Δευτέρα, 25 Μαρτίου 2019

Μύθοι και παρα-μύθοι*

*
Μύθοι και παράμυθοι (κατά το θύρα και παράθυρο) αλλά θέλω να παραπέμπει συνειρμικά στα παραμύθια.

Όταν η καθημερινή πολιτική πραγματικότητα είναι βαρετή λόγω των επαναλαμβόμενων -με μικρές παραλλαγές- ειδήσεων που διανθίζονται με ειδήσεις που αφορούν εγκλήματα και καταστροφές και συμβαίνουν στην Ελλάδα αλλά και σε κάθε άκρη του πλανήτη, υποχρεώνομαι, με χαρά, να ξαναγυρίσω στα βιβλία μου και να αναζητήσω την αλήθεια σε μύθους αφού δεν μπορώ να τη βρω στην πραγματικότητα.
Είχα ανακαλύψει πριν από χρόνια μια τεράστια -πολύ γνωστή σήμερα- διαδικτυακή βιβλιοθήκη το λεγόμενο Project Gutenberg με χιλιάδες βιβλία. Αναζητώντας, λοιπόν μύθους, έφτασα στον πρώτο διδάξαντα τον Αίσωπο. Χρειάστηκα τέσσερις ημέρες για να μεταφράσω τους 284 μύθους από την αγγλική έκδοση του 1912(!) χωρίς να επιτρέψω στο Google να 'δοξαστεί' στη θέση μου.
Προτείνω, λοιπόν, τον μύθο με τον αριθμό 109.

109. Ο ΠΩΛΗΤΗΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

Ένας άνθρωπος σκάλισε μια ξύλινη εικόνα του Ερμή και την εξέθεσε προς πώληση στην αγορά, αλλά, καθώς  κανείς δεν ενδιαφέρθηκε να την αγοράσει, σκέφτηκε να προσπαθήσει ώστε να προσελκύσει έναν αγοραστή διακηρύσσοντας τις αρετές της εικόνας. Έτσι φώναζε πάνω και κάτω στην αγορά: "Ένας Θεός προς πώληση, ένας Θεός προς πώληση, ένας που θα σας φέρει τύχη και θα σας κρατήσει τυχερούς!"
Κάποια στιγμή ένας από τους παρευρισκόμενους τον σταμάτησε και είπε: 'Αν ο Θεός σου είναι αυτός που μπορεί να τα κάνει όλα, πως γίνεται και δεν τον κρατάς ώστε να τον αξιοποιήσεις για τον εαυτό σου;" "Θα σου πω γιατί" απάντησε, "φέρνει κέρδος, είναι αλήθεια, αλλά χρειάζεται τον χρόνο του γι' αυτό '  εγώ θέλω χρήματα αμέσως".

Έχετε υπόψη κάποιον πολιτικό που βρίσκεται κάθε μέρα στην τηλεόραση χωρίς λόγο (αιτία), χωρίς λόγο (ομιλία), αλλά με σκοπό; Φαίνεται να διακατέχεται από την εμμονή να επιβάλλει την εικόνα του στους  θεατές που σε κάποιες δεδομένες στιγμές μετατρέπονται σε ψηφοφόρους. Ανατριχιάζω στην ιδέα να "μπω" στο μυαλό του, αλλά με πόνο ψυχής θα τολμήσω να 'διαβάσω' μια σκέψη του: "Αν με βλέπουν κάθε μέρα, θα έχουν φρέσκια την εικόνα μου, μόλις βρεθούν μπροστά στην κάλπη και θα με ρίξουν στη σχισμή". Τη ψυχή έχει ένα φακελλάκι με ένα χαρτάκι κλεισμένο μέσα του; Καμιά! 
Τώρα, βέβαια πόσο φρέσκια είναι η εικόνα ενός ανθρώπου που έχει 'σουρώσει' από τα ατέλειωτα σούρτα-φέρτα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, αυτό είναι άλλο ζήτημα.

Γιώργος Χατζηαποστόλου



(Το εξώφυλλο είναι δική μου σύνθεση από εικόνες ζώων που έχουν αντικαταστήσει σκίτσα ζώων που υπήρχαν στην αγγλική έκδοση)




Τρίτη, 19 Μαρτίου 2019

Η ισομέρεια του λευκού και του μαύρου



Η τακτική να διαχωρίζουμε τον άνθρωπο από το έργο του δεν κατάφερε μέχρι σήμερα να μου γίνει συνήθεια. Ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον και ως ιδιοφυία είναι το κέντρο της υλικής ύπαρξης, ο κορμός. Τα όργανα: τα χέρια, τα πόδια και ιδίως το κεφάλι, περιτριγυρίζουν το σώμα και αναζητούν τα σημεία που ταιριάζουν να τοποθετηθούν, ώστε να μπορέσει το σώμα, χρησιμοποιώντας τα, να "δικαιολογήσει" και ίσως να δικαιώσει τον λόγο της ύπαρξής του. Όσο κι αν φαίνεται να υπάρχει μια κοινή παραδοχή, η επαγγελματική καταξίωση δεν μπορεί να χαρίσει "αρτιμέλεια" σε έναν απάνθρωπο άνθρωπο.
Κατά τον Γκόφμαν στην εποχή μας ο άνθρωπος "βάζει τα δυνατά του" ή προσπαθεί "να δείχνει τον καλύτερό του εαυτό" στην κοινωνία, παραδεχόμενος με την "εις άτοπον απαγωγή" πως καλύπτει έναν χειρότερο εαυτό, που κρύβει λόγω της ανεφάρμοστης αδυναμίας του να αγαπά τον κόσμο της άκρατης ανταγωνιστικότητας όπου ζούμε.
Η "ισημερία" της άνοιξης: ίση μέρα και ίση νύχτα, μία από τις δύο ισημερίες κάθε χρόνου, όπου επέρχεται ισορροπία ανάμεσα στις συντεταγμένες του κόσμου, δείχνει αληθινά δίκαιη. Δεν έχει νόημα να αναζητούμε αν το "ποτήρι" είναι μισο-άδειο ή μισο-γεμάτο ' το ζήτημα είναι να περιέχει έστω και λίγο πόσιμο νερό ή λίγο ανόθευτο δηλητήριο' η παρουσία του βουρκόνερου ή του αραιωμένου δηλητηρίου που δεν είναι αρκετό να ξεδιψάσει ή να σκοτώσει, αντίστοιχα, τον άνθρωπο ή το ζώο που το πίνει ή το φυτό  ή το απορροφά, είναι μορφές ύπαρξης πρόστυχες, ανήθικες και ταπεινές.
Όποιος δεν είναι σε θέση να αξιοποιήσει τον διάλογο με τους άλλους και τη φύση για να πείσει ή για να επικοινωνήσει, και χρησιμοιεί τη γροθιά για να ικανοποιήσει "το δίκαιο της πυγμής του" είναι "κατ' αρχήν" νικημένος και μάλλιστα "από χέρι" κατά την λαϊκή έκφραση. 
Η επαγγελματική μας ενασχόληση όταν δεν ικανοποιεί τις πνευματικές μας ανάγκες, μας βοηθάει περισσότερο να επιβιώνουμε, ελάχιστα να ζούμε συνειδητά και καθόλου να υπάρχουμε ενσυνείδητα.
Όποιος αδυνατεί λόγω ηλικίας, ή κατάστασης υγείας να επιστρέψει, έστω και για λίγο στη γενέθλια γη του ή εμποδίζεται από αντικειμενικές συνθήκες (πόλεμο, οικονομική ανέχεια) να γυρίσει πίσω κυριολεκτικά ή μεταφορικά στις πνευματικές του καταβολές (αρχές, αξίες, πεποιθήσεις), δυσκολεύεται υπερβολικά να τοποθετηθεί ως άτομο στην ισομέρεια ζωής-θανάτου ή ψυχής-αθανασίας.
Ως όχημα αναφοράς στις ρίζες μας, η μετά την αρχαιότητα ποίηση, απομακρύνθηκε από την πρακτική και εφαρμοσμένη της έννοια, έχει υποστεί μια άκρατη θεωρητικοποίηση σε βαθμό που να αποδίδεται πλέον σε ελαφροϊσκιωτους, αιθαιροβάμονες, αλλοπαρμένους και κατά βάση ημιμαθείς που μιλούν για να μιλήσουν και, έτσι, να αποφύγουν να πράξουν. Στην ελληνική αρχαιότητα η ποίηση ισούται με την πράξη, οι γλύπτες υπέγραφαν τα έργα τους με δύο λέξεις: "όνομα" και "εποίησε", ενώ όσοι απέδιδαν στους θεούς αφιερώματα χάρασαν επάνω τους λίγες λέξεις: 'όνομα", Θεό και σκοπό του αφιερώματος.
Τώρα μαθαίνουμε από τα ειδησεογραφικά μέσα, ποιός έκανε τι, συνήθως κάτι κακό (καταστροφή, φόνο) και αμέσως μετά ακολουθεί τι είπαν οι υπεύθυνοι που καλούνται να δρομολογήσουν ή να αποδώσουν τη δικαιοσύνη για το κακούργημα που διαπράχθηκε. Τις δηλώσεις ακολουθούν σχόλια, τα σχόλια νέες δηλώσεις και η φλυαρία συνεχίζεται για τρεις έως τέσσερις ημέρες, ανάλογα με το μέγεθος του "θαύματος" ακολουθώντας πάλι τη λαϊκή ρύση: "κάθε θαύμα τρεις ημέρες και το μεγάλο τέσσερις". Στην κοινωνική πραγματικότητα η ισομέρεια καλού και κακού είναι σχεδόν πάντα ανέφικτη.
Στον καιρό μας πάσχουμε από απουσία πράξης, δηλαδή έλλειψη ποίησης, δηλαδή ισορροπίας, δηλαδή ισημερίας.

Γιώργος Χατζηαποστόλου



Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2018

Μαριάννα Τόλη - Ένα καθαρό πρόσωπο


Ευγένεια και φιλαλήθεια εμποδίζουν την εξέλιξη μιας καλλιτεχνικής καριέρας στην Ελλάδα

Ένας άνθρωπος που μεγαλώνει σε μια συντηρητική οικογένεια, διαθέτει έναν αδελφό με σπουδαίες διανοητικές ικανότητες (εργαζόταν στη N.A.S.A.) και ένα κορίτσι (η ίδια) που αν ήθελε να αναγνωρίσουν οι γονείς της, την αξία της έπρεπε να βρει την ταυτότητά της ' αυτή ήταν η Μαριάννα. Σπούδασε θέατρο, χορό, μουσική και, αργότερα, ψυχολογία. 
Η καριέρα της υπήρξε αξιοσημείωτη, αλλά δεν έγινε ποτέ "αστέρι" πρώτου μεγέθους, γιατί τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα χρησιμοποιούσαν πονηριές για να την παραμερίσουν, να την μειώσουν και να "λάμψουν" στη θέση της. Δεν βοηθήθηκε από τις εκάστοτε πολιτικές συγκυρίες που χρησιμοποίησαν άλλοι συνάδελφοί της για να αναδειχθούν, επειδή μισούσε το ψέμα και δεν μπορούσε να στρατευθεί σε κάποιο κομματικό φορέα, υποστηρίζοντας πράγματα που δεν πίστευε για να αποκτήσει πράγματα (χρήματα, δόξα, αναγνώριση) που δεν της ανήκαν.
Το δίλημμα "πρόσωπο" ή "μάσκα" δεν το αντιμετώπισε ποτέ αφού είχε διαλέξει από πολύ νωρίς να έχει ένα καθαρό πρόσωπο στη ζωή της.
Δεν υπάρχει "άδικος θάνατος" πρόωρη αποχώρηση ή παράλογο τέλος. Κάθε πρόσωπο "φεύγει" στην "ώρα" του!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Τρίτη, 23 Οκτωβρίου 2018

Ελεύθερη θεατρική δημιουργία


Γράφει ο Γιώργος Κοτανίδης για τον Γιώργο Μιχαηλίδη και το Ελεύθερο Θέατρο

Το ξεκίνημα του Ελεύθερου Θεάτρου

1η Ιουνίου 1970 κάναμε την ανάγνωση της Όπερας του ζητιάνου σε μετάφραση της Κατερίνας Αγγελάκη - Ρουκ στο σπίτι του Μιχαηλίδη και βγάλαμε την πρώτη μας αναμνηστική φωτογραφία. [....] 
Καθιστοί: Μαρίνα Βασιλικιώτη, Αγγελική Κυριαζάκη, Γιώργος Μιχαηλίδης, Αννέτα Μιχαλιτσιάνου, Σμαράγδα Σμυρναίου, Υβόννη Μαλτέζου, Κωνσταντίνος Τζούμας. Όρθιοι: Σοφία Σπυράτου, Μηνάς Χατζησάββας, Θόδωρος Μπογιατζής, Χριστίνα Σιμοπούλου, Γιώργος Κοτανίδης, Νίκος Σκυλοδήμος, Γιώργος Σαμπάνης, Κώστας Αρζόγλου.
Ο Γιώργος αυτοσχεδίαζε στις πρόβες, δοκίμαζε και αξιοποιούσε κάθε ιδέα που του ερχόταν και μας ζητούσε να δοκιμάζουμε συνεχώς καινούργια πράγματα, ανατρέποντας σιγά-σιγά την παραδοσιακή δομή της παράστασης και του έργου. Ερέθιζε τη φαντασία μας κι εμείς ανταποκρινόμασταν στις ιδέες που μας έδινε, τις μεταμορφώναμε σκηνικά και πολλές φορές προέκυπτε κάτι που ήταν πιο προωθημένο από την αρχική ιδέα. Ήταν μια δημιουργική διαδικασία που έκανε την πρόβα μιας διαρκή αναζήτηση. Επιστρατεύαμε μέσα μας δυνάμεις που δεν γνωρίζαμε ότι υπήρχαν, κι αυτό μας γέμιζε χαρά και ευτυχία.
(Γιώργος Κοτανίδης, Όλοι μαζί, τώρα! Εκδ. Καστανιώτη 2011, σ.σ. 134-136)


Πέμπτη, 13 Σεπτεμβρίου 2018

Στην αρένα


Αν διαβάσει κάποιος βιβλία του Θοδωρή Καλλιφατίδη, δει την Αλεξάνδρα Πασχαλίδου και γνωρίσει με κάποιο τρόπο την Έλενα Παπαρίζου, έχει μια καλή εικόνα των Ελλήνων της Σουηδίας, στη Σουηδία. Χαριτωμένη και αεικίνητη η Αλεξάνδρα ' πέρασε πολλά στη Σουηδία αλλά έχει  κότσια. Τη στηρίζει το πάγιο ποντιακό πείσμα και η ζωή -παρά τα εμπόδια- σαν να δείχνει να τη "σέβεται" για τον μεγάλο αγώνα που δίνει.
Αυτές τις μέρες διάβασα το παλιότερο βιβλίο της "Σε ξένες γειτονιές" και έζησα μαζί της μια ζωή που ξέρει να περιγράφει καλά. Είναι χαρακτηριστικό των δυνατών ανθρώπων να μη φοβούνται να δείξουν τις αδυναμίες τους, αλλά, αντίθετα, να παίρνουν δύναμη από τη δημοσιοποίηση προσωπικών σκέψεων και κρίσιμων στιγμών που περνάνε, χωρίς να τους σκοτώσουν. 
(Συνεχίζεται... )

Τετάρτη, 4 Ιουλίου 2018

*Τρίτη νυχτερινή!





Τώρα, που βρισκόμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού ας χαρούμε αυτές τις τρεις μουσικές εξοχότητες: Φιτζέραλντ, Τζόπλιν, Νταντωνάκη.-η κυρία, η επαναστάτρια και η ελεύθερη! Όποιος ακολουθήσει την κλίση του, εκμεταλλευθεί το θεϊκό του χάρισμα και μπορέσει να μας το δείξει δεν μας κάνει μόνο ευτυχισμένους αλλά και άφωνους. 
Ακούστε!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

* Πρόκειται για μια καθιερωμένη βραδινή εκπαίδευση που κάναμε όσοι υπηρετήσαμε στον στρατό, κάθε Τρίτη βράδυ- και χαιρόμαστε να την επαναλαμβάνουμε, κάτι βράδια σαν το αποψινό, σε ιδιωτικό χώρο!

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

Συναισθηματική ευθύνη και παιδαγωγική


Λίγα λόγια για τους ψυχολόγους

Ποιός είναι ο ρόλος των ψυχολόγων, σήμερα; Σε ποιό γνωσιακό χώρο τοποθετούνται; Ασχολούνται με τον εγκέφαλο, με την ψυχή ή και με τα δύο; Είναι επιστήμονες ή "καλλιτέχνες;" Σε τι διαφέρει ένας ψυχίατρος από έναν ψυχολόγο; Γιατί τοποθετείται η ψυχολογία στις κοινωνικές επιστήμες και όχι στις ανθρωπιστικές; Είναι ζήτημα κατάταξης ή μια ενσυνείδητη τοποθέτηση; Είναι σημαντικότερο να κοινωνικοποιηθεί ομαλά ένας άνθρωπος παρά να εξανθρωπιστεί μέσα στον κοινωνικό και ατομικό χώρο όπου ζει και κινείται; 

Είχα ρωτήσει, θυμάμαι, πριν από τριάντα χρόνια έναν γείτονά μας -γνωστό ψυχίατρο, καθηγητή πανεπιστημίου- αν "θεραπεύει ψυχές" και αν , ναι,  με ποιό τρόπο το κάνει και αφού με κοίταξε όπως κοιτάζουν έναν αδαή μου είπε με μια σοκαριστική ψυχρότητα: ο ψυχικά άρρωστος άνθρωπος είναι όπως ένα ραδιόφωνο που δεν λειτουργεί ' δίνοντάς του τα φάρμακα προκαλούμε ένα σόκ που ελπίζουμε πως θα τον επαναφέρει σε λειτουργία! Αυτό! Ούτε γνώση της ψυχής, ούτε ανθρώπινη ευαισθησία! Αυτό είναι ο γιατρός; "μηχανικός ανθρώπων;" Και αν ο ψυχίατρος θεραπεύει ψυχές, τότε ποιός είναι ο ρόλος του ιερέα-εξομολογητή; Να ακούει τον πιστό και να τον συμβουλεύει; Αυτό δηλαδή που κάνει 'κατά κόρον' ο ψυχολόγος με τον επισκέπτη του; Μόνο που στον ψυχολόγο φαίνεται να πηγαίνουν όσοι δεν πιστεύουν στον Θεό ενώ εμπιστεύονται την επιστήμη. Διακρίνω μια ασυνέπεια εδώ ' πως γίνεται να προσπαθείς να θεραπεύσεις κάτι που είτε δεν υπάρχει εφόσον δεν είναι αισθητό, δηλαδή την ψυχή, είτε έχει θεϊκή προέλευση, εφόσον δεν πιστεύεις στον Θεό; Η μόνη πιθανή ερμηνεία που μπορώ να δώσω είναι πως επισκέπτονται τον ψυχολόγο ως έναν ιερέα που δεν έχει ακόμη και ούτε πρόκειται στο μέλλον να αποδεχθεί το ιερατικό σχήμα (το ράσο) και ότι και αν του εμπιστευθούν δεν πρόκειται να τους τιμωρήσει, ούτε να μεταφέρει τα λόγια τους στον "προϊστάμενό" του τον Θεό. 
Είναι, με κάποιο τρόπο ο ψυχολόγος ένας επαγγελματίας εξομολογητής, ένας ανεπίσημος γιατρός και ένας εξαιρετικά ειδικευμένος επιστήμονας στην τελειοποίηση της άσκησης των δημοσίων σχέσεων. 
Άσε που είναι και της μόδας η επίσκεψη σε αυτόν' πόσο πιο εύκολο και πιο μοντέρνο είναι να πεις: πήγα στον ψαχαναλυτή μου, από το να πεις πήγα στον εξομολογητή μου! Στην πρώτη περίπτωση θα σε κοιτάξουν με ενδιαφέρον και προσοχή, ενώ στη δεύτερη με υποτιμητικό και ειρωνικό τρόπο και θα αλλάξουν αμέσως θέμα συζήτησης. 
Μα πως γίνεται να είσαι τόσο οπισθοδρομικός; Ιερέα, σήμερα; Πως μπορείς να εμπιστευτείς έναν άνθρωπο χωρίς ειδικές γνώσεις που σε ακούει κι ύστερα σου βάζει κανόνες που πρέπει να ακολουθήσεις; Ενώ αντίθετα, ο ψυχολόγος είναι ένας ειδικός επιστήμονας που τον πληρώνεις να σε ακούει και γι αυτό σε προσέχει πολύ καλύτερα, σε βοηθάει και δεν έχει καμία διάθεση ούτε να σε τιμωρήσει, ούτε να μεταφέρει πουθενά "αλλού" όσα του εμπιστεύεσαι. Επιπλέον, οι συνθήκες τις επικοινωνίας σας είναι πολύ πιο άνετες. Δεν χρειάζεται ούτε να γονατίσεις μπροστά στον ιερέα, ούτε να μιλάς με τις ώρες, ούτε να τα πεις όλα μονομιάς. Κι αν ξεχάσεις σημαντικά πράγματα που να ξανατρέχεις να εξομολογείσαι. Αντίθετα, ξαπλώνεις ωραία-ωραία στον καναπέ του ψυχολόγου, κάθεται κι εκείνος στην πολυθρόνα του -δεν τον κοιτάζεις, ενώ εκείνος σε κοιτάζει- σου μιλάει γλυκά και ήρεμα κι εσύ σιγά-σιγά "λύνεσαι" και μιλάς και μιλάς.  Και όταν συμπληρωθούν τα 40' λεπτά της συνεδρίας, ο αναλυτής σου το υπενθυμίζει ευγενικά και σε καλεί να τα ξαναπείτε πάλι σε λίγες ημέρες. Σηκώνεσαι από τον καναπέ και αποχωρείς αφού πληρώσεις στην γραμματέα του την επίσκεψη. 
Και πόσο σοφά σε συμβούλεψε ' τι καλά έμαθες τώρα να τοποθετείς τις σκέψεις και να τακτοποιείς τα συναισθήματά σου ' τώρα ξέρεις ποιά είναι τα κατάλληλα λόγια που θα πεις σε ορισμένους ανθρώπους και σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Μεγάλη βοήθεια ' σου πρόσφεραν "μασημένη τροφή" και δεν έχεις να κάνεις τίποτε άλλο παρά να την καταπιείς!
Επιτέλους, βρήκες έναν άνθρωπο να σε ακούσει, αφού οι γονείς και οι φίλοι σου σε καταλαβαίνουν ελάχιστα. 
Περαστικά!

Γιώργος Χατζηαποστόλου

Νίκος Σιδέρης > Βιογραφικό - Βιβλιογραφία
http://www.biblionet.gr/author/1056/%CE%A3%CE%B9%CE%B4%CE%AD%CF%81%CE%B7%CF%82,_%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82,_1952-

Παρουσία σε πανεπιστήμια, σχολείο και τηλεοπτικές εκπομπές
https://www.youtube.com/watch?v=uQT-V7aK5ZU
https://www.youtube.com/watch?v=B_fN3aBjF_g&t=147s
https://www.youtube.com/watch?v=aWrr7MFHcuk&t=52s
https://www.youtube.com/watch?v=jwtBqgB1Gxg&feature=share
https://www.youtube.com/watch?v=DZCbC-Jzq-4
https://www.youtube.com/watch?v=8TNw4loR7oQ

Τρίτη, 10 Απριλίου 2018

Άνθρωποι και γουρούνια ή P.I.G.S. have soul too!


Άνθρωποι και γουρούνια ανήκουμε στην ίδια συνομοταξία: τα ανώτερα θηλαστικά. Επομένως, θα τολμούσε να ισχυριστεί κανείς ότι μοιάζουμε! Όχι ' με τίποτα ' αυτά είναι κτήνη και εμείς είμαστε Άνθρωποι! Αυτά, θα πουν πολλοί, αλλά επιτρέψτε μου να εξετάσω λίγο περισσότερο το θέμα. 
Γιατί δεν μοιάζουμε; Πρώτα απ' όλα διαφέρουμε ποσοτικά δηλαδή ως προς τον αριθμό των ατόμων. Εμείς οι άνθρωποι φτάνουμε τα 7,6 δισεκατομμύρια, ενώ οι χοίροι τα 961 εκατομμύρια. Αλλά αυτό δεν συνιστά ασφαλές κριτήριο διαφοροποίησης. Η ουσιαστική διαφορά μας, όπως την εντοπίζουμε εμείς, αφορά τις συνθήκες ζωής μας και τον σκοπό που αποδίδουμε στην ύπαρξή μας εδώ σ' αυτό τον πλανήτη. Και ποιός είναι αυτός ο σκοπός; Μα, να διευθύνουμε τα υπόλοιπα ζώα και να χρησιμοποιούμε με κάθε τρόπο το σύνολο του ζωικού και φυτικού βασιλείου προς όφελός μας. Ο σκοπός ζωής των γουρουνιών είναι να εκτραφούν από τους ανθρώπους σε χοιροστάσια και όταν μεγαλώσουν αρκετά να θανατωθούν και να πάρουμε από αυτά το κρέας ως εκλεκτή τροφή "προς βρώσιν". Δικαιολογημένα, φαίνεται πως χρησιμοποιούμε τα ζώα για τη διατροφή μας, καθώς εμείς παράγουμε πολιτισμό ζωής, ενώ τα άγρια γουρούνια  το μόνο που καταφέρνουν είναι στην καλύτερη περίπτωση να επιβιώσουν. Το λέμε αυτό σαν να είναι κάτι εύκολο και αμελητέο να καταφέρνει να επιβιώνει κάποιος. Ως εδώ κάποιος θα μπορούσε να παραβλέψει τη σκοπιμότητα της ανθρώπινης επιβίωσης, αλλά όταν καταστρέφουμε το περιβάλλον με τη μόλυνση που διασπείρουμε και οδηγούμε σε εξαφάνιση αρκετά είδη ζώων και φυτών, μπορούμε να συνεχίσουμε να ισχυριζόμαστε πως έχουμε δίκιο; Αλλά ποιός θα μας ελέγξει, ποιός θα μας ζητήσει λογαριασμό ' είμαστε η κορυφή της δημιουργίας!
Μα ας ξαναγυρίσουμε στα γουρούνια και την άσχημη φήμη που τα συνοδεύει. Πως άραγε ξεκίνησε αυτή η κακή φήμη τους; Αν πιστέψουμε τον Όργουελ, η δυσφήμηση αυτών των συμπαθητικών και ευαίσθητων ζώων δηλώνεται επίσημα από τη ρατσιστική νοοτροπία των άλλων ζώων εναντίον τους. Συγκεκριμένα, στο έργο του "Η φάρμα των ζώων" τα άλλα ζώα κατηγορούν τα γουρούνια πως δεν έχουν καμιά ειδική ποιότητα να προβάλλουν στη σχέση τους με τον άνθρωπο, καθώς δεν είναι ούτε όμορφα και χαριτωμένα, φιλικά ή χρήσιμα παρά μόνο εκτρέφονται με σκοπό να προσφέρουν το κρέας τους και τίποτε άλλο. Θα μου πείτε είναι λίγο να προσφέρει κανείς ολόκληρο τον εαυτό του, έστω και μια μία και μοναδική φορά; Όχι, βέβαια, θα πω, αλλά πολλοί θα διαφωνήσουν μαζί μου. Είναι αλήθεια πως άλλα ζώα προσφέρουν πολλά και διαφορετικά πράγματα στους ανθρώπους είναι φιλικά και ευχάριστα όπως ο σκύλος, η γάτα, το άλογο, το δελφίνι, ο παπαγάλος, ενώ άλλα ιδιαίτερα χρήσιμα για το κρέας, το γάλα και το μαλλί τους, όπως το πρόβατο, η κατσίκα, η αγελάδα και άλλα.  
Και σαν μην έφτανε αυτή η "από τα μέσα" δυσφήμηση, οι άνθρωποι, παρότι τα εκμεταλλεύονται ασύστολα, τα βρίζουν, τα περιφρονούν, τα έχουν ταυτίσει με την ασχήμια, τη βρωμιά και την αναίδεια. Αν πράγματι τα γουρούνια ήσαν από τη φύση τους βρώμικα και αγαπούσαν να ζουν μέσα στη βρωμιά δεν θα αρρώσταιναν από την έλλειψη στοιχειώδους υγιεινής μέσα στις άθλιες συνθήκες όπου ζουν -με αποκλειστική ευθύνη των ανθρώπων που τα εκτρέφουν- αλλά θα τριγύριζαν στα βουνά και τα δάση όπως οι άγριοι πρόγονοί τους και θα "έχαιραν άκρας υγείας".
Σύμφωνα με τους πληθυσμούς των ανθρώπων και των γουρουνιών η σχετική αναλογία είναι περίπου 8:1. Παρότι ο αριθμός των γουρουνιών είναι πολύ μεγάλος και θεωρούνται ως είδος "ελάχιστης ανησυχίας" για εξαφάνιση, περίμενα την αναλογία περισσότερο ισορροπημένη υπέρ των γουρουνιών, δηλαδή, ας πούμε, 2:1, δηλαδή δύο άνθρωποι προς ένα γουρούνι. Όχι επειδή θα θεωρούσα δικαιότερη για τα γουρούνια μια τεράστια αύξηση του αριθμού τους, αλλά γιατί συνυπολογίζω σε αυτό τον υποθετικό αριθμό και τους ανθρώπους που μιμούνται με μεγάλη επιτυχία τη συμπεριφορά τους. Δεν υπαινίσσομαι κάτι κατά των γουρουνιών ' αντίθετα, τα  υπερασπίζομαι με σθένος.
"Γιατί να το κρύψωμεν, άλλωστε;" όπως θα αναρωτιόταν και ένας γνωστός μας πολιτικός χοιροβοσκός. Κατά τα άλλα, συνεχίζουμε να τρώμε χοιρινό κρέας -εφόσον δεν μας εμποδίζουν και οι θρησκευτικές μας πεποιθήσεις, όπως τους μουσουλμάνους- και χαιρόμαστε ιδιαίτερα καταναλώνοντάς το, γιατί είναι φτηνό (το αμέσως οικονομικότερο μετά το κοτόπουλο) και νόστιμο και υγιεινό όταν ψήνεται σωστά. Και είμαι αρκετά ευσυνείδητος άνθρωπος! Αμέσως μόλις μασήσω μια καλοψημένη χοιρινή μπριζόλα αρχίζω να σκέπτομαι πως θέλω να ζουν καλύτερα γιατί όταν έρθει η ώρα να θυσιαστούν για να τροφοδοτηθεί το γιορτινό τραπέζι μας, να μην αισθάνομαι τύψεις για τον τρόπο που τους φέρθηκαν. Άλλωστε, αν έχουν καλές συνθήκες ζωής τότε και τη στιγμή του θανάτου θα πεθάνουν ευχαριστημένα και το κρέας τους δεν θα είναι γεμάτο τοξίνες από το σοκ της αλόγιστης και άδικης σφαγής. Έτσι, το κρέας τους θα είναι πιο νόστιμο! Δηλαδή, και πάλι για εμάς φροντίζω! Όπως γίνεται φανερό, δεν έχω τίποτε προσωπικό εναντίον αυτών των παρεξηγημένων τετράποδων που τόσο μας βοηθούν με τον θάνατό τους όλα αυτά τα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Σε μια κρίση ειλικρινούς εξομολόγησης θα ήθελα να σημειώσω πως εντοπίζω κοινά σημεία ανάμεσα σε εμένα και τα γουρούνια. Πρώτα, αστρολογικά μιλώντας, έμαθα πως το κινέζικο ζώδιό μου είναι χοίρος ' αλλά και αν ακόμα δεν ήταν αυτό το ζώδιό μου, εκεί θα τοποθετούσα τον εαυτό μου όταν, πριν από μερικά χρόνια, μια κοπέλα με την οποία είχα δεσμό, σε μια διακοπή της σχέσης μας με είπε "feudalistic pig". Αμέσως μετά, όταν τα ξαναβρήκαμε, μου είπε πως αυτή είναι η χειρότερη βρισιά που μπορεί να πει μια γυναίκα χώρας της Ανατολικής Ευρώπης σε έναν άντρα της Δυτικής. Επειδή δεν είχα άσχημη εικόνα για τα γουρούνια, κατάφερα να ξεπεράσω γρήγορα την προσβολή. Αν βλέπατε τη γυναίκα που την είπε, θα ξεχνούσατε κι εσείς την προσβολή το ίδιο γρήγορα ' είμαι βέβαιος!
Είναι αναμενόμενο οι περισσότεροι άνθρωποι που προέρχονται από την πρώην ανατολική Ευρώπη να βλέπουν εμάς τους "Δυτικούς" ως εν δυνάμει υποψήφιους καπιταλιστές. Δηλαδή, όπως λένε: "όλα τα γουρούνια έχουν την ίδια μύτη". Ως άνθρωπος του κόσμου, λοιπόν, δεν θα μπορούσα να κατηγορήσω τα γουρούνια επειδή έχουν την ίδια μύτη, γιατί μια μετάλλαξη των γουρουνιών που θα τους επέτρεπε να αλλάξουν μύτη, θα με δυσκόλευε αρκετά, ώστε να τα αναγνωρίσω και να τα χειριστώ κατάλληλα. Επιτρέψτε μου ένα μικρό παράδειγμα της κακώς εννοούμενης γουρουνίσιας συμπεριφοράς:  Φαίνεται πως οι άντρες οδηγοί του Μετρό, απαξιούν να χρησιμοποιήσουν την ηχογραφημένη προειδοποίηση αυτής της γλυκομίλητης κοπέλας που ανακοινώνει την άφιξη σε τερματικό σταθμό και αναλαμβάνουν οι ίδιοι να μιλήσουν στους επιβάτες. Έτσι, λοιπόν την γνωστοποίηση: "...οι επιβάτες παρακαλούνται να αποβιβαστούν" που την ακολουθεί και η αγγλική μετάφραση, έχει αντικαταστήσει μια βαριά αντρική -αλλά πολύ αντρική- φωνή: "Τερματικός σταθμός ' αποβιβαστείτε!" χωρίς περιττές ευγένειες, απλά, βραχνά, νέτα-σκέτα! Δε θα με αιφνιδίαζε να ακούσω στη συνέχεια της ανακοίνωσης να ακολουθεί: Άντε, να μη σας γ...σω τίποτα!" αλλά ο οδηγός την τελευταία στιγμή δείχνει να συγκρατείται!
Τίποτα, τίποτα! Εκατό φορές προτιμώ το γουρούνι (εννοώ, το ορίτζιναλ). Το πολύ-πολύ, άμα το παραζορίσουν να βγάλει μια ψιλή, τρισιχτή φωνή, που σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί αναίδεια ή βρισιά. Μ' αρέσει το "Μαρικάκι" από την ταινία της Όλγας Μαλέα: "Λουκουμάδες με μέλι" και καταλαβαίνω πολύ καλά τι εννοούσε ο Λουκιανός Κηλαηδόνης όταν έγραφε το τραγούδι: "Ένα γουρούνι λιγότερο". 
Η ιστορία είναι παλιά: ο Μωάμεθ καταράστηκε το γουρούνι γιατί το ζώο αποκάλυψε ένα ψευτο-θαύμα που είχε σκηνοθετήσει τοποθετώντας ένα ασκί με νερό στην έρημο, από όπου επρόκειτο να "αναβλύσει" -με ένα χτύπημά του- νερό την κατάλληλη στιγμή. Η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος και η ζωή έχουν δώσει ενδιαφέροντα δείγματα της σχέσης ανθρώπου-ζώου: ο άνθρωπος ελέφαντας, ο άνθρωπος ρινόκερος, άνθρωποι και ποντίκια, ο γητευτής των αλόγων, ιπτάμενοι ελέφαντες, ακόμα, και, ιπτάμενα γουρούνια (P.I.G.S.) - Portugal, Italy, Greece, Spain. 
Και σκεφθείτε πως, αν τα γουρούνια πετάξουν, είναι πολύ πιθανό και να πέσουν, οπότε, κανείς δεν θα στενοχωρηθεί γιατί θα είναι σαν να αναλαμβάνουν τα ίδια την ευθύνη για τον θάνατό τους και έτσι, να αθωώνουν εμάς τους ανθρώπους.

Γιώργος Χατζηαποστόλου 

Πηγές:
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A0%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CF%80%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CF%85%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82




Κυριακή, 4 Μαρτίου 2018

Διαισθάνομαι ' άρα υπάρχω!


Ένας νεαρός αστυνομικός υπάλληλος έγραψε στην ταυτότητά μου, ανάμεσα στα άλλα στοιχεία, και: "Χριστιανός Ορθόδοξος" εκείνο τον Σεπτέμβρη του 1977. Δεν ήταν προσωπική μας επιλογή όλων μας να καταχωρηθούμε ως χριστιανοί, αλλά είναι προσωπική μας ευθύνη να γίνουμε χριστιανοί, αν θέλουμε ' οι γονείς μας είχαν την πρωτοβουλία να μας δηλώσουν έτσι. Από τη στιγμή που αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε τον κόσμο άρχισε να μετράει και ο χρόνος της ευθύνης. Η θρησκεία της αγάπης, μας βρίσκει σύμφωνους ή όχι; Ναι, θα έλεγα. Οι κανόνες της θρησκευτικής λατρείας είναι δυνατό να ακολουθηθούν ώστε να είμαστε συνεπείς με τα θρησκευτικά μας πιστεύω; Εδώ, μπαίνει το θέμα της πίστης. Πιστεύουμε ότι μπορεί να διαπιστωθεί μέσα από τις αισθήσεις μας ή μπορούμε να πιστέψουμε και  ότι μας "λέει" η διαίσθηση και η διορατικότητά μας; Έχουμε όλοι διαίσθηση και διορατικότητα; Έχουμε, αν την καλλιεργήσουμε. Πώς καλλιεργείται; Έχοντας το μυαλό μας ανοιχτό και τα μάτια μας κλειστά. Αυτή είναι, νομίζω, μια καλή αρχή! 
Έχω διασκευάσει το γνωστό ρητό του Ντεκάρτ: "Σκέφτομαι, άρα υπάρχω"  σε "Διαισθάνομαι, άρα υπάρχω" γιατί ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν πιστεύω ότι "γεννά" σκέψεις, αλλά επεξεργάζεται δεδομένα -αισθητηριακά- και καταλήγει σε συμπεράσματα τα οποία, τελικά, απορρέουν ως σκέψεις. Ένας απόλυτα απομονωμένος άνθρωπος για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν μπορεί -κατά τη γνώμη μου- να παράγει σκέψεις γιατί δεν έχει δεδομένα να επεξεργαστεί. Παιδιά που μεγάλωσαν στη ζούγκλα, ανάμεσα στα ζώα, δεν "σκέφτονται" με την ανθρώπινη έννοια ' δρουν με το ένστικτο. 
Ας δούμε όμως τους θρησκευτικούς κανόνες και την εφαρμογή τους. Μπορεί να είναι χριστιανός όποιος δεν εφαρμόζει τους θρησκευτικούς κανόνες; Όχι, θα απαντήσει ξερά, η εκκλησία! Ναι, θα απαντήσει ο Χριστός, αν μετανιώσει ο ψευτο-χριστιανός -όπως εγώ- και αρχίσει να τους εφαρμόζει. Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής οι μόνοι από τους κανόνες που έχω τηρήσει είναι δύο: ου φονεύσεις και ου ψευδομαρτυρήσεις ' όλους τους άλλους κάποια στιγμή τους παραβίασα. Ούτε αυτούς τους δύο κανόνες δεν είμαι βέβαιος πως έχω τηρήσει. Μπορεί να μην έχω σκοτώσει με κάποιο γνωστό τρόπο αλλά μόνο ο Θεός ξέρει αν έχω οδηγήσει κάποιον στο θάνατο ασκώντας ψυχολογική βία. Το ίδιο ισχύει και για την ψευδομαρτυρία. Μπορεί να μην έχω πει ενσυνείδητα ψέμματα για κάποιον αλλά και η γενίκευση, η υπεραπλούστευση ή η παρερμηνεία δεν απέχει πολύ από το ψέμμα. Δεν έχω εξομολογηθεί ποτέ σε ιερέα ' κοινώνησα σήμερα μετά από δεκαπέντε χρόνια και μόλις πέρυσι και φέτος κατάφερα να νηστέψω ολόκληρη την Σαρακοστή -με τη θέλησή μου και μάλιστα με χαρά! 
Μπορεί να λέγεται χριστιανός κάποιος που δεν έχει διαβάσει ποτέ ολόκληρα τα ευαγγέλια; Και βέβαια, "όχι", θα μου βροντοφωνάξουν οι συνεπείς κληρικοί της Εκκλησίας. Δεν με ενδιαφέρει η γνώμη των κληρικών που αγριοκοιτάζουν όποιον πιστό έχουν καιρό να δουν στην εκκλησία γιατί είναι ο ορισμός των Φαρισαίων που τηρούν τους τύπους και αγνοούν την ουσία που ξεκινάει με την μετάνοια και ολοκληρώνεται με την διαρκή πίστη. Απευθύνομαι στον Θεό, όχι στους θρησκευτικούς "υπαλλήλους". 
Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την απόδοση των τεσσάρων ευαγγελίων στη Δημοτική, για να ξεπεράσω το εμπόδιο της μετάφρασής τους στην καθαρεύουσα, που βρήκα στο διαδίκτυο, και με απωθούσε στην ανάγνωση του Θείου Λόγου. Μαζί με την απώθηση που μου προκαλεί η καθαρεύουσα, ξεπέρασα -επιτέλους- και την απώθηση που ένιωθα για τους θεολόγους που είχα συναντήσει τόσα χρόνια στην υποχρεωτική εκπαίδευση ή σε κοινωνικούς χώρους και αν δεν ήταν ευσυνείδητοι δημόσιοι υπάλληλοι, ήταν διασαλευμένες προσωπικότητες καθώς προσπαθούσαν να μεταφέρουν μια εντελώς ανεδαφική αίσθηση της θεικότητας στην καθημερινή πραγματικότητα, την οποία φαινόταν να αγνοούν παντελώς. Αν δεν γνωρίζεις την ψυχολογία των νέων, πως να τους μιλήσεις για τον Θεό και να σε ακούσουν! Η πρώτη γραφή της απόδοσης των Ευαγγελίων στη Δημοτική, μου "πήρε" περίπου είκοσι ημέρες, δουλεύοντας περισσότερο από 7 ώρες την ημέρα (ή μάλλον την νύχτα). 
Τώρα το κείμενο έγινε "δικό μου", όπως, δηλαδή, φαντάζομαι ότι θα μιλούσε ο Χριστός αν ζούσε σήμερα και απευθυνόταν στους αμαρτωλούς ανθρώπους της εποχής μας, όπως είμαι εγώ.
Παρατήρησα πως στη γραμματική του κειμένου των ευαγγελίων κυριαρχούν τα ουσιαστικά και τα ρήματα και απουσιάζουν, σχεδόν πλήρως, τα επίθετα! Το βρίσκω απόλυτα δικαιολογημένο καθώς στα επίθετα πέρα από μια διάθεση για ακριβή περιγραφή των πραγμάτων κρύβεται η υπερβολή, το ψέμα και η υποκρισία του ανθρώπινου λόγου. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα του πλούσιου που ήθελε να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών. Όταν ο πλούσιος "πιστός" προσφώνησε τον Ιησού Χριστό "αγαθό", έλαβε την απάντηση: "Μόνο ο Θεός Πατέρας είναι αγαθός" και αποχώρησε περίλυπος καθώς δεν θέλησε τα πουλήσει όλα τα υπάρχοντά του, να διαθέσει τα χρήματα στους φτωχούς και να ακολουθήσει τον Χριστό, ως μαθητής του.
Εγώ, μπορεί να μην είμαι πλούσιος, αλλά, μάλλον είμαι ανάξιος να γίνω μαθητής του Χριστού. Εσείς, θα μπορούσατε; Θα μου πείτε, εσείς, που δεν πιστεύετε, δεν θα μπαίνατε καν στον κόπο να το σκεφθείτε ' δεν σας ειρωνεύομαι ' καταλαβαίνω. 
Για να επανέλθουμε σ' εμένα, έχω να παλέψω με μερικά θηρία που η εκκλησία τα λέει δαιμόνια: με τη λαιμαργία μου, με την οκνηρία μου και με την υπερηφάνειά μου. Αυτό το τελευταίο είναι και το πιο ύπουλο γιατί είναι και το σημείο όπου "πατάει" ο Διάβολος για να μας κάνει όργανά του ' αυτό που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το Κακό Πνεύμα είναι η ταπεινοφροσύνη. "Γέφυρα" με την σύγχρονη ελληνική ιστορία το βιβλίο του Στρατηγού Μακρυγιάννη "Οράματα και θάματα" που διαβάζω αυτές τις ημέρες. Ο Μακρυγιάννης που έγραψε ότι είδε, ότι ονειρεύτηκε και ότι πίστευε ' που ζούσε με τους Αγίους στην καθημερινότητά του και συνεχίζει να ζει ' είναι ένας αληθινός πατριώτης και ένας έντιμος άνθρωπος.
Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε μόνοι μας τον δρόμο της ζωής χωρίς πίστη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα απιστίας - αλαζονείας η περίπτωση γνωστού καλλιτέχνη που σε μια έξαρση υπερηφάνειας ή μήπως απελπισίας, έκλεινε το μάτι στο κοινό, λέγοντας: "ας κάνουμε και κανέναν σταυρό ' δεν ξέρεις καμιά φορά!"
Αν το να ειρωνευόμαστε μας κάνει να αισθανόμαστε καλύτερα ή και "υπεράνω θρησκοληψιών" ας έχουμε υπόψη μας πως καλό είναι να ειρωνευόμαστε ό,τι γνωρίζουμε και όχι ό,τι μας είναι εντελώς άγνωστο! Μετά από καιρό άκουσα πως ο άνθρωπος πάσχει από καρκίνο. Εύχομαι καλή ίαση, αλλά δεν διαγράφω την προηγούμενη πρόταση -όπου τον έκρινα- για να ζητήσω συγγνώμη, παραμένοντας εκτεθειμένος για την αδικία μου.

Γιώργος Χατζηαποστόλου


Παρασκευή, 12 Ιανουαρίου 2018

Μπορώ, να μείνω στη Χώρα μου;



(Αυτή η πρώτη παράγραφος επαναλαμβάνεται -για λόγους αρτιότητας του κειμένου- από το Facebook, μην κάνετε τον κόπο να την ξαναδείτε)
Βρέθηκα προχθές το βράδυ παρέα με φίλες (λίγες) και άγνωστους (αρκετούς) στο γνωστό κεντρικό Καφέ της Αθήνας. Το θέμα καίριο και διαδραστικό: Τι έχω να προσφέρω στην Ελλάδα; Τι μπορεί να δεχθεί -από ότι της προσφέρω- η Ελλάδα; Φεύγω ή μένω; Περίμενα στη συγκέντρωση να συναντήσω δυό κορίτσια που αγαπώ πολύ: τη Γεωργία και τη Χριστιάνα ' συνάντησα μόνο τη Γεωργία (η Χριστιάνα απουσίαζε ' βρισκόταν στην Αγγλία). Το κείμενο της Χριστιάνας διάβασε η φίλη της η Νάντη  και κράτησα από αυτό τη φράση: δεν είμαι από τα κορίτσια που θα μείνουν σπίτι τους! Εννοούσε, κατά τη γνώμη μου, πως θα αναζητήσει εργασιακές ευκαιρίες και εκτός Ελλάδας αλλά και ότι δεν της αρκεί, και, πιθανότατα, δεν την καλύπτει καθόλου, ο ρόλος της νοικοκυράς αποκλειστικής απασχόλησης. Άρχισα να κάνω μια σειρά σκέψεων που ξεκίνησα να τις γράφω στο Facebook και συνεχίζω εδώ για όποιον ενδιαφέρεται να τις διαβάσει.

(Συνέχεια από το Facebook....)

Η Γεωργία διάβασε με διακριτική συγκίνηση -σε υπέροχα Αγγλικά- ένα συγκλονιστικό κείμενο που το κρατάω για τον εαυτό μου και δε θέλω να το μοιραστώ με κανέναν ' τόσο "ιδιωτικό" και "εξομολογητικό ήταν! Σκέφτηκα να χειροκροτήσω αλλά θα χαλούσα την "ιερότητα" της ιστορίας που περιγραφόταν και έσκυψα το κεφάλι για να συνειδητοποιήσω και να επεξεργαστώ ότι άκουσα. Φάνηκε να απογοητεύεται ελαφρά που τα χειροκροτήματα δεν ήταν πολλά, αλλά η ψυχή μας, άλλα "λέει". 
"Θέλω να μείνω στη Χώρα!" Ζητώ την άδεια να παραμείνω ' παρακαλώ να μου επιτρέψουν να μην ξενιτευτώ ' δηλώνω ότι "θέλω", και είμαι βεβαία πως θέλω αρκετά, ώστε να καταφέρω να μείνω ' προειδοποιώ σε αυστηρό τόνο, σχεδόν απειλώ: Καθήστε καλά (!) ' γνωρίζω την αξία μου, θα με αξιοποιήσετε ή θα προσφέρω την υπηρεσία μου στους Ξένους και θα σας αφήσω -κοινώς- "μπουκάλα;", (συγνώμη για την αργκώ).
Όμως, ας γυρίσω σ' εμένα. 
"Μπορώ, να μείνω στη Χώρα μου;" Το αρχικό ερώτημα του τίτλου, όπως τίθεται, μας προδιαθέτει να φανταστούμε πως απευθυνόμαστε σε μια μικρή ομάδα ανθρώπων, πείτε τους "κυβέρνηση", πείτε τους "αντιπολίτευση", πείτε τους "ιδιοκτήτες επιχειρήσεων", πείτε τους "φιλικό κύκλο", πείτε τους "προσωπική μας συνείδηση", πείτε τους "ατομικές μας πεποιθήσεις". Ανάλογα με την προτίμηση που θα δείξουμε στον αποδέκτη που θα απευθυνθούμε, η επιλογή μας, ουσιαστικά, δείχνει και τη μορφή της σχέσης που έχουμε αναπτύξει με τον εαυτό μας και τους άλλους, μέσα στην επαγγελματική και προσωπική μας πορεία στη ζωή. 
Όταν μας ζητήθηκε από την κύρια εισηγήτρια (την Γεωργία) να πούμε τη γνώμη μας για τη στάση μας απέναντι στην κρίση: "Φεύγω ή μένω;" πρώτα μίλησε ένας σαραντάρης κύριος με ένα πνευματώδες χαμόγελο του "τύπου": Βρέθηκα εδώ απόψε από περιέργεια, δεν περιμένω να ακούσω τίποτε διαφωτιστικό, αλλά για να δούμε, ποτέ δεν ξέρεις! Ο κύριος δεν σχολίασε τίποτα παρά μόνο δήλωσε πως είναι λέκτορας του Πολυτεχνείου σε κάποια Σχολή και ήλθε με έναν φίλο του στη συγκέντρωση για να δει και να ακούσει! Προσπαθώντας να κάνω μια εισαγωγή τόσο στον ψυχισμό μας όσο και στη στάση ζωής μας ως Έλληνες, έκανα, το ακόλουθο μικρό και δηκτικό σχόλιο: 
Ξεκίνησα να μιλάω, δηλώνοντας πως "με λένε Γιώργο και πως τα υπόλοιπα (τίτλοι, περγαμηνές κλπ) δεν ενδιαφέρουν κανέναν" (απαντώντας στον καμαρωτό λέκτορα που έδειχνε να απολαμβάνει τόσο την κατοχή της θέσης του). Ακούστηκαν μερικά πνιχτά γέλια και πήρα θάρρος να συνεχίσω, καθώς κατάλαβα πως έγινα άμεσα αντιληπτός. Είπα λοιπόν: "Έχω να προτείνω μια συνταγή για να βιώσουμε όσο γίνεται περισσότερο ανώδυνα την κρίση: Αν συνηθίσουμε στην ιδέα πως είμαστε μετανάστες μέσα στη χώρα μας, εκμεταλλευθούμε κάθε εργασιακή ευκαιρία που θα μας παρουσιαστεί (εννοώντας, ακόμα και αλλάζοντας επάγγελμα) και βρούμε την λεπτή ισορροπία ανάμεσα στον σαδισμό και τον μαζωχισμό στη σχέση μας με την εξουσία, τότε έχουμε κάνει μια σημαντική αρχή. Αν, ακολούθως, παρατείνουμε την μακάρια στάση μας, απέναντι σε κάθε ριζική αλλαγή που επιχειρείται στις εργασιακές και κοινωνικές συνθήκες που καθόριζαν για χρόνια την κοινωνική και οικονομική μας πραγματικότητα, τότε έχουμε ολοκληρώσει τη "σωστή" μας στάση απέναντι στην κρίση και δεν έχουμε να φοβόμαστε τίποτε ' όλα θα πάνε καλά!" Απάντησα σε μια φιλάρεσκη ομιλήτρια που έγραψε ένα χαριτωμένο αλλά άνευρο κείμενο όπου προσπαθούσε να εμπλέξει την εμμονή της στην αγορά παπουτσιών με την κρίση, λέγοντας: "Ποτέ δεν έδωσα σημασία στα παπούτσια και τα ρούχα, παρά μόνο στο βαθμό που τα έχω ανάγκη για να μην κρυώνω και για να μην είμαι γραφικός ανάμεσα στους ανθρώπους" και συμπλήρωσα: "Εξαιρείται η στάση των αγγλόφωνων που όταν αναφέρονται στο "μπαίνω στα παπούτσια του άλλου" τότε δηλώνουν πως μπαίνουν στη "θέση" των άλλων και συμπάσχουν με τους άλλους ανθρώπους". Συνέχισα, δηλώνοντας πως "δεν συγκρατώ ονόματα και επώνυμα όταν μου συστήνονται άγνωστοι άνθρωποι, γιατί τη στιγμή που μου μιλούν έχω ήδη αρχίσει την ανάλυση του προσώπου και των συναισθημάτων τους και δεν τους ακούω!" 
Ένας χαριτωμένος, τριανταπεντάρης κύριος μίλησε, χαμογελώντας μου με νόημα: "Είστε μέσα στο μυαλό μου, αυτά που λέτε θα ήθελα να τα πω κι εγώ!" Δεν απάντησα στον κύριο, γιατί, προφανώς, θα ήθελε να ήμουν, όχι τόσο μέσα στο μυαλό, όσο στο σώμα του, και δεν μπορούσα να ανταποκριθώ σε μια τέτοια προοπτική. Μερικές φορές αναρωτιέμαι: "Πόσο κόσμο έχω απογοητεύσει επειδή μου αρέσουν, ερωτικά, μόνο οι γυναίκες, αλλά, τι να κάνω ' δεν γίνεται επίτηδες για να τους στενοχωρήσω ' προτιμήσεις είναι αυτές!" 
Τελείωσα, λέγοντας πως, "ασφαλώς, δεν έχω κάποια συνταγή για την αντιμετώπιση της κρίσης και η τελευταία μου λέξη ήταν: Αυτό!" 
Μίλησαν και σοβαροί άνθρωποι προτείνοντας αποκέντρωση, επιστροφή στον πρωτογενή τομέα, δηλαδή γεωργικές καλλιέργειες, συνεταιριστικές πρωτοβουλίες, ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων, αλλαγή επαγγέλματος κλπ. Υπήρχαν πολλές, καλλιεργημένες γυναίκες στον χώρο ' ήταν επόμενο να περάσουμε μια γόνιμη και ενδιαφέρουσα βραδιά προχθές στο Πόλις Cafe στο κέντρο της όμορφης πόλης: της Αθήνας! Θα συμφωνήσω με μια ομιλήτρια (την κυρία Κονείδου) που είπε πως η Αθήνα είναι μια όμορφη πόλη -με όλα τα προβλήματά της- και σταματώ να γκρινιάζω "βάζοντάς τα με την πόλη" -όπως πολλοί άλλοι- για να δείξω πως έχω άποψη! 
Θέλω να μείνω στη Χώρα μου!
Θέλω να μείνω σε αυτή τη Χώρα!
Θέλω να μείνω στην Ελλάδα!
Τόσο πολύ θέλω να μείνω, που το θεωρώ αυτονόητο πως όταν δηλώνω: "Θέλω να μείνω στη "Χώρα" εννοώ την Ελλάδα!

Γιώργος Χατζηαποστόλου


Σάββατο, 23 Δεκεμβρίου 2017

Στεγνή γη ....για κάθε άνθρωπο!


Εύχομαι ο νέος χρόνος να βρει ζωντανούς όλους τους μετανάστες, επιβάτες, που φθάνουν με βάρκες στα ακριτικά νησιά μας από τα παράλια της Τουρκίας.
Εύχομαι να στεγαστούν σε καθαρά και στεγνά σπίτια οι πλημμυροπαθείς της Μάνδρας, της Αιτωλοακαρνανίας και όποιου άλλου χώρου υποφέρει από την υπερχείλιση των ρεμάτων.
Εύχομαι να φορούν παπούτσια όλα τα φτωχά παιδάκια του κόσμου και να δυσκολεύονται να εμπνέονται όλοι οι καλλιτέχνες του κόσμου από πλαστικές μπότες και αδιάβροχα υποδήματα.

*Φωτογραφία: Augustin Sfantul


Γιώργος Χατζηαποστόλου   

Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Μυσταγωγία στο υπόγειο


Η μουσική των μπουάτ (μπουάτ=κουτί) 
Υπόγεια φιλολογικά σαλόνια, οι μπουάτ, με τον λόγο των ποιητών να ηχεί μελοποιημένος από νέους συνθέτες, και να εκφέρεται αβίαστος από καλλιτέχνες χωρίς έπαρση, ύφος και σοβαροφάνεια που γίνονται μια παρέα με όσους θεατές μπορούσε να φιλοξενήσει ο περιορισμένος χώρος. Στις μπουάτ δεν υπήρχε σκηνή, μικρόφωνα, ορχήστρα (μόνο κιθάρα ή πιάνο και η φωνή του τραγουδιστή), ούτε καθίσματα ή τραπεζάκια (μόνο πάγκοι και φλοκάτες  ή βελέντζες) και ο κόσμος καθόταν κατάχαμα. Οι θεατές "άκουγαν" ' δεν έτρωγαν, δεν συζητούσαν μεταξύ τους μεγαλόφωνα, δεν έπιναν μέχρι αναισθησίας, δεν πετούσαν λουλούδια. Οι τραγουδιστές και οι τραγουδίστριες ντύνονταν με τα καθημερινά τους ρούχα (ούτε ακριβά κοστούμια, ούτε πανάκριβες τουαλέτες). Το κοινό αποτελούσαν φοιτητές, εκπαιδευτικοί, καλλιτέχνες, μουσικόφιλοι. Η συμμετοχή του κόσμου στις μουσικές παραστάσεις ήταν πράξη κρυφή, 'συνωμοτική' και όχι πράξη επίδειξης αστικού νεοπλουτισμού. Μεταξύ 1960-1967 οι μπουάτ λειτούργησαν ως χώροι πραγματικής ψυχαγωγίας και κατά τη διάρκεια της Επταετίας ως  εστίες κοινωνικής και πολιτικής αντίστασης στη Χούντα, όχι φτηνής και πρόσκαιρης εκτόνωσης όπως τα σημερινά κέντρα διασκέδασης. 
Επειδή η καθημερινή φθορά αξιών αλλάζει τον κόσμο, ορισμένοι φαίνεται να πείθονται πως ο κόσμος εξελίσσεται.  
Εδώ και αρκετό καιρό, έχω συνειδητοποιήσει πως όποτε διαισθάνομαι ότι καταφέρνω να φανταστώ έναν όμορφο κόσμο, σταματώ να ονειρεύομαι. Αδυνατώ να δώσω μια πειστική εξήγηση γιατί -εδώ και χρόνια- ονειρεύομαι διαρκώς.

Γιώργος Χατζηαποστόλου  

Τρίτη, 3 Οκτωβρίου 2017

Πρόσωπα με όνομα


Στην αρχαιότητα τα πρόσωπα καλούνταν με το μικρό τους όνομα, καθώς ο πληθυσμός των χωριών ήταν περιορισμένος και σχεδόν όλοι ήσαν λίγο έως πολύ γνωστοί. Αργότερα, με την ανάπτυξη των πόλεων, πρόσθεσαν το όνομα του πατέρα να συνοδεύει το όνομά τους για να ταυτοποιούνται ευκολότερα. Οι σπουδαίοι φιλόσοφοι, επιστήμονες ή καλλιτέχνες, συνόδευαν το όνομα με τον τόπο καταγωγής τους τιμώντας ταυτόχρονα και τη γενέτειρα γη (ο Αθηναίος, ο Κορίνθιος, ο Σάμιος κτλ.) Κατά την περίοδο του Βυζαντίου, οι αυτοκράτορες κρατούσαν αρκετές φορές το ίδιο όνομα ακολουθώντας την παράδοση των βασιλικών οικογενειών και των δυναστειών. Ο Α', ο Β', ο Γ', ο Δ' κτλ.
Στην εποχή μας είχαμε -και έχουμε ακόμη, σε κάποιες περιπτώσεις- τον Μάνο, τον Μίκη, τον Ανδρέα, τη Μελίνα, τον Θόδωρο, τη Δήμητρα ' για να εκπέσουμε τα τελευταία χρόνια στον Κώστα, στον Γιώργο, τον Αντώνη και στο μέλλον, ίσως, τον Κούλη! Αλλά, αν η πολιτική βαίνει διαρκώς όλο και χαμηλότερα, η παιδεία και η τέχνη αντιστέκονται ακόμα στην συνολική πολιτισμική υποβάθμιση του τόπου. 
Η στιγμή που τα πρόσωπα αναγνωρίζονται με το όνομά τους -από τον ανοιχτόμυαλο εκπαιδευτικό- είναι η αφετηρία της ύπαρξής τους στον χώρο της παιδείας. Αν αποδίδεται απλόχερα από τον δάσκαλο η ανεξαρτησία και η αυτονομία τους ως ελεύθερα όντα, έχει γίνει το πρώτο και το κύριο βήμα για να ανοίξουν τα φτερά τους στη ζωή. Η ευθύνη να πετύχουν είναι δική τους, αλλά δε βαραίνει τις πλάτες τους ' τα παρασύρει σαν δροσερός αέρας και τα απογειώνει από τα στάσιμα, λιμνάζοντα νερά μέχρι να ξύσουν τις χιονισμένες κορφές της γνώσης και να κατρακυλήσουν αργά-αργά σαν πελώρια χιονοστιβάδα στους ερημοποιημένους κάμπους, τους κατάσπαρτους με οικιακές και εργασιακές δομές, παρασύροντας αδιέξοδες και ανάπηρες κοινωνικές πρακτικές στη θάλασσα για να αλατιστούν και να νοστιμίσουν από το αλάτι της ζωής. Αν κάποιος δεν καταφέρει να γίνει ποιητής δεν υπάρχει λόγος να γίνει πεζογράφος ' η ζωή στην πόλη είναι πεζή αφ' εαυτού της και δεν χρειάζεται περίεργους, αυτάρεσκους ή φλύαρους ανθρώπους να την περιγράψουν, αλλά πρόσωπα ακέραια, να την αλλάξουν. Όποιος δεν μπορεί να ζήσει χωρίς να γράφει για τους άλλους, πάσει θυσία, μπορεί να γίνει δημοσιογράφος. Αν κάποιος δεν θέλει να γράψει καθόλου, μπορεί να αρχίσει να ζει.

Γιώργος Χατζηαποστόλου 


Τρίτη, 15 Αυγούστου 2017

Μια ζωντανή εικόνα


Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω με τις αισθήσεις μας, κυρίως με την όραση και την ακοή και λιγότερο με την όσφρηση, τη γεύση και την αφή. Με έναν θαυμαστό τρόπο και οι πέντε αισθήσεις μας ενεργοποιούνται με την πίστη μας στον Θεό και ιδιαίτερα στην Παναγία που είναι άνθρωπος (ο πιο δικός μας άνθρωπος). Η σύγχρονη λειτουργία όλων των αισθήσεών μας, μας προσθέτει και μια έκτη αίσθηση ' τη διαισθητική επικοινωνία με το υπερβατικό.  Η Παναγία αγιοποιήθηκε, όχι για να αποστασιοποιηθεί από εμάς, αλλά για να μπορεί να μας βοηθάει πιο άμεσα και αποτελεσματικά από την πνευματική της θέση. 
Πέρασε από πολλές δοκιμασίες η πορεία προς την πίστη, από την εποχή της Ρωμαιοκρατίας έως σήμερα. Χρειάστηκαν αγώνες, πάλη, αίμα, δάκρυα και ιδρώτας για να στερεωθεί η εμπιστοσύνη στους ιερούς κανόνες και στην καθαρότητα των αρχών και των πεποιθήσεων της ορθοδοξίας: αιρέσεις, 'αγιοποίηση' κάθε εικόνας, εικονολατρία, εικονομαχία, διωγμοί. Μα, και όταν ήρθε η μακρά περίοδος της ανεξιθρησκείας, της ανεμπόδιστης λατρείας των ιερών προσώπων, η εικονολατρία επανεμφανίστηκε με τη διάθεση πολλών ζωγράφων να αγιογραφήσουν προσπαθώντας να εισφέρουν 'πρόσθετη' αγιότητα στα έργα τους, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εικόνες όπου κυριαρχεί ο σχεδιασμός, η τεχνική, η τεχνοτροπία και απουσιάζει η ψυχή και η πίστη. Η μόνη χειροποίητη εικόνα της Παναγίας που πλησιάζει την πραγματική της μορφή, απ' όσο γνωρίζω, είναι η Ελευθερώτρια. 
Η δυνατότητα ορισμένων -ελάχιστων- καλλιτεχνών να αγιογραφούν είναι θεϊκό χάρισμα που δεν το διαθέτουν οι πολλοί και δεν πρέπει να μπαίνουν στον πειρασμό να 'κακοποιούν' ιερά πρόσωπα εξωτερικεύοντας την ανάγκη να 'αποδείξουν' δημόσια, την πίστη τους. Ο Θεός διαβάζει ψυχές και διάνοιες, σαν ανοιχτό βιβλίο, δεν χρειάζεται ούτε βεβιασμένα 'αποδεικτικά στοιχεία' της πίστης μας ούτε τον οβολό μας. Τη βοήθειά μας χρειάζονται πραγματικά, άνθρωποι σε ανάγκη και μπορούμε αν θέλουμε να την προσφέρουμε ανώνυμα στο παγκάρι της εκκλησίας.
Το γεγονός πως η ίδια η Παναγία προσέφερε την εικόνα της πραγματικής όψης της, δείχνει το μέγεθος και την έκταση της παραποίησης της μορφής της που υπέμεινε για αιώνες. Η απέραντη αγάπη της προς τον άνθρωπο φαίνεται από τη διαδικασία που ακολούθησε εμφανιζόμενη στη μοναχή Τατιανή ' της προσέφερε τα υλικά για να τη ζωγραφίσει και δεν της ζήτησε τίποτα περισσότερο από την καλή της θέληση να το κάνει. Η Τατιανή είδε και άκουσε την Παναγία στον ύπνο της, είδε τη λάμψη και μύρισε την ευωδιά που εξέπεμπε η εικόνα και άγγιξε την έτοιμη εικόνα. Η εικόνα σχηματίστηκε χωρίς να μεσολαβήσουν ανθρώπινα χέρια και γι αυτό ονομάστηκε και αχειροποίητος.
Περπατώντας, στην προκυμαία της Τήνου, μόλις τελείωσε η εξομολόγησή μου στην Παναγία. βούιξε το κεφάλι μου από μαζεμένα, βροντώδη όσο και ακατάληπτα λόγια χαράς, με τη φωνή του πατέρα μου, σε μια άγνωστη γλώσσα και φωτίστηκε από μια λάμψη πιο λευκή από τον ήλιο του μεσημεριού. Γύρω μου δεν υπήρχε κανείς και ότι άκουσα δεν ήταν παραίσθηση ' ήταν πραγματικό! Αναστέναξα βαθιά για να ξεπεράσω την ταραχή μου και, λαχανιασμένος ακόμα, αισθάνθηκα την ανάγκη να ρίξω στη θάλασσα μεγάλα κομμάτια ψίχας από τη φραντζόλα του ψωμιού που ετοίμαζα για σάντουιτς. Μαζεύτηκαν αμέσως ένα κοπάδι κεφαλόπουλα και τότε συνειδητοποίησα πως το ίδιο έκανε ο πατέρας μου όταν ψάρευε τα καλοκαίρια. Σκέφτηκα πως, αφού -τόσα χρόνια- μόνο μια φορά αξιώθηκα να πάω στην εκκλησία πρόσφορο για τους νεκρούς μου, ας δώσω λίγο ψωμί στα ψάρια.  
Η πίστη μου είναι ακόμα μικρή, αλλά κοιτάζοντας μια χάρτινη εικόνα που έχει αποτυπωθεί το πρόσωπο της Παναγίας της Ιεροσολυμίτισσας, όλο και τείνω να πιστέψω τα λόγια της συγχωρημένης της μητέρας μου, που προσευχόταν τακτικά στην Παναγία -χωρίς να είναι θρησκόληπτη- και μια φορά μου είπε: είναι ζωντανή, με ακούει ' απλώνω το χέρι και αγγίζω το πρόσωπό της ' είναι κρεάτινο! Γούρλωσα τα μάτια μου' τραντάχτηκα! Η μητέρα μου, πέρα από ένας ευαίσθητος άνθρωπος, ήταν και τέρας λογικής ' δεν θα ξεστόμιζε ποτέ κάτι τέτοιο αν δεν ήταν απόλυτα βέβαιη για ότι έλεγε. 

Γιώργος Χατζηαποστόλου