απωθεί τον θεατή.  

Από τη στιγμή ολοκλήρωσης της ταινίας, όπως διαβάζουμε στο ενημερωτικό σημείωμα που τη συνοδεύει, κάποιοι από τους συντελεστές φαίνεται να θεώρησαν πως εκπλήρωσαν το χρέος τους απέναντι σε αυτή τη μορφή τέχνης ενώ μερικοί εθίστηκαν στην κινηματογραφική διαδικασία και συνεχίζουν ...

Οι συντελεστές της ταινίας:

Σενάριο: Πέννυ Κίσσα, Αντζελίνα Παλαιολόγου
Σκηνοθεσία: Νώντας Γαρδέλης
Φωτογραφία: Νώντας Γαρδέλης, Γιάννα Φροσυνού
Μοντάζ: Νώντας Γαρδέλης
Μουσική: James Gardner
Παραγωγή: Πέννυ Κίσσα, cineφιλοι 2015

Ρόλοι:
Λάμπρος: Νώντας Γαρδέλης
Λουΐζα: Αντζελίνα Παλαιολόγου
Ορέστης: Βασίλης Τόμπρος
Στέλλα: Γιάννα Φροσυνού
Μιχάλης: Θανάσης Τόμπρος
Αγγελιοφόρος: Γιάννος Ελευθεριάδης

Περαστικός: Κωστής Λεμήσιος

Τα κύρια πρόσωπα της ταινίας κατοικούν στην ίδια πολυκατοικία. Ο Λάμπρος -ένας απολυμένος σχολικός φύλακας- που τυπικά βρίσκεται σε "διαθεσιμότητα", κατοικεί στο υπόγειο της πολυκατοικίας και φροντίζει την άρρωστη μητέρα του. Ο Λάμπρος καθώς βρίσκεται σε απόγνωση, έχει αρχίσει να δοκιμάζει τρόπους για να αυτοκτονήσει.

Μια τραπεζική υπάλληλος -η Λουΐζα- έχει οικονομική ευχέρεια αλλά ζει μια ζωή με ημερομηνία λήξεως σε μερικούς μήνες, καθώς πάσχει από καρκίνο σε προχωρημένο στάδιο. Ξοδεύει όλον το χρόνο της αγοράζοντας κόκκινες γόβες (σύμβολο του αίματος και της ζωής) και  φορτώνοντας τις πιστωτικές κάρτες που απλόχερα το σύστημα της προσέφερε, αδιαφορώντας αν την ίδια στιγμή δεν της παρείχε ευτυχία παρά μόνο την ευκολία της επιβίωσης. Ο μικρός Ορέστης -γιος του γιατρού-  επιτελεί υποσυνείδητα την αποστολή του φύλακα-αγγέλου για τον Λάμπρο, παρέχοντάς του την πρόφαση να ζήσει, δίνοντάς του να επισκευάσει τα χαλασμένα του παιγνίδια. 

Μια μέρα ο Λάμπρος επιστρέφοντας στο σπίτι, βρίσκει στον δρόμο του την Λουΐζα, να κλαίει καθισμένη σε ένα παγκάκι επειδή είχε σπάσει το τακούνι της γόβας της και την πείθει να προχωρήσει προς το σπίτι αλλά και να συνεχίσει τη ζωή της ....
Θα βρείτε την ταινία διεισδυτική στην ψυχο-σύσταση των προσώπων καθώς η άγνοια της κινηματογραφικής γλώσσας και τεχνικής έχει προσθέσει ουσία στο νόημα και το περιεχόμενό της. Είναι μια ταινία που απευθύνεται στο κοινό και όχι στους ειδικούς και γι αυτό διατηρεί ανέπαφη την ανθρωπιά, την κοινωνική ευαισθησία και τη διάχυτη διάθεση της προσωπικής αλληλεγγύης και της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής. Τα πρόσωπα της ταινίας έχουν φιλότιμο και η συμπεριφορά τους θυμίζει μακρινές αλλά όχι χαμένες εποχές της ελληνικής κοινωνικής ιστορίας. 

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Πηγή: http://issuu.com/sortfilmfestivalindrama/docs/pdf_internet.compressed/170