Τετάρτη, 4 Ιουλίου 2018

*Τρίτη νυχτερινή!





Τώρα, που βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού ας χαρούμε αυτές τις τρεις μουσικές εξοχότητες: Φιτζέραλντ, Τζόπλιν, Νταντωνάκη.-η κυρία, η επαναστάτρια και η ελεύθερη! Όποιος ακολουθήσει την κλίση του, εκμεταλλευθεί το θεϊκό του χάρισμα και μπορέσει να μας το δείξει δεν μας κάνει μόνο ευτυχισμένους αλλά και άφωνους. 
Ακούστε!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

* Πρόκειται για μια καθιερωμένη βραδινή εκπαίδευση που κάναμε όσοι υπηρετήσαμε στον στρατό, κάθε Τρίτη βράδυ- και χαιρόμαστε να την επαναλαμβάνουμε, κάτι βράδια σαν το αποψινό, σε ιδιωτικό χώρο!

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

Συναισθηματική ευθύνη και παιδαγωγική


Λίγα λόγια για τους ψυχολόγους

Ποιός είναι ο ρόλος των ψυχολόγων, σήμερα; Σε ποιό γνωσιακό χώρο τοποθετούνται; Ασχολούνται με τον εγκέφαλο, με την ψυχή ή και με τα δύο; Είναι επιστήμονες ή "καλλιτέχνες;" Σε τι διαφέρει ένας ψυχίατρος από έναν ψυχολόγο; Γιατί τοποθετείται η ψυχολογία στις κοινωνικές επιστήμες και όχι στις ανθρωπιστικές; Είναι ζήτημα κατάταξης ή μια ενσυνείδητη τοποθέτηση; Είναι σημαντικότερο να κοινωνικοποιηθεί ομαλά ένας άνθρωπος παρά να εξανθρωπιστεί μέσα στον κοινωνικό και ατομικό χώρο όπου ζει και κινείται; 

Είχα ρωτήσει, θυμάμαι, πριν από τριάντα χρόνια έναν γείτονά μας -γνωστό ψυχίατρο, καθηγητή πανεπιστημίου- αν "θεραπεύει ψυχές" και αν , ναι,  με ποιό τρόπο το κάνει και αφού με κοίταξε όπως κοιτάζουν έναν αδαή μου είπε με μια σοκαριστική ψυχρότητα: ο ψυχικά άρρωστος άνθρωπος είναι όπως ένα ραδιόφωνο που δεν λειτουργεί ' δίνοντάς του τα φάρμακα προκαλούμε ένα σόκ που ελπίζουμε πως θα τον επαναφέρει σε λειτουργία! Αυτό! Ούτε γνώση της ψυχής, ούτε ανθρώπινη ευαισθησία! Αυτό είναι ο γιατρός; "μηχανικός ανθρώπων;" Και αν ο ψυχίατρος θεραπεύει ψυχές, τότε ποιός είναι ο ρόλος του ιερέα-εξομολογητή; Να ακούει τον πιστό και να τον συμβουλεύει; Αυτό δηλαδή που κάνει 'κατά κόρον' ο ψυχολόγος με τον επισκέπτη του; Μόνο που στον ψυχολόγο φαίνεται να πηγαίνουν όσοι δεν πιστεύουν στον Θεό ενώ εμπιστεύονται την επιστήμη. Διακρίνω μια ασυνέπεια εδώ ' πως γίνεται να προσπαθείς να θεραπεύσεις κάτι που είτε δεν υπάρχει εφόσον δεν είναι αισθητό, δηλαδή την ψυχή, είτε έχει θεϊκή προέλευση, εφόσον δεν πιστεύεις στον Θεό; Η μόνη πιθανή ερμηνεία που μπορώ να δώσω είναι πως επισκέπτονται τον ψυχολόγο ως έναν ιερέα που δεν έχει ακόμη και ούτε πρόκειται στο μέλλον να αποδεχθεί το ιερατικό σχήμα (το ράσο) και ότι και αν του εμπιστευθούν δεν πρόκειται να τους τιμωρήσει, ούτε να μεταφέρει τα λόγια τους στον "προϊστάμενό" του τον Θεό. 
Είναι, με κάποιο τρόπο ο ψυχολόγος ένας επαγγελματίας εξομολογητής, ένας ανεπίσημος γιατρός και ένας εξαιρετικά ειδικευμένος επιστήμονας στην τελειοποίηση της άσκησης των δημοσίων σχέσεων. 
Άσε που είναι και της μόδας η επίσκεψη σε αυτόν' πόσο πιο εύκολο και πιο μοντέρνο είναι να πεις: πήγα στον ψαχαναλυτή μου, από το να πεις πήγα στον εξομολογητή μου! Στην πρώτη περίπτωση θα σε κοιτάξουν με ενδιαφέρον και προσοχή, ενώ στη δεύτερη με υποτιμητικό και ειρωνικό τρόπο και θα αλλάξουν αμέσως θέμα συζήτησης. 
Μα πως γίνεται να είσαι τόσο οπισθοδρομικός; Ιερέα, σήμερα; Πως μπορείς να εμπιστευτείς έναν άνθρωπο χωρίς ειδικές γνώσεις που σε ακούει κι ύστερα σου βάζει κανόνες που πρέπει να ακολουθήσεις; Ενώ αντίθετα, ο ψυχολόγος είναι ένας ειδικός επιστήμονας που τον πληρώνεις να σε ακούει και γι αυτό σε προσέχει πολύ καλύτερα, σε βοηθάει και δεν έχει καμία διάθεση ούτε να σε τιμωρήσει, ούτε να μεταφέρει πουθενά "αλλού" όσα του εμπιστεύεσαι. Επιπλέον, οι συνθήκες τις επικοινωνίας σας είναι πολύ πιο άνετες. Δεν χρειάζεται ούτε να γονατίσεις μπροστά στον ιερέα, ούτε να μιλάς με τις ώρες, ούτε να τα πεις όλα μονομιάς. Κι αν ξεχάσεις σημαντικά πράγματα που να ξανατρέχεις να εξομολογείσαι. Αντίθετα, ξαπλώνεις ωραία-ωραία στον καναπέ του ψυχολόγου, κάθεται κι εκείνος στην πολυθρόνα του -δεν τον κοιτάζεις, ενώ εκείνος σε κοιτάζει- σου μιλάει γλυκά και ήρεμα κι εσύ σιγά-σιγά "λύνεσαι" και μιλάς και μιλάς.  Και όταν συμπληρωθούν τα 40' λεπτά της συνεδρίας, ο αναλυτής σου το υπενθυμίζει ευγενικά και σε καλεί να τα ξαναπείτε πάλι σε λίγες ημέρες. Σηκώνεσαι από τον καναπέ και αποχωρείς αφού πληρώσεις στην γραμματέα του την επίσκεψη. 
Και πόσο σοφά σε συμβούλεψε ' τι καλά έμαθες τώρα να τοποθετείς τις σκέψεις και να τακτοποιείς τα συναισθήματά σου ' τώρα ξέρεις ποιά είναι τα κατάλληλα λόγια που θα πεις σε ορισμένους ανθρώπους και σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Μεγάλη βοήθεια ' σου πρόσφεραν "μασημένη τροφή" και δεν έχεις να κάνεις τίποτε άλλο παρά να την καταπιείς!
Επιτέλους, βρήκες έναν άνθρωπο να σε ακούσει, αφού οι γονείς και οι φίλοι σου σε καταλαβαίνουν ελάχιστα. 
Περαστικά!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Νίκος Σιδέρης > Βιογραφικό - Βιβλιογραφία
http://www.biblionet.gr/author/1056/%CE%A3%CE%B9%CE%B4%CE%AD%CF%81%CE%B7%CF%82,_%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82,_1952-

Παρουσία σε πανεπιστήμια, σχολείο και τηλεοπτικές εκπομπές
https://www.youtube.com/watch?v=uQT-V7aK5ZU
https://www.youtube.com/watch?v=B_fN3aBjF_g&t=147s
https://www.youtube.com/watch?v=aWrr7MFHcuk&t=52s
https://www.youtube.com/watch?v=jwtBqgB1Gxg&feature=share
https://www.youtube.com/watch?v=DZCbC-Jzq-4
https://www.youtube.com/watch?v=8TNw4loR7oQ

Τρίτη, 10 Απριλίου 2018

Άνθρωποι και γουρούνια ή P.I.G.S. have soul too!


Άνθρωποι και γουρούνια ανήκουμε στην ίδια συνομοταξία: τα ανώτερα θηλαστικά. Επομένως, θα τολμούσε να ισχυριστεί κανείς ότι μοιάζουμε! Όχι ' με τίποτα ' αυτά είναι κτήνη και εμείς είμαστε Άνθρωποι! Αυτά, θα πουν πολλοί, αλλά επιτρέψτε μου να εξετάσω λίγο περισσότερο το θέμα. 
Γιατί δεν μοιάζουμε; Πρώτα απ' όλα διαφέρουμε ποσοτικά δηλαδή ως προς τον αριθμό των ατόμων. Εμείς οι άνθρωποι φτάνουμε τα 7,6 δισεκατομμύρια, ενώ οι χοίροι τα 961 εκατομμύρια. Αλλά αυτό δεν συνιστά ασφαλές κριτήριο διαφοροποίησης. Η ουσιαστική διαφορά μας, όπως την εντοπίζουμε εμείς, αφορά τις συνθήκες ζωής μας και τον σκοπό που αποδίδουμε στην ύπαρξή μας εδώ σ' αυτό τον πλανήτη. Και ποιός είναι αυτός ο σκοπός; Μα, να διευθύνουμε τα υπόλοιπα ζώα και να χρησιμοποιούμε με κάθε τρόπο το σύνολο του ζωικού και φυτικού βασιλείου προς όφελός μας. Ο σκοπός ζωής των γουρουνιών είναι να εκτραφούν από τους ανθρώπους σε χοιροστάσια και όταν μεγαλώσουν αρκετά να θανατωθούν και να πάρουμε από αυτά το κρέας ως εκλεκτή τροφή "προς βρώσιν". Δικαιολογημένα, φαίνεται πως χρησιμοποιούμε τα ζώα για τη διατροφή μας, καθώς εμείς παράγουμε πολιτισμό ζωής, ενώ τα άγρια γουρούνια  το μόνο που καταφέρνουν είναι στην καλύτερη περίπτωση να επιβιώσουν. Το λέμε αυτό σαν να είναι κάτι εύκολο και αμελητέο να καταφέρνει να επιβιώνει κάποιος. Ως εδώ κάποιος θα μπορούσε να παραβλέψει τη σκοπιμότητα της ανθρώπινης επιβίωσης, αλλά όταν καταστρέφουμε το περιβάλλον με τη μόλυνση που διασπείρουμε και οδηγούμε σε εξαφάνιση αρκετά είδη ζώων και φυτών, μπορούμε να συνεχίσουμε να ισχυριζόμαστε πως έχουμε δίκιο; Αλλά ποιός θα μας ελέγξει, ποιός θα μας ζητήσει λογαριασμό ' είμαστε η κορυφή της δημιουργίας!
Μα ας ξαναγυρίσουμε στα γουρούνια και την άσχημη φήμη που τα συνοδεύει. Πως άραγε ξεκίνησε αυτή η κακή φήμη τους; Αν πιστέψουμε τον Όργουελ, η δυσφήμηση αυτών των συμπαθητικών και ευαίσθητων ζώων δηλώνεται επίσημα από τη ρατσιστική νοοτροπία των άλλων ζώων εναντίον τους. Συγκεκριμένα, στο έργο του "Η φάρμα των ζώων" τα άλλα ζώα κατηγορούν τα γουρούνια πως δεν έχουν καμιά ειδική ποιότητα να προβάλλουν στη σχέση τους με τον άνθρωπο, καθώς δεν είναι ούτε όμορφα και χαριτωμένα, φιλικά ή χρήσιμα παρά μόνο εκτρέφονται με σκοπό να προσφέρουν το κρέας τους και τίποτε άλλο. Θα μου πείτε είναι λίγο να προσφέρει κανείς ολόκληρο τον εαυτό του, έστω και μια μία και μοναδική φορά; Όχι, βέβαια, θα πω, αλλά πολλοί θα διαφωνήσουν μαζί μου. Είναι αλήθεια πως άλλα ζώα προσφέρουν πολλά και διαφορετικά πράγματα στους ανθρώπους είναι φιλικά και ευχάριστα όπως ο σκύλος, η γάτα, το άλογο, το δελφίνι, ο παπαγάλος, ενώ άλλα ιδιαίτερα χρήσιμα για το κρέας, το γάλα και το μαλλί τους, όπως το πρόβατο, η κατσίκα, η αγελάδα και άλλα.  
Και σαν μην έφτανε αυτή η "από τα μέσα" δυσφήμηση, οι άνθρωποι, παρότι τα εκμεταλλεύονται ασύστολα, τα βρίζουν, τα περιφρονούν, τα έχουν ταυτίσει με την ασχήμια, τη βρωμιά και την αναίδεια. Αν πράγματι τα γουρούνια ήσαν από τη φύση τους βρώμικα και αγαπούσαν να ζουν μέσα στη βρωμιά δεν θα αρρώσταιναν από την έλλειψη στοιχειώδους υγιεινής μέσα στις άθλιες συνθήκες όπου ζουν -με αποκλειστική ευθύνη των ανθρώπων που τα εκτρέφουν- αλλά θα τριγύριζαν στα βουνά και τα δάση όπως οι άγριοι πρόγονοί τους και θα "έχαιραν άκρας υγείας".
Σύμφωνα με τους πληθυσμούς των ανθρώπων και των γουρουνιών η σχετική αναλογία είναι περίπου 8:1. Παρότι ο αριθμός των γουρουνιών είναι πολύ μεγάλος και θεωρούνται ως είδος "ελάχιστης ανησυχίας" για εξαφάνιση, περίμενα την αναλογία περισσότερο ισορροπημένη υπέρ των γουρουνιών, δηλαδή, ας πούμε, 2:1, δηλαδή δύο άνθρωποι προς ένα γουρούνι. Όχι επειδή θα θεωρούσα δικαιότερη για τα γουρούνια μια τεράστια αύξηση του αριθμού τους, αλλά γιατί συνυπολογίζω σε αυτό τον υποθετικό αριθμό και τους ανθρώπους που μιμούνται με μεγάλη επιτυχία τη συμπεριφορά τους. Δεν υπαινίσσομαι κάτι κατά των γουρουνιών ' αντίθετα, τα  υπερασπίζομαι με σθένος.
"Γιατί να το κρύψωμεν, άλλωστε;" όπως θα αναρωτιόταν και ένας γνωστός μας πολιτικός χοιροβοσκός. Κατά τα άλλα, συνεχίζουμε να τρώμε χοιρινό κρέας -εφόσον δεν μας εμποδίζουν και οι θρησκευτικές μας πεποιθήσεις, όπως τους μουσουλμάνους- και χαιρόμαστε ιδιαίτερα καταναλώνοντάς το, γιατί είναι φτηνό (το αμέσως οικονομικότερο μετά το κοτόπουλο) και νόστιμο και υγιεινό όταν ψήνεται σωστά. Και είμαι αρκετά ευσυνείδητος άνθρωπος! Αμέσως μόλις μασήσω μια καλοψημένη χοιρινή μπριζόλα αρχίζω να σκέπτομαι πως θέλω να ζουν καλύτερα γιατί όταν έρθει η ώρα να θυσιαστούν για να τροφοδοτηθεί το γιορτινό τραπέζι μας, να μην αισθάνομαι τύψεις για τον τρόπο που τους φέρθηκαν. Άλλωστε, αν έχουν καλές συνθήκες ζωής τότε και τη στιγμή του θανάτου θα πεθάνουν ευχαριστημένα και το κρέας τους δεν θα είναι γεμάτο τοξίνες από το σοκ της αλόγιστης και άδικης σφαγής. Έτσι, το κρέας τους θα είναι πιο νόστιμο! Δηλαδή, και πάλι για εμάς φροντίζω! Όπως γίνεται φανερό, δεν έχω τίποτε προσωπικό εναντίον αυτών των παρεξηγημένων τετράποδων που τόσο μας βοηθούν με τον θάνατό τους όλα αυτά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Σε μια κρίση ειλικρινούς εξομολόγησης θα ήθελα να σημειώσω πως εντοπίζω κοινά σημεία ανάμεσα σε εμένα και τα γουρούνια. Πρώτα, αστρολογικά μιλώντας, έμαθα πως το κινέζικο ζώδιό μου είναι χοίρος ' αλλά και αν ακόμα δεν ήταν αυτό το ζώδιό μου, εκεί θα τοποθετούσα τον εαυτό μου όταν, πριν από μερικά χρόνια, μια κοπέλα με την οποία είχα δεσμό, σε μια διακοπή της σχέσης μας με είπε "feudalistic pig". Αμέσως μετά, όταν τα ξαναβρήκαμε, μου είπε πως αυτή είναι η χειρότερη βρισιά που μπορεί να πει μια γυναίκα χώρας της Ανατολικής Ευρώπης σε έναν άντρα της Δυτικής. Επειδή δεν είχα άσχημη εικόνα για τα γουρούνια, κατάφερα να ξεπεράσω γρήγορα την προσβολή. Αν βλέπατε τη γυναίκα που την είπε, θα ξεχνούσατε κι εσείς την προσβολή το ίδιο γρήγορα ' είμαι βέβαιος!
Είναι αναμενόμενο οι περισσότεροι άνθρωποι που προέρχονται από την πρώην ανατολική Ευρώπη να βλέπουν εμάς τους "Δυτικούς" ως εν δυνάμει υποψήφιους καπιταλιστές. Δηλαδή, όπως λένε: "όλα τα γουρούνια έχουν την ίδια μύτη". Ως άνθρωπος του κόσμου, λοιπόν, δεν θα μπορούσα να κατηγορήσω τα γουρούνια επειδή έχουν την ίδια μύτη, γιατί μια μετάλλαξη των γουρουνιών που θα τους επέτρεπε να αλλάξουν μύτη, θα με δυσκόλευε αρκετά, ώστε να τα αναγνωρίσω και να τα χειριστώ κατάλληλα. Επιτρέψτε μου ένα μικρό παράδειγμα της κακώς εννοούμενης γουρουνίσιας συμπεριφοράς:  Φαίνεται πως οι άντρες οδηγοί του Μετρό, απαξιούν να χρησιμοποιήσουν την ηχογραφημένη προειδοποίηση αυτής της γλυκομίλητης κοπέλας που ανακοινώνει την άφιξη σε τερματικό σταθμό και αναλαμβάνουν οι ίδιοι να μιλήσουν στους επιβάτες. Έτσι, λοιπόν την γνωστοποίηση: "...οι επιβάτες παρακαλούνται να αποβιβαστούν" που την ακολουθεί και η αγγλική μετάφραση, έχει αντικαταστήσει μια βαριά αντρική -αλλά πολύ αντρική- φωνή: "Τερματικός σταθμός ' αποβιβαστείτε!" χωρίς περιττές ευγένειες, απλά, βραχνά, νέτα-σκέτα! Δε θα με αιφνιδίαζε να ακούσω στη συνέχεια της ανακοίνωσης να ακολουθεί: Άντε, να μη σας γ...σω τίποτα!" αλλά ο οδηγός την τελευταία στιγμή δείχνει να συγκρατείται!
Τίποτα, τίποτα! Εκατό φορές προτιμώ το γουρούνι (εννοώ, το ορίτζιναλ). Το πολύ-πολύ, άμα το παραζορίσουν να βγάλει μια ψιλή, τρισιχτή φωνή, που σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αναίδεια ή βρισιά. Μ' αρέσει το "Μαρικάκι" από την ταινία της Όλγας Μαλέα: "Λουκουμάδες με μέλι" και καταλαβαίνω πολύ καλά τι εννοούσε ο Λουκιανός Κηλαηδόνης όταν έγραφε το τραγούδι: "Ένα γουρούνι λιγότερο". 
Η ιστορία είναι παλιά: ο Μωάμεθ καταράστηκε το γουρούνι γιατί το ζώο αποκάλυψε ένα ψευτο-θαύμα που είχε σκηνοθετήσει τοποθετώντας ένα ασκί με νερό στην έρημο, από όπου επρόκειτο να "αναβλύσει" -με ένα χτύπημά του- νερό την κατάλληλη στιγμή. Η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος και η ζωή έχουν δώσει ενδιαφέροντα δείγματα της σχέσης ανθρώπου-ζώου: ο άνθρωπος ελέφαντας, ο άνθρωπος ρινόκερος, άνθρωποι και ποντίκια, ο γητευτής των αλόγων, ιπτάμενοι ελέφαντες, ακόμα, και, ιπτάμενα γουρούνια (P.I.G.S.) - Portugal, Italy, Greece, Spain. 
Και σκεφθείτε πως, αν τα γουρούνια πετάξουν, είναι πολύ πιθανό και να πέσουν, οπότε, κανείς δεν θα στενοχωρηθεί γιατί θα είναι σαν να αναλαμβάνουν τα ίδια την ευθύνη για τον θάνατό τους και έτσι, να αθωώνουν εμάς τους ανθρώπους.

Γιώργος Χατζηαποστόλου 

Πηγές:
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CF%80%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CF%85%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82




Κυριακή, 4 Μαρτίου 2018

Διαισθάνομαι ' άρα υπάρχω!


Ένας νεαρός αστυνομικός υπάλληλος έγραψε στην ταυτότητά μου, ανάμεσα στα άλλα στοιχεία, και: "Χριστιανός Ορθόδοξος" εκείνο τον Σεπτέμβρη του 1977. Δεν ήταν προσωπική μας επιλογή όλων μας να καταχωρηθούμε ως χριστιανοί, αλλά είναι προσωπική μας ευθύνη να γίνουμε χριστιανοί, αν θέλουμε ' οι γονείς μας είχαν την πρωτοβουλία να μας δηλώσουν έτσι. Από τη στιγμή που αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο άρχισε να μετράει και ο χρόνος της ευθύνης. Η θρησκεία της αγάπης, μας βρίσκει σύμφωνους ή όχι; Ναι, θα έλεγα. Οι κανόνες της θρησκευτικής λατρείας είναι δυνατό να ακολουθηθούν ώστε να είμαστε συνεπείς με τα θρησκευτικά μας πιστεύω; Εδώ, μπαίνει το θέμα της πίστης. Πιστεύουμε ότι μπορεί να διαπιστωθεί μέσα από τις αισθήσεις μας ή μπορούμε να πιστέψουμε και  ότι μας "λέει" η διαίσθηση και η διορατικότητά μας; Έχουμε όλοι διαίσθηση και διορατικότητα; Έχουμε, αν την καλλιεργήσουμε. Πώς καλλιεργείται; Έχοντας το μυαλό μας ανοιχτό και τα μάτια μας κλειστά. Αυτή είναι, νομίζω, μια καλή αρχή! 
Έχω διασκευάσει το γνωστό ρητό του Ντεκάρτ: "Σκέφτομαι, άρα υπάρχω"  σε "Διαισθάνομαι, άρα υπάρχω" γιατί ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν πιστεύω ότι "γεννά" σκέψεις, αλλά επεξεργάζεται δεδομένα -αισθητηριακά- και καταλήγει σε συμπεράσματα τα οποία, τελικά, απορρέουν ως σκέψεις. Ένας απόλυτα απομονωμένος άνθρωπος για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν μπορεί -κατά τη γνώμη μου- να παράγει σκέψεις γιατί δεν έχει δεδομένα να επεξεργαστεί. Παιδιά που μεγάλωσαν στη ζούγκλα, ανάμεσα στα ζώα, δεν "σκέφτονται" με την ανθρώπινη έννοια ' δρουν με το ένστικτο. 
Ας δούμε όμως τους θρησκευτικούς κανόνες και την εφαρμογή τους. Μπορεί να είναι χριστιανός όποιος δεν εφαρμόζει τους θρησκευτικούς κανόνες; Όχι, θα απαντήσει ξερά, η εκκλησία! Ναι, θα απαντήσει ο Χριστός, αν μετανιώσει ο ψευτο-χριστιανός -όπως εγώ- και αρχίσει να τους εφαρμόζει. Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής οι μόνοι από τους κανόνες που έχω τηρήσει είναι δύο: ου φονεύσεις και ου ψευδομαρτυρήσεις ' όλους τους άλλους κάποια στιγμή τους παραβίασα. Ούτε αυτούς τους δύο κανόνες δεν είμαι βέβαιος πως έχω τηρήσει. Μπορεί να μην έχω σκοτώσει με κάποιο γνωστό τρόπο αλλά μόνο ο Θεός ξέρει αν έχω οδηγήσει κάποιον στο θάνατο ασκώντας ψυχολογική βία. Το ίδιο ισχύει και για την ψευδομαρτυρία. Μπορεί να μην έχω πει ενσυνείδητα ψέμματα για κάποιον αλλά και η γενίκευση, η υπεραπλούστευση ή η παρερμηνεία δεν απέχει πολύ από το ψέμμα. Δεν έχω εξομολογηθεί ποτέ σε ιερέα ' κοινώνησα σήμερα μετά από δεκαπέντε χρόνια και μόλις πέρυσι και φέτος κατάφερα να νηστέψω ολόκληρη την Σαρακοστή -με τη θέλησή μου και μάλιστα με χαρά! 
Μπορεί να λέγεται χριστιανός κάποιος που δεν έχει διαβάσει ποτέ ολόκληρα τα ευαγγέλια; Και βέβαια, "όχι", θα μου βροντοφωνάξουν οι συνεπείς κληρικοί της Εκκλησίας. Δεν με ενδιαφέρει η γνώμη των κληρικών που αγριοκοιτάζουν όποιον πιστό έχουν καιρό να δουν στην εκκλησία γιατί είναι ο ορισμός των Φαρισαίων που τηρούν τους τύπους και αγνοούν την ουσία που ξεκινάει με την μετάνοια και ολοκληρώνεται με την διαρκή πίστη. Απευθύνομαι στον Θεό, όχι στους θρησκευτικούς "υπαλλήλους". 
Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την απόδοση των τεσσάρων ευαγγελίων στη Δημοτική, για να ξεπεράσω το εμπόδιο της μετάφρασής τους στην καθαρεύουσα, που βρήκα στο διαδίκτυο, και με απωθούσε στην ανάγνωση του Θείου Λόγου. Μαζί με την απώθηση που μου προκαλεί η καθαρεύουσα, ξεπέρασα -επιτέλους- και την απώθηση που ένιωθα για τους θεολόγους που είχα συναντήσει τόσα χρόνια στην υποχρεωτική εκπαίδευση ή σε κοινωνικούς χώρους και αν δεν ήταν ευσυνείδητοι δημόσιοι υπάλληλοι, ήταν διασαλευμένες προσωπικότητες καθώς προσπαθούσαν να μεταφέρουν μια εντελώς ανεδαφική αίσθηση της θεικότητας στην καθημερινή πραγματικότητα, την οποία φαινόταν να αγνοούν παντελώς. Αν δεν γνωρίζεις την ψυχολογία των νέων, πως να τους μιλήσεις για τον Θεό και να σε ακούσουν! Η πρώτη γραφή της απόδοσης των Ευαγγελίων στη Δημοτική, μου "πήρε" περίπου είκοσι ημέρες, δουλεύοντας περισσότερο από 7 ώρες την ημέρα (ή μάλλον την νύχτα). 
Τώρα το κείμενο έγινε "δικό μου", όπως, δηλαδή, φαντάζομαι ότι θα μιλούσε ο Χριστός αν ζούσε σήμερα και απευθυνόταν στους αμαρτωλούς ανθρώπους της εποχής μας, όπως είμαι εγώ.
Παρατήρησα πως στη γραμματική του κειμένου των ευαγγελίων κυριαρχούν τα ουσιαστικά και τα ρήματα και απουσιάζουν, σχεδόν πλήρως, τα επίθετα! Το βρίσκω απόλυτα δικαιολογημένο καθώς στα επίθετα πέρα από μια διάθεση για ακριβή περιγραφή των πραγμάτων κρύβεται η υπερβολή, το ψέμα και η υποκρισία του ανθρώπινου λόγου. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα του πλούσιου που ήθελε να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών. Όταν ο πλούσιος "πιστός" προσφώνησε τον Ιησού Χριστό "αγαθό", έλαβε την απάντηση: "Μόνο ο Θεός Πατέρας είναι αγαθός" και αποχώρησε περίλυπος καθώς δεν θέλησε τα πουλήσει όλα τα υπάρχοντά του, να διαθέσει τα χρήματα στους φτωχούς και να ακολουθήσει τον Χριστό, ως μαθητής του.
Εγώ, μπορεί να μην είμαι πλούσιος, αλλά, μάλλον είμαι ανάξιος να γίνω μαθητής του Χριστού. Εσείς, θα μπορούσατε; Θα μου πείτε, εσείς, που δεν πιστεύετε, δεν θα μπαίνατε καν στον κόπο να το σκεφθείτε ' δεν σας ειρωνεύομαι ' καταλαβαίνω. 
Για να επανέλθουμε σ' εμένα, έχω να παλέψω με μερικά θηρία που η εκκλησία τα λέει δαιμόνια: με τη λαιμαργία μου, με την οκνηρία μου και με την υπερηφάνειά μου. Αυτό το τελευταίο είναι και το πιο ύπουλο γιατί είναι και το σημείο όπου "πατάει" ο Διάβολος για να μας κάνει όργανά του ' αυτό που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το Κακό Πνεύμα είναι η ταπεινοφροσύνη. "Γέφυρα" με την σύγχρονη ελληνική ιστορία το βιβλίο του Στρατηγού Μακρυγιάννη "Οράματα και θάματα" που διαβάζω αυτές τις ημέρες. Ο Μακρυγιάννης που έγραψε ότι είδε, ότι ονειρεύτηκε και ότι πίστευε ' που ζούσε με τους Αγίους στην καθημερινότητά του και συνεχίζει να ζει ' είναι ένας αληθινός πατριώτης και ένας έντιμος άνθρωπος.
Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε μόνοι μας τον δρόμο της ζωής χωρίς πίστη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα απιστίας - αλαζονείας η περίπτωση γνωστού καλλιτέχνη που σε μια έξαρση υπερηφάνειας έκλεινε το μάτι στο κοινό, λέγοντας: "ας κάνουμε και κανέναν σταυρό ' δεν ξέρεις καμιά φορά!"
Αν το να ειρωνευόμαστε μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα ή και "υπεράνω θρησκοληψιών" ας έχουμε υπόψη μας πως καλό είναι να ειρωνευόμαστε ό,τι γνωρίζουμε και όχι ό,τι μας είναι εντελώς άγνωστο!

Γιώργος Χατζηαποστόλου


Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2018

Μπορώ, να μείνω στη Χώρα μου;



(Αυτή η πρώτη παράγραφος επαναλαμβάνεται -για λόγους αρτιότητας του κειμένου- από το Facebook, μην κάνετε τον κόπο να την ξαναδείτε)
Βρέθηκα προχθές το βράδυ παρέα με φίλες (λίγες) και άγνωστους (αρκετούς) στο γνωστό κεντρικό Καφέ της Αθήνας. Το θέμα καίριο και διαδραστικό: Τι έχω να προσφέρω στην Ελλάδα; Τι μπορεί να δεχθεί -από ότι της προσφέρω- η Ελλάδα; Φεύγω ή μένω; Περίμενα στη συγκέντρωση να συναντήσω δυό κορίτσια που αγαπώ πολύ: τη Γεωργία και τη Χριστιάνα ' συνάντησα μόνο τη Γεωργία (η Χριστιάνα απουσίαζε ' βρισκόταν στην Αγγλία). Το κείμενο της Χριστιάνας διάβασε η φίλη της η Νάντη  και κράτησα από αυτό τη φράση: δεν είμαι από τα κορίτσια που θα μείνουν σπίτι τους! Εννοούσε, κατά τη γνώμη μου, πως θα αναζητήσει εργασιακές ευκαιρίες και εκτός Ελλάδας αλλά και ότι δεν της αρκεί, και, πιθανότατα, δεν την καλύπτει καθόλου, ο ρόλος της νοικοκυράς αποκλειστικής απασχόλησης. Άρχισα να κάνω μια σειρά σκέψεων που ξεκίνησα να τις γράφω στο Facebook και συνεχίζω εδώ για όποιον ενδιαφέρεται να τις διαβάσει.

(Συνέχεια από το Facebook....)

Η Γεωργία διάβασε με διακριτική συγκίνηση -σε υπέροχα Αγγλικά- ένα συγκλονιστικό κείμενο που το κρατάω για τον εαυτό μου και δε θέλω να το μοιραστώ με κανέναν ' τόσο "ιδιωτικό" και "εξομολογητικό ήταν! Σκέφτηκα να χειροκροτήσω αλλά θα χαλούσα την "ιερότητα" της ιστορίας που περιγραφόταν και έσκυψα το κεφάλι για να συνειδητοποιήσω και να επεξεργαστώ ότι άκουσα. Φάνηκε να απογοητεύεται ελαφρά που τα χειροκροτήματα δεν ήταν πολλά, αλλά η ψυχή μας, άλλα "λέει". 
"Θέλω να μείνω στη Χώρα!" Ζητώ την άδεια να παραμείνω ' παρακαλώ να μου επιτρέψουν να μην ξενιτευτώ ' δηλώνω ότι "θέλω", και είμαι βεβαία πως θέλω αρκετά, ώστε να καταφέρω να μείνω ' προειδοποιώ σε αυστηρό τόνο, σχεδόν απειλώ: Καθήστε καλά (!) ' γνωρίζω την αξία μου, θα με αξιοποιήσετε ή θα προσφέρω την υπηρεσία μου στους Ξένους και θα σας αφήσω -κοινώς- "μπουκάλα;", (συγνώμη για την αργκώ).
Όμως, ας γυρίσω σ' εμένα. 
"Μπορώ, να μείνω στη Χώρα μου;" Το αρχικό ερώτημα του τίτλου, όπως τίθεται, μας προδιαθέτει να φανταστούμε πως απευθυνόμαστε σε μια μικρή ομάδα ανθρώπων, πείτε τους "κυβέρνηση", πείτε τους "αντιπολίτευση", πείτε τους "ιδιοκτήτες επιχειρήσεων", πείτε τους "φιλικό κύκλο", πείτε τους "προσωπική μας συνείδηση", πείτε τους "ατομικές μας πεποιθήσεις". Ανάλογα με την προτίμηση που θα δείξουμε στον αποδέκτη που θα απευθυνθούμε, η επιλογή μας, ουσιαστικά, δείχνει και τη μορφή της σχέσης που έχουμε αναπτύξει με τον εαυτό μας και τους άλλους, μέσα στην επαγγελματική και προσωπική μας πορεία στη ζωή. 
Όταν μας ζητήθηκε από την κύρια εισηγήτρια (την Γεωργία) να πούμε τη γνώμη μας για τη στάση μας απέναντι στην κρίση: "Φεύγω ή μένω;" πρώτα μίλησε ένας σαραντάρης κύριος με ένα πνευματώδες χαμόγελο του "τύπου": Βρέθηκα εδώ απόψε από περιέργεια, δεν περιμένω να ακούσω τίποτε διαφωτιστικό, αλλά για να δούμε, ποτέ δεν ξέρεις! Ο κύριος δεν σχολίασε τίποτα παρά μόνο δήλωσε πως είναι λέκτορας του Πολυτεχνείου σε κάποια Σχολή και ήλθε με έναν φίλο του στη συγκέντρωση για να δει και να ακούσει! Προσπαθώντας να κάνω μια εισαγωγή τόσο στον ψυχισμό μας όσο και στη στάση ζωής μας ως Έλληνες, έκανα, το ακόλουθο μικρό και δηκτικό σχόλιο: 
Ξεκίνησα να μιλάω, δηλώνοντας πως "με λένε Γιώργο και πως τα υπόλοιπα (τίτλοι, περγαμηνές κλπ) δεν ενδιαφέρουν κανέναν" (απαντώντας στον καμαρωτό λέκτορα που έδειχνε να απολαμβάνει τόσο την κατοχή της θέσης του). Ακούστηκαν μερικά πνιχτά γέλια και πήρα θάρρος να συνεχίσω, καθώς κατάλαβα πως έγινα άμεσα αντιληπτός. Είπα λοιπόν: "Έχω να προτείνω μια συνταγή για να βιώσουμε όσο γίνεται περισσότερο ανώδυνα την κρίση: Αν συνηθίσουμε στην ιδέα πως είμαστε μετανάστες μέσα στη χώρα μας, εκμεταλλευθούμε κάθε εργασιακή ευκαιρία που θα μας παρουσιαστεί (εννοώντας, ακόμα και αλλάζοντας επάγγελμα) και βρούμε την λεπτή ισορροπία ανάμεσα στον σαδισμό και τον μαζωχισμό στη σχέση μας με την εξουσία, τότε έχουμε κάνει μια σημαντική αρχή. Αν, ακολούθως, παρατείνουμε την μακάρια στάση μας, απέναντι σε κάθε ριζική αλλαγή που επιχειρείται στις εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες που καθόριζαν για χρόνια την κοινωνική και οικονομική μας πραγματικότητα, τότε έχουμε ολοκληρώσει τη "σωστή" μας στάση απέναντι στην κρίση και δεν έχουμε να φοβόμαστε τίποτε ' όλα θα πάνε καλά!" Απάντησα σε μια φιλάρεσκη ομιλήτρια που έγραψε ένα χαριτωμένο αλλά άνευρο κείμενο όπου προσπαθούσε να εμπλέξει την εμμονή της στην αγορά παπουτσιών με την κρίση, λέγοντας: "Ποτέ δεν έδωσα σημασία στα παπούτσια και τα ρούχα, παρά μόνο στο βαθμό που τα έχω ανάγκη για να μην κρυώνω και για να μην είμαι γραφικός ανάμεσα στους ανθρώπους" και συμπλήρωσα: "Εξαιρείται η στάση των αγγλόφωνων που όταν αναφέρονται στο "μπαίνω στα παπούτσια του άλλου" τότε δηλώνουν πως μπαίνουν στη "θέση" των άλλων και συμπάσχουν με τους άλλους ανθρώπους". Συνέχισα, δηλώνοντας πως "δεν συγκρατώ ονόματα και επώνυμα όταν μου συστήνονται άγνωστοι άνθρωποι, γιατί τη στιγμή που μου μιλούν έχω ήδη αρχίσει την ανάλυση του προσώπου και των συναισθημάτων τους και δεν τους ακούω!" 
Ένας χαριτωμένος, τριανταπεντάρης κύριος μίλησε, χαμογελώντας μου με νόημα: "Είστε μέσα στο μυαλό μου, αυτά που λέτε θα ήθελα να τα πω κι εγώ!" Δεν απάντησα στον κύριο, γιατί, προφανώς, θα ήθελε να ήμουν, όχι τόσο μέσα στο μυαλό, όσο στο σώμα του, και δεν μπορούσα να ανταποκριθώ σε μια τέτοια προοπτική. Μερικές φορές αναρωτιέμαι: "Πόσο κόσμο έχω απογοητεύσει επειδή μου αρέσουν, ερωτικά, μόνο οι γυναίκες, αλλά, τι να κάνω ' δεν γίνεται επίτηδες για να τους στενοχωρήσω ' προτιμήσεις είναι αυτές!" 
Τελείωσα, λέγοντας πως, "ασφαλώς, δεν έχω κάποια συνταγή για την αντιμετώπιση της κρίσης και η τελευταία μου λέξη ήταν: Αυτό!" 
Μίλησαν και σοβαροί άνθρωποι προτείνοντας αποκέντρωση, επιστροφή στον πρωτογενή τομέα, δηλαδή γεωργικές καλλιέργειες, συνεταιριστικές πρωτοβουλίες, ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, αλλαγή επαγγέλματος κλπ. Υπήρχαν πολλές, καλλιεργημένες γυναίκες στον χώρο ' ήταν επόμενο να περάσουμε μια γόνιμη και ενδιαφέρουσα βραδιά προχθές στο Πόλις Cafe στο κέντρο της όμορφης πόλης: της Αθήνας! Θα συμφωνήσω με μια ομιλήτρια (την κυρία Κονείδου) που είπε πως η Αθήνα είναι μια όμορφη πόλη -με όλα τα προβλήματά της- και σταματώ να γκρινιάζω "βάζοντάς τα με την πόλη" -όπως πολλοί άλλοι- για να δείξω πως έχω άποψη! 
Θέλω να μείνω στη Χώρα μου!
Θέλω να μείνω σε αυτή τη Χώρα!
Θέλω να μείνω στην Ελλάδα!
Τόσο πολύ θέλω να μείνω, που το θεωρώ αυτονόητο πως όταν δηλώνω: "Θέλω να μείνω στη "Χώρα" εννοώ την Ελλάδα!

Γιώργος Χατζηαποστόλου


Σάββατο, 23 Δεκεμβρίου 2017

Στεγνή γη ....για κάθε άνθρωπο!


Εύχομαι ο νέος χρόνος να βρει ζωντανούς όλους τους μετανάστες, επιβάτες, που φθάνουν με βάρκες στα ακριτικά νησιά μας από τα παράλια της Τουρκίας.
Εύχομαι να στεγαστούν σε καθαρά και στεγνά σπίτια οι πλημμυροπαθείς της Μάνδρας, της Αιτωλοακαρνανίας και όποιου άλλου χώρου υποφέρει από την υπερχείλιση των ρεμάτων.
Εύχομαι να φορούν παπούτσια όλα τα φτωχά παιδάκια του κόσμου και να δυσκολεύονται να εμπνέονται όλοι οι καλλιτέχνες του κόσμου από πλαστικές μπότες και αδιάβροχα υποδήματα.

*Φωτογραφία: Augustin Sfantul


Γιώργος Χατζηαποστόλου   

Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Μυσταγωγία στο υπόγειο


Η μουσική των μπουάτ (μπουάτ=κουτί) 
Υπόγεια φιλολογικά σαλόνια, οι μπουάτ, με τον λόγο των ποιητών να ηχεί μελοποιημένος από νέους συνθέτες, και να εκφέρεται αβίαστος από καλλιτέχνες χωρίς έπαρση, ύφος και σοβαροφάνεια που γίνονται μια παρέα με όσους θεατές μπορούσε να φιλοξενήσει ο περιορισμένος χώρος. Στις μπουάτ δεν υπήρχε σκηνή, μικρόφωνα, ορχήστρα (μόνο κιθάρα ή πιάνο και η φωνή του τραγουδιστή), ούτε καθίσματα ή τραπεζάκια (μόνο πάγκοι και φλοκάτες  ή βελέντζες) και ο κόσμος καθόταν κατάχαμα. Οι θεατές "άκουγαν" ' δεν έτρωγαν, δεν συζητούσαν μεταξύ τους μεγαλόφωνα, δεν έπιναν μέχρι αναισθησίας, δεν πετούσαν λουλούδια. Οι τραγουδιστές και οι τραγουδίστριες ντύνονταν με τα καθημερινά τους ρούχα (ούτε ακριβά κοστούμια, ούτε πανάκριβες τουαλέτες). Το κοινό αποτελούσαν φοιτητές, εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες, μουσικόφιλοι. Η συμμετοχή του κόσμου στις μουσικές παραστάσεις ήταν πράξη κρυφή, 'συνωμοτική' και όχι πράξη επίδειξης αστικού νεοπλουτισμού. Μεταξύ 1960-1967 οι μπουάτ λειτούργησαν ως χώροι πραγματικής ψυχαγωγίας και κατά τη διάρκεια της Επταετίας ως  εστίες κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης στη Χούντα, όχι φτηνής και πρόσκαιρης εκτόνωσης όπως τα σημερινά κέντρα διασκέδασης. 
Επειδή η καθημερινή φθορά αξιών αλλάζει τον κόσμο, ορισμένοι φαίνεται να πείθονται πως ο κόσμος εξελίσσεται.  
Εδώ και αρκετό καιρό, έχω συνειδητοποιήσει πως όποτε διαισθάνομαι ότι καταφέρνω να φανταστώ έναν όμορφο κόσμο, σταματώ να ονειρεύομαι. Αδυνατώ να δώσω μια πειστική εξήγηση γιατί -εδώ και χρόνια- ονειρεύομαι διαρκώς.

Γιώργος Χατζηαποστόλου  

Τρίτη, 3 Οκτωβρίου 2017

Πρόσωπα με όνομα


Στην αρχαιότητα τα πρόσωπα καλούνταν με το μικρό τους όνομα, καθώς ο πληθυσμός των χωριών ήταν περιορισμένος και σχεδόν όλοι ήσαν λίγο έως πολύ γνωστοί. Αργότερα, με την ανάπτυξη των πόλεων, πρόσθεσαν το όνομα του πατέρα να συνοδεύει το όνομά τους για να ταυτοποιούνται ευκολότερα. Οι σπουδαίοι φιλόσοφοι, επιστήμονες ή καλλιτέχνες, συνόδευαν το όνομα με τον τόπο καταγωγής τους τιμώντας ταυτόχρονα και τη γενέτειρα γη (ο Αθηναίος, ο Κορίνθιος, ο Σάμιος κτλ.) Κατά την περίοδο του Βυζαντίου, οι αυτοκράτορες κρατούσαν αρκετές φορές το ίδιο όνομα ακολουθώντας την παράδοση των βασιλικών οικογενειών και των δυναστειών. Ο Α', ο Β', ο Γ', ο Δ' κτλ.
Στην εποχή μας είχαμε -και έχουμε ακόμη, σε κάποιες περιπτώσεις- τον Μάνο, τον Μίκη, τον Ανδρέα, τη Μελίνα, τον Θόδωρο, τη Δήμητρα ' για να εκπέσουμε τα τελευταία χρόνια στον Κώστα, στον Γιώργο, τον Αντώνη και στο μέλλον, ίσως, τον Κούλη! Αλλά, αν η πολιτική βαίνει διαρκώς όλο και χαμηλότερα, η παιδεία και η τέχνη αντιστέκονται ακόμα στην συνολική πολιτισμική υποβάθμιση του τόπου. 
Η στιγμή που τα πρόσωπα αναγνωρίζονται με το όνομά τους -από τον ανοιχτόμυαλο εκπαιδευτικό- είναι η αφετηρία της ύπαρξής τους στον χώρο της παιδείας. Αν αποδίδεται απλόχερα από τον δάσκαλο η ανεξαρτησία και η αυτονομία τους ως ελεύθερα όντα, έχει γίνει το πρώτο και το κύριο βήμα για να ανοίξουν τα φτερά τους στη ζωή. Η ευθύνη να πετύχουν είναι δική τους, αλλά δε βαραίνει τις πλάτες τους ' τα παρασύρει σαν δροσερός αέρας και τα απογειώνει από τα στάσιμα, λιμνάζοντα νερά μέχρι να ξύσουν τις χιονισμένες κορφές της γνώσης και να κατρακυλήσουν αργά-αργά σαν πελώρια χιονοστιβάδα στους ερημοποιημένους κάμπους, τους κατάσπαρτους με οικιακές και εργασιακές δομές, παρασύροντας αδιέξοδες και ανάπηρες κοινωνικές πρακτικές στη θάλασσα για να αλατιστούν και να νοστιμίσουν από το αλάτι της ζωής. Αν κάποιος δεν καταφέρει να γίνει ποιητής δεν υπάρχει λόγος να γίνει πεζογράφος ' η ζωή στην πόλη είναι πεζή αφ' εαυτού της και δεν χρειάζεται περίεργους, αυτάρεσκους ή φλύαρους ανθρώπους να την περιγράψουν, αλλά πρόσωπα ακέραια, να την αλλάξουν. Όποιος δεν μπορεί να ζήσει χωρίς να γράφει για τους άλλους, πάσει θυσία, μπορεί να γίνει δημοσιογράφος. Αν κάποιος δεν θέλει να γράψει καθόλου, μπορεί να αρχίσει να ζει.

Γιώργος Χατζηαποστόλου 


Τρίτη, 15 Αυγούστου 2017

Μια ζωντανή εικόνα


Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω με τις αισθήσεις μας, κυρίως με την όραση και την ακοή και λιγότερο με την όσφρηση, τη γεύση και την αφή. Με έναν θαυμαστό τρόπο και οι πέντε αισθήσεις μας ενεργοποιούνται με την πίστη μας στον Θεό και ιδιαίτερα στην Παναγία που είναι άνθρωπος (ο πιο δικός μας άνθρωπος). Η σύγχρονη λειτουργία όλων των αισθήσεών μας, μας προσθέτει και μια έκτη αίσθηση ' τη διαισθητική επικοινωνία με το υπερβατικό.  Η Παναγία αγιοποιήθηκε, όχι για να αποστασιοποιηθεί από εμάς, αλλά για να μπορεί να μας βοηθάει πιο άμεσα και αποτελεσματικά από την πνευματική της θέση. 
Πέρασε από πολλές δοκιμασίες η πορεία προς την πίστη, από την εποχή της Ρωμαιοκρατίας έως σήμερα. Χρειάστηκαν αγώνες, πάλη, αίμα, δάκρυα και ιδρώτας για να στερεωθεί η εμπιστοσύνη στους ιερούς κανόνες και στην καθαρότητα των αρχών και των πεποιθήσεων της ορθοδοξίας: αιρέσεις, 'αγιοποίηση' κάθε εικόνας, εικονολατρία, εικονομαχία, διωγμοί. Μα, και όταν ήρθε η μακρά περίοδος της ανεξιθρησκείας, της ανεμπόδιστης λατρείας των ιερών προσώπων, η εικονολατρία επανεμφανίστηκε με τη διάθεση πολλών ζωγράφων να αγιογραφήσουν προσπαθώντας να εισφέρουν 'πρόσθετη' αγιότητα στα έργα τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εικόνες όπου κυριαρχεί ο σχεδιασμός, η τεχνική, η τεχνοτροπία και απουσιάζει η ψυχή και η πίστη. Η μόνη χειροποίητη εικόνα της Παναγίας που πλησιάζει την πραγματική της μορφή, απ' όσο γνωρίζω, είναι η Ελευθερώτρια. 
Η δυνατότητα ορισμένων -ελάχιστων- καλλιτεχνών να αγιογραφούν είναι θεϊκό χάρισμα που δεν το διαθέτουν οι πολλοί και δεν πρέπει να μπαίνουν στον πειρασμό να 'κακοποιούν' ιερά πρόσωπα εξωτερικεύοντας την ανάγκη να 'αποδείξουν' δημόσια, την πίστη τους. Ο Θεός διαβάζει ψυχές και διάνοιες, σαν ανοιχτό βιβλίο, δεν χρειάζεται ούτε βεβιασμένα 'αποδεικτικά στοιχεία' της πίστης μας ούτε τον οβολό μας. Τη βοήθειά μας χρειάζονται πραγματικά, άνθρωποι σε ανάγκη και μπορούμε αν θέλουμε να την προσφέρουμε ανώνυμα στο παγκάρι της εκκλησίας.
Το γεγονός πως η ίδια η Παναγία προσέφερε την εικόνα της πραγματικής όψης της, δείχνει το μέγεθος και την έκταση της παραποίησης της μορφής της που υπέμεινε για αιώνες. Η απέραντη αγάπη της προς τον άνθρωπο φαίνεται από τη διαδικασία που ακολούθησε εμφανιζόμενη στη μοναχή Τατιανή ' της προσέφερε τα υλικά για να τη ζωγραφίσει και δεν της ζήτησε τίποτα περισσότερο από την καλή της θέληση να το κάνει. Η Τατιανή είδε και άκουσε την Παναγία στον ύπνο της, είδε τη λάμψη και μύρισε την ευωδιά που εξέπεμπε η εικόνα και άγγιξε την έτοιμη εικόνα. Η εικόνα σχηματίστηκε χωρίς να μεσολαβήσουν ανθρώπινα χέρια και γι αυτό ονομάστηκε και αχειροποίητος.
Περπατώντας, στην προκυμαία της Τήνου, μόλις τελείωσε η εξομολόγησή μου στην Παναγία. βούιξε το κεφάλι μου από μαζεμένα, βροντώδη όσο και ακατάληπτα λόγια χαράς, με τη φωνή του πατέρα μου, σε μια άγνωστη γλώσσα και φωτίστηκε από μια λάμψη πιο λευκή από τον ήλιο του μεσημεριού. Γύρω μου δεν υπήρχε κανείς και ότι άκουσα δεν ήταν παραίσθηση ' ήταν πραγματικό! Αναστέναξα βαθιά για να ξεπεράσω την ταραχή μου και, λαχανιασμένος ακόμα, αισθάνθηκα την ανάγκη να ρίξω στη θάλασσα μεγάλα κομμάτια ψίχας από τη φραντζόλα του ψωμιού που ετοίμαζα για σάντουιτς. Μαζεύτηκαν αμέσως ένα κοπάδι κεφαλόπουλα και τότε συνειδητοποίησα πως το ίδιο έκανε ο πατέρας μου όταν ψάρευε τα καλοκαίρια. Σκέφτηκα πως, αφού -τόσα χρόνια- μόνο μια φορά αξιώθηκα να πάω στην εκκλησία πρόσφορο για τους νεκρούς μου, ας δώσω λίγο ψωμί στα ψάρια.  
Η πίστη μου είναι ακόμα μικρή, αλλά κοιτάζοντας μια χάρτινη εικόνα που έχει αποτυπωθεί το πρόσωπο της Παναγίας της Ιεροσολυμίτισσας, όλο και τείνω να πιστέψω τα λόγια της συγχωρημένης της μητέρας μου, που προσευχόταν τακτικά στην Παναγία -χωρίς να είναι θρησκόληπτη- και μια φορά μου είπε: είναι ζωντανή, με ακούει ' απλώνω το χέρι και αγγίζω το πρόσωπό της ' είναι κρεάτινο! Γούρλωσα τα μάτια μου' τραντάχτηκα! Η μητέρα μου, πέρα από ένας ευαίσθητος άνθρωπος, ήταν και τέρας λογικής ' δεν θα ξεστόμιζε ποτέ κάτι τέτοιο αν δεν ήταν απόλυτα βέβαιη για ότι έλεγε. 

Γιώργος Χατζηαποστόλου
  

Κυριακή, 16 Ιουλίου 2017

Συν-Βιώνοντας τη χαρά της μάθησης





(Για τους ελληνικούς υπότιτλους, πατήστε CC)

[1] Τα video - σχόλια του Michel Lobrot και της συντρόφου του Nicole Habrias για το βιβλίο του  "Vivre Ensemble" - "Ζώντας μαζί", Εκδόσεις Αρμός, Αθήνα 2015 
Κεντρικό στοιχείο στο θεωρητικό και επιστημονικό έργο του Michel Lobrot είναι να αφαιρέσει την απειλή και το φόβο από την επικοινωνία και την επιρροή. Να αφαιρέσει τον καταναγκασμό, την επιβολή που έχει ταυτιστεί με την έννοια της επιρροής, ώστε να μπορέσουμε να φτάσουμε και να πετύχουμε το να Ζούμε Μαζί. Αναζητά σε όλη του τη ζωή και σε συνέχεια πολλών άλλων θεωρητικών και στοχαστών, μια μέθοδο, ένα μέσο, μια στάση ζωής για να επηρεάσει τον άλλον, να τον κινητοποιήσει, να τον αλλάξει, χωρίς όμως να ασκήσει βία επάνω του, αλλά όλα αυτά να συμβούν με τη σύμφωνη γνώμη του.
Αναζητά την μη κατευθυντική επιρροή, την Παρεμβαίνουσα Μη Κατευθυντικότητα και αφιερώνει όλη του τη ζωή και όλο του το επιστημονικό έργο για να αποδείξει ότι υπάρχει. Δεν υπάρχουν πιο απλές αλλά και πιο βαθιές λέξεις από αυτές τις δύο του τίτλου του βιβλίου "Vivre Ensemble" - "Ζώντας μαζί", τόσο απλό μα και τόσο βαθιά δύσκολο και σύνθετο.
[2] Η χαρά της μάθησης 
(άρθρο του Κ. Μπακιρτζή)
Ο Νίκος Καββαδίας στο ποίημά του Παραλληλισμοί (από τη συλλογή Μαραμπού) παρατηρεί: από "τα ολόλευκα μα πένθιμα σχολεία των Δυτικών .... λείπει η κίνηση, η άνεση του χώρου και η χαρά".
- Η διαφορά ως προϋπόθεση και πηγή μάθησης και ανάπτυξης
(Τι ορίζουμε ως εαυτό - τι ορίζουμε ως άλλον)
- Η ετερότητα και η αναπηρία
(Η ανάπτυξη του ψυχικού κόσμου προϋποθέτει επικοινωνία με το διαφορετικό -εσωτερικό και εξωτερικό- περιβάλλον, δηλαδή με την ετερότητα)
Α. Προσωπική εμπειρία σπουδών και διδασκαλίας
Β. Η παιδαγωγική της βιωματικής εμπειρίας
Ο τρόπος και η παιδαγωγική σχέση
Τρεις διαφορετικές παιδαγωγικές σχέσεις 
α. η δασκαλοκεντρική παιδαγωγική, 
β. η μαθητοκεντρική παιδαγωγική και 
γ. η αλληλεπιδραστική παιδαγωγική (δασκάλου-μαθητή)
Μάθηση, βίωμα και συγκίνηση
Οι διεργασίες της μάθησης
- Μαθαίνουμε μόνο ότι ικανοποιεί τις ανάγκες μας
- Μαθαίνουμε μόνο ότι μας συγκινεί ή
  Μαθαίνουμε μόνο ότι βιωθεί
Παιδαγωγικές προεκτάσεις: Η παιδαγωγική της βιωματικής εμπειρίας
Η μη κατευθυντική αντίληψη της παιδαγωγικής - 3 βασικά χαρακτηριστικά της στάσης αυτής
- Ενσυναίσθηση
- Γνησιότητα
- Ανεπιφύλακτα θετική αποδοχή
Η ενεργός παρέμβαση - 3 βασικές αρχές χαρακτηρίζουν την προτεινόμενη στάση και μεθοδολογία
α. Βιωματική ή εμπειρική αρχή
β. Αρχή της συνοδείας και 
γ. Αρχή της παρέμβασης (δηλ. ακούω, προτείνω, συνοδεύω)
Παιδεία και περιβάλλον
"...υποφέρουμε και δυστυχούμε για δύο βασικούς λόγους που είναι σε αλληλεξάρτηση μεταξύ τους: Α. Περιορισμένη παιδεία, αγωγή και εκπαίδευση, με ελλείψεις επιθυμιών, κινήτρων, ενδιαφερόντων, γνώσεων, ικανοτήτων, δεξιοτήτων σε βασικούς τομείς.
Β. Περιοριστικό και καταπιεστικό περιβάλλον, που εκμεταλλεύεται ανάγκες και περιορίζει τις δυνατότητες ικανοποίησης των επιθυμιών και ενδιαφερόντων όπως και παρεμποδίζει τη βίωση νέων εμπειριών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν και να στρέψουν το ενδιαφέρον προς νέες κατευθύνσεις." 

Πηγές: 
[1]
[2]


Κυριακή, 2 Ιουλίου 2017

Τι κοιτάς;


Διάλογος με φίλο καθηγητή, σε διάλειμμα μαθήματος στο Κολέγιο:
- Έμεινες πολύ καιρό στην Αμερική, Αντώνη;
- Δεκατρία χρόνια, στη Νέα Υόρκη.
- Να σε ρωτήσω κάτι, έτσι, από περιέργεια;
- (Συγκαταβατική κίνηση του κεφαλιού).
- Ποιά είναι η πιο χαρακτηριστική διαφορά που παρατήρησες στη συμπεριφορά μεταξύ Αμερικανών και Ελλήνων αμέσως μόλις γύρισες στην Ελλάδα;
- Οι Έλληνες κοιτάζουν πολύ, δηλαδή επίμονα και παρακολουθούν ότι κι αν κάνεις, ενώ οι ξένοι δεν δίνουν καμιά σημασία, δεν έχουν χρόνο διαθέσιμο ' κοιτάζουν τις δουλειές τους.

Άρχισα να κάνω μια σειρά από σκέψεις επιχειρώντας να ερμηνεύσω γιατί οι συμπατριώτες μας κοιτάζουν τόσο επίμονα τους άλλους, σε έναν μεγαλόφωνο διάλογο με έναν φανταστικό συνομιλητή.
- Γιατί κοιτάζουν γύρω τους οι άνθρωποι;
- Μα για να δουν τι κάνουν οι άλλοι.
- Και αν δουν, τι αποκομίζουν από αυτή την παρατήρηση;
- Κατανοούν ποια είναι η δική τους θέση μέσα στην κοινωνία και 'ανιχνεύουν' ποιες μπορεί να είναι οι δυνατότητες και οι αδυναμίες των άλλων ώστε να προστατευθούν ή να τις αξιοποιήσουν προς όφελός τους, αντίστοιχα.
- Βλέπουν όλα όσα μπορούν να δουν εστιάζοντας το βλέμμα τους σε πρόσωπα και πράγματα του περιβάλλοντος;
- Δυστυχώς ή ευτυχώς γι αυτούς δεν τα βλέπουν όλα ' βλέπουν μόνον όσα μπορεί να επεξεργαστεί και να κατανοήσει ο εγκέφαλός τους.
- Θα μπορούσαμε, δηλαδή, να θεωρήσουμε πως 'βλέπουν' με το μυαλό τους;
- Ναι, θα μπορούσαμε να πούμε κάτι τέτοιο.
- Και όσοι δεν διαθέτουν αρκετό από αυτό που λέμε 'μυαλό' τι βλέπουν ή, μάλλον, με 'τι' βλέπουν;
- Αν υπονοείς πως πρακτικά είναι 'τυφλοί', όχι, δεν είναι . 'Βλέπουν' με τη φαντασία και το ένστικτο αλλά όχι με τη διαίσθηση γιατί αυτό θα προϋπέθετε κάποια αναπτυγμένη πνευματική ευαισθησία. Παρατηρούν, λοιπόν, επίμονα, έως και ενοχλητικά, στοχεύοντας κάθε άνθρωπο που θα τους φανεί περίεργος ή, τέλος πάντων, αξιοπαρατήρητος.
- Γιατί κοιτάζουν τόσο επίμονα;
- Εφόσον δεν διαθέτουν το καλλιεργημένο μυαλό, δηλαδή, έναν ισχυρό επεξεργαστή αισθητηριακών ερεθισμάτων, για να αναλύσουν ποιοτικά ένα πρόσωπο ή ένα αντικείμενο, σε πολύ σύντομο χρόνο, δηλαδή, σε δευτερόλεπτα, συγκεντρώνουν με την αδιάλειπτη παρατήρηση όσο μπορούν περισσότερα ποσοτικά στοιχεία γι αυτό, ώστε να κατανοήσουν την ουσία του.
- Τι προσέχουν περισσότερο;
- Εστιάζουν την προσοχή τους -πιο πολύ- στις κινήσεις και στη συμπεριφορά από τα οποία, βασιζόμενοι στην κοινωνική εμπειρία τους 'συμπεραίνουν' για το ποιόν και τον χαρακτήρα των άλλων.
- Ποιός άλλος λόγος, πέρα από τη χαμηλή πνευματικότητα, ευθύνεται για τον επίμονο τρόπο με τον οποίο ορισμένοι παρατηρούν τους άλλους;
- Η τάση να παρατηρούν επίμονα κάποιοι, μπορεί να έχει σχέση με την εθνικότητα, το θρήσκευμα, το φύλο του παρατηρητή ή του παρατηρούμενου, με την κοινωνική του θέση, την ταξική του προέλευση ή, και, με την οικονομική του κατάσταση.
- Δηλαδή;
- Είναι φυσιολογική ανθρώπινη αντίδραση να κοιτάζει ο ντόπιος τον ξένο, τον διαφορετικό (τον Αφρικανό ή τον Ινδό), ο χριστιανός τον μουσουλμάνο, ο εργάτης τον αριστοκράτη, ο αγρότης τον αστό, ο φτωχός τον πλούσιο, ο άντρας τη γυναίκα, το παιδί τον ενήλικο (και το αντίστροφο), ο άρρωστος τον υγιή, ο πεινασμένος τον χορτάτο.
- Ναι, αλλά τι θα κερδίσει, κοιτάζοντάς τον; Μήπως θα χορτάσει, θα γίνει πλουσιότερος, ελκυστικότερος, ή καλύτερα στην υγεία του;
- Μάλλον δε θα γίνει τίποτα απ' όλα αυτά, αλλά ίσως να αισθανθεί πως μπορεί να αρχίσει να γίνεται κάτι από όλα αυτά.
- Μα πώς; Δεν καταλαβαίνω!
- Οι άνθρωποι είμαστε κοινωνικά ζώα ' πολλές φορές δεν ζητάμε λύση στα προβλήματά μας, αλλά να μας λαμβάνουν υπόψη τους οι άλλοι. Αν αυτοί που υφίστανται ένα έντονο βλέμμα δώσουν σημασία στον παρατηρητή ' γυρίσουν προς το μέρος του ' πιθανώς, του χαμογελάσουν, ίσως του μιλήσουν ή τον ρωτήσουν, για παράδειγμα, που βρίσκεται μια οδός, πως θα μπορούσαν να φτάσουν εκεί κλπ. τότε ο παρατηρητής αισθάνεται χρήσιμος, επομένως 'υπάρχει'. Οι καθημερινοί άνθρωποι -που δεν είναι ούτε απλοί ούτε ανώνυμοι- συμβαίνει κάτω από ορισμένες οικογενειακές ή κοινωνικές συνθήκες να φαντάζουν ασήμαντοι σε σημείο να έχουν -με κάποιο κοινωνικό μηχανισμό- αποστερηθεί το σώμα τους ' να έχουν γίνει 'διαφανείς', δηλαδή με μια έννοια, αόρατοι. Όλοι αυτοί, 'ζητιανεύουν' ένα βλέμμα, μια απεύθυνση, έναν μικρό και σύντομο κοινωνικό ρόλο. Ακόμη κι αν δεν έχουν καλές προθέσεις και σκοπεύουν να ενοχλήσουν τους άλλους -κοιτάζοντάς τους διαρκώς- με την πιθανή αντίδραση αγανάκτησης των παρατηρούμενων, πάλι θα κερδίσουν για λίγο χρόνο την προσοχή τους και έτσι θα επιβεβαιώσουν τη θέση τους στον κόσμο.
- Μα, είναι δυνατό, να μην έχουν συνειδητοποιήσει πως υπάρχουν; Δεν βλέπουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη, δεν αγγίζουν το σώμα τους, δεν ακούνε την καρδιά τους;
- Βιολογικά υπάρχουν, αλλά κοινωνικά θα τοποθετηθούν μόνον αν τους δώσουν σημασία οι άλλοι, όταν καθρεφτιστεί στα μάτια των άλλων η αποδοχή του κοινωνικού τους ρόλου.
- Θα πρέπει να αισθάνονται πολύ δυστυχείς οι άνθρωποι που κοιτάζουν επίμονα.
- Δε θα το έλεγα ' πολλοί δεν συνειδητοποιούν πως κοιτάζουν ' βυθίζονται στις έγνοιες τους και 'στηρίζουν' το βλέμμα τους πάνω σε ένα αντικείμενο ή ένα πρόσωπο, γιατί αυτή η στάση τους βοηθάει να συγκεντρώσουν τη σκέψη στο ζήτημα που τους απασχολεί.
- Έχω προσέξει ιδιαίτερα τους άντρες που κοιτάζουν επίμονα γυναίκες, όταν το ντύσιμό τους είναι προκλητικό ή το σώμα τους ελκυστικό.
- Ναι, συμβαίνει τακτικά στο δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στους χώρους διασκέδασης ή αναψυχής. Είναι γνωστό πως οι άντρες είναι οπτικοί τύποι, δηλαδή προσελκύονται από την εικόνα του γυναικείου σώματος και οι γυναίκες ακουστικοί, δηλαδή μπορεί να τους αρέσει ένα έξυπνο σχόλιο, ακόμη κι αν είναι τολμηρό. Όλα αυτά βρίσκονται στα όρια του φυσιολογικού.
- Τα τελευταία 15-20 χρόνια έχω παρατηρήσει πως κοιτάζουν επίμονα όχι μόνο οι άντρες τις γυναίκες αλλά και οι άντρες άλλους άντρες και οι γυναίκες, άλλες γυναίκες.
- Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα συγκεκριμένα άτομα -κοιτάζοντας αδιάκοπα- δεν αναζητούν απλά μια αναγνώριση της ύπαρξής τους, αλλά μια επιβεβαίωση της ταυτότητας του φύλου τους. Είναι 'άντρες' εφόσον έρθουν σε επαφή με άντρες ' γίνονται γυναίκες εφόσον τις δεχθούν και τις αγαπήσουν - ως γυναίκες- άλλες γυναίκες.Το φύλο τους, δηλαδή, δεν είναι 'δεδομένο' ' είναι με κάποιο τρόπο 'αμφιλεγόμενο' ή 'υπό αίρεση'. Δικαιώνεται μόνο στη διάρκεια της ερωτικής επαφής ' αμέσως μετά αναιρείται, για να επιβεβαιωθεί πάλι στην επόμενη συνεύρεση. Στην περίπτωση των σχέσεων μεταξύ ανδρών τίθεται και θέμα ποσόστωσης του ανδρισμού στο άτομο ' δηλαδή ο ένας προσπαθεί να κυριαρχήσει πάνω στον άλλο και οι ρόλοι 'αρσενικού-θηλυκού' εναλλάσσονται σε έναν αέναο αγώνα επικυριαρχίας. Στις γυναίκες η ερωτική επαφή ενέχει περισσότερη τρυφερότητα και στοργή -λόγω της ιδιομορφίας του φύλου-  καθώς συνδέεται περισσότερο με τη μητρότητα και όχι με το ένστικτο του 'πολλαπλασιασμού'.
- Ομολογώ, ότι δεν καταλαβαίνω γιατί να κοιτάζεις έντονα ένα άτομο ομόφυλο μ' εσένα ' πως μπορεί να μη σε έλκει το 'αντίθετο' και να σε έλκει το 'όμοιο'.
- Η ερωτική συμπεριφορά -πέρα από την κληρονομικότητα- έχει τις καταβολές της στην οικογένεια. Αν οι γονείς αγαπούν, φροντίζουν και διαπαιδαγωγούν σωστά τα παιδιά τους, τότε ένα καλό σχολείο ενισχύει τη φυσιολογική ερωτική συμπεριφορά τους ώστε να περάσουν από την εφηβεία στην ενηλικίωση, ανώδυνα. Αν δεν υπάρχει αγάπη και αλληλοσεβασμός και τα ενήλικα άτομα ασκούν στα παιδιά τους λεκτική, σωματική ή σεξουαλική βία, τότε αυτή η συμπεριφορά θα εμποτίσει την παιδική ψυχή και θα εκδηλωθεί στην εφηβεία ή και λίγο αργότερα ως ομοφυλοφιλική ή παραβατική συμπεριφορά.
- Και όλα αυτά, να σκεφτεί κανείς πως μπορεί να εκδηλώνονται με το επίμονο βλέμμα.
- "Παντού υπάρχει νόμος' στα μάτια όχι, όμως" λέει μια λαϊκή ρήση. Είναι γνωστό πως όπου δεν υφίσταται νόμος και δεν υπάρχει ο άμεσος φόβος της τιμωρίας, το μόνο που συγκρατεί τους ανθρώπους -αν υπάρχει- είναι η συνείδησή τους.
Εμπιστεύομαι τους ανθρώπους που δεν κοιτάζουν επίμονα, 'λογοκρίνουν' το βλέμμα τους για να μην ενοχλήσουν τους άλλους, αλλά, και δεν φοβούνται να κοιτάξουν κατάματα όταν και για όσο χρόνο χρειάζεται ώστε να γίνει κατανοητή η αλήθεια τους.

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Πέμπτη, 29 Ιουνίου 2017

Δικαίωμα στην αναπνοή

Ελισάβετ Μουτζά
(Με το πατρώνυμο αυτό υπογράφει τις επιστολές της)

Αυτοβιογραφία: αφήγηση της συγγραφέως σχετικά με σκέψεις, εμπειρίες, αποφάσεις, συναισθήματα και γεγονότα σχεδόν ολόκληρης της σύντομης ζωής της (1801-1832) στις αρχές του 19ου αιώνα.
Αφηγητής: Η συγγραφέας
Κεντρικός ήρωας: Η συγγραφέας
Οπτική γωνία: Εσωτερική
Πρόσωπο αφήγησης: Πρώτο
Στόχος αφήγησης: Ευγενής: Διαμαρτυρία, ευαισθητοποίηση, συνειδητοποίηση, αφύπνιση των καταπιεσμένων γυναικών -όχι ματαιόδοξη προσπάθεια να κερδίσει μια θέση στα Γράμματα (κάτω από δυσμενείς συνθήκες).
Ύφος: Εξομολογητικό με τόνους διαμαρτυρίας, καταγγελίας: ζωτική ανάγκη επικοινωνίας και απελευθέρωσης από την προσωπική της φυλακή (την κατοικία της) σήμα κινδύνου για το παρόν και το μέλλον της ζωής της και των κειμένων της.
Αξιολόγηση:
Πρόκειται για την πρώτη αξιόλογη γυναικεία απόπειρα συγγραφής καθώς με την αμεσότητα και την οικειότητα με την οποία γράφτηκε κερδίζει τον αναγνώστη.



(Λίγα λόγια για την Ελισάβετ Μουτζά)

Ήθελε πολύ να μάθει
Επιδίωκε με πάθος να ζήσει
Έζησε στη χώρα της σκλαβιάς
Ελεύθερα ποθούσε να βαδίσει

Είχε σημαντική περιουσία
Παντρεύτηκε έναν άνθρωπο μεγάλο σε ηλικία '
καιροσκόπο, παραδόπιστο χωρίς ιδεολογία
Η γέννηση του γιου της, στέρησε τη ζωή της

Ο μόνος τρόπος να σταματήσει να μαθαίνει, ήταν να πάψει να ζει
Εμφανίστηκαν τα γραπτά της μισόν αιώνα μετά τον θάνατό της από τον γιο της
Δικαιώθηκε έναν αιώνα μετά τον θάνατό της από τους ερευνητές της ελληνικής λογοτεχνίας
Άρχισε, τώρα, να ζει ελεύθερα και δημόσια,
όπως, είχε ονειρευτεί


Τρίτη, 27 Ιουνίου 2017

Το μηδέν και το ο-μικρόν


Σκόρπια 'κομμάτια' αναζητούν ακανόνιστα 'σχήματα' με σκοπό την ολοκλήρωση.

Τα δύο μέρη του ανδρόγυνου -κατά Πλάτωνα- εφόσον επιμένουν να αναζητά το ένα το 'άλλο μέρος' του, δείχνει να έχουν δεχθεί πως η μοναξιά δεν είναι ένδειξη ανεξαρτησίας και αυτάρκειας, αλλά ατολμία να δεχθούμε το διαφορετικό και να συμβιβαστούμε με τις 'γωνίες', δηλαδή τις ιδιαιτερότητές του. 
Έτσι, αντί τα μοναχικά άτομα να σκαρφαλώνουν διαρκώς στον εσωτερικό δακτύλιο του τροχού των πειραματόζωων, δοκιμάζουν να τεντώσουν τα χέρια και τα πόδια τους και να γαντζωθούν περιμετρικά στον τροχό της τύχης του το καθένα, εξασκώντας τον εαυτό τους σε συνθήκες έλλειψης της βαρύτητας (γνωστή άσκηση των κοσμοναυτών). 
Το αρσενικό και το θηλυκό ' άτομα με πεπερασμένο χρόνο ζωής, καθυστερούν αφάνταστα να βρουν το 'χαμένο' κομμάτι τους λειτουργώντας στον 'απόλυτο χρόνο' του Σύμπαντος. Τις περισσότερες φορές, βρίσκουν ένα 'κομμάτι' που μοιάζει με το 'ιδανικό' χαμένο και επιχειρούν να το προσαρτήσουν στον εαυτό τους, επειδή φοβούνται πως θα συναντήσουν στο μέλλον κάποιο άλλο, λιγότερο συμβατό με την ύπαρξή τους και επομένως θα γίνουν λιγότερο ευτυχισμένα. Με άλλα λόγια, αν το μικρό, αιχμηρό σπερματοζωάριο δεν διεισδύσει στο ογκώδες ωάριο, τότε, στην κοινή πορεία των δύο μερών του ανδρόγυνου, τα "όνειρα" δεν "θα λάβουν εκδίκηση" -κατά τον Ελύτη- και το 'αιχμηρό' μέρος θα μείνει μηδέν καθώς δεν κατάφερε να αναβαθμιστεί σε όμικρον, ενώ το στρογγυλωπό, έτερο μέρος, σύμφωνα με τους φυσικούς κανόνες, κάποιο τρόπο θα βρει να 'κυλήσει' παραπέρα στη ζωή.

Γιώργος Χατζηαποστόλου

*Η ΣΙΩΠΗ

Όσο κι αν  μένουν ανεκτέλεστα τα έργα, όσο κι αν είναι πλήρης η σιγή (η σφύζουσα εν τούτοις) και το μηδέν αν διαγράφεται στρογγύλον, ως άφωνον στόμα ανοικτόν, πάντα, μα πάντα, η σιγή και τα ανεκτέλεστα όλα, θα περιέχουν έν μέγα μυστήριον υπερπλήρες, χωρίς κενά και δίχως απουσίαν, έν μέγα μυστήριον (ως το μυστήριον της ζωής εν τάφω) - το φανερόν, το τηλαυγές, το πλήρες μυστήριον της υπάρξεως της ζωής, Άλφα - Ωμέγα. 


Πηγές:
http://www.womantoc.gr/life/article/kalytera-monos-para-kapou-pou-perisseveisto-video-pou-tha-se-peisei-na-pareis-ti-zoi-allios
*Ανδρέας Εμπειρίκος, Οκτάνα, Εκδ. Ίκαρος, Αθήνα 1980, (σ. 7)